ΣυμβΕφΘεσ 750/2025 - Πλήρες κείμενο [*]

Πρόεδρος: Χρήστος Δημητριάδης, Πρόεδρος Εφετών
Μέλη: Ελένη Σταμπουλίδου, Κωνσταντίνος Δεληκάρης, Εφέτες
Εισαγγελέας: Αθηνά Κωνσταντινίδου, Αντεισαγγελέας Εφετών
Δικηγόροι: Στ. Τόγιας, Κ.Κοσμάτος

Ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης (Ε.Ε.Σ.). Δεν παραβιάζεται η αρχή ne bis in idem σε περίπτωση επανυποβολής αιτήματος έκδοσης εφόσον αυτό στηρίζεται σε νέα στοιχεία. Το αρμόδιο όργανο για την εκτέλεση του Ε.Ε.Σ. οφείλει να προβεί σε ενδελεχή έρευνα της πιθανής προσβολής ή μη θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου κατά το Σύντ., τη ΣυνθΕΕ και την ΕΣΔΑ από την εκτέλεση του Ε.Ε.Σ. Κακές συνθήκες κράτησης στις φυλακές της Ρουμανίας, όπως προκύπτει από αποφάσεις του ΕΔΔΑ και εθνικών δικαστηρίων, παρατηρήσεις της Ευρωπ. Επιτροπής κατά των βασανιστηρίων (CPT) και Δ.Τ. της Επιτροπής διερεύνησης καταχρήσεων, διαφθοράς και αναφορών πολιτών του Ρουμανικού Κοινοβουλίου. Απορρίπτεται η εκτέλεση του Ε.Ε.Σ. των Ρουμανικών Αρχών για έκτιση ποινής φυλάκισης 9 ετών και 8 μηνών καθώς κρίνεται βάσιμα ότι ο εκζητούμενος, με βάση την ηλικία και την κατάσταση της υγείας του, θα διατρέξει πραγματικό κίνδυνο απάνθρωπης μεταχείρισης που ισοδυναμεί με κίνδυνο ζωής.

Νομικές διατάξεις: Άρθρα 25 Συντ., 5, 6 ΕΣΔΑ, 6 ΣυνθΕΕ, 454 ΚΠοινΔ, 1, 2, 9, 10, 11, 12, 15, 17, 18 ν. 3251/2004

ΑΡΙΘΜΟΣ 750 /2025

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΠΟΦΑΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ

του Συμβουλίου Εφετών Θεσσαλονίκης

της 19η και 27ης Νοεμβρίου 2025

ΔΙΚΑΣΤΕΣ: Χρήστος Δημητριάδης, Πρόεδρος Εφετών, Ελένη Σταμπουλίδου, και Κωνσταντίνος Δεληκάρης, Εφέτες.

ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ: Αθηνά Κωνσταντινίδου, Αντεισαγγελέας Εφετών.

ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ: Εμορφίλη Μπαλτατζή

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: Εκτέλεση του με στοιχεία της δικογραφίας …/3/2025, με αρ. …/2025 από 9.10.2025 Ευρωπαϊκού Εντάλματος Σύλληψης, που εκδόθηκε από το Δικαστήριο Βουκουρεστίου - Ποινικό Τμήμα 1, Ρουμανίας, βάσει της ποινικής δικαστικής απόφασης με αριθμ. 674 από την 05.06.2025, που εξέδωσε το Δικαστήριο Βουκουρεστίου - Ποινικό Τμήμα 1 και κατέστη τελεσίδικη δυνάμει της ποινικής δικαστικής απόφασης αριθ. 491/C/09.10.2025 του Εφετείου Βουκουρεστίου - Ποινικό Τμήμα 1, με παραπομπή στην ποινική δικαστική απόφαση 807 από την 13.05.2019, που εξέδωσε το Δικαστήριο Βουκουρεστίου - Ποινικό Τμήμα 1 και που κατέστη τελεσίδικη δυνάμει της ποινικής δικαστικής απόφασης αριθ. 575/13.5.2022 του Εφετείου Βουκουρεστίου - Ποινικό Τμήμα 1, βάσει της οποίας εκδόθηκε το υπ' αρ. … από 09.10.2025 ένταλμα εκτέλεσης της ποινής φυλάκισης από το Δικαστήριο Βουκουρεστίου - Ποινικό Τμήμα 1, κατά του εκζητούμενου υπηκόου Ρουμανίας (επ.) … (ον.) … του … ή … και της …, που γεννήθηκε στο Βουκουρέστι Ρουμανίας, στις 7.11.1951, κατοίκου Γλυκών Νερών - Νέας Ποτίδαιας Χαλκιδικής, προκειμένου να εκτίσει ποινή φυλάκισης εννέα (9) ετών και οκτώ (8) μηνών, από την οποία αφαιρείται το χρονικό διάστημα της σύλληψης, προσωρινής κράτησης και του κατ' οίκον περιορισμού από την 06.09.2015 έως την 14.01.2016, για τις πράξεις: α) της συγκρότησης οργανωμένης εγκληματικής ομάδας, β) της δωροληψίας και γ) του εγκλήματος ξεπλύματος χρημάτων, που προβλέπονται και τιμωρούνται από τα άρθρα 367, εδ. 1, εδαφ. 2 και εδαφ. 3, άρθρο 289, εδαφ. 1 του Ποινικού Κώδικα της Ρουμανίας, με την εφαρμογή του άρθρου 6 του Ν. 78/2000 και του άρθρου 7, γράμμα α του Ν. 78/2000 της Ρουμανίας, άρθρο 49, εδαφ. 1, γράμμα α του Ν. 129/2019 της Ρουμανίας, κράξεις επίσης αξιόποινες και κατά την Ελληνική Νομοθεσία α) εγκληματική οργάνωση (συγκρότηση και διεύθυνση), άρθρο 187 παρ. 1, 2 του Π.Κ., β) δωροληψία υπαλλήλου με ενέργεια που αντίκειται στα καθήκοντά του, άρθρο 235 παρ. 1, 2 Π.Κ., γ) δωροδοκία υπαλλήλου για ενέργεια που αντίκειται στα καθήκοντά του, άρθρο 236 παρ.1, 2 Π.Κ., δ) παράβαση άρθρου 39 περ. α, ββ του Ν. 4557/2018, όπως ισχύει σήμερα «περί πρόληψης και καταστολής της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες.

ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ

Το Συμβούλιο συγκροτήθηκε αρμοδίως από τον Πρόεδρο, σήμερα, 19 Νοεμβρίου 2025, ημέρα Τετάρτη και ώρα 12:00 μ., στη αίθουσα ακροατηρίου αρ. 366 του 3ου ορόφου του Δικαστικού Μεγάρου Θεσσαλονίκης, σε δημόσια συνεδρίαση, για να αποφανθεί για την εκτέλεση του ως άνω ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης των Αρχών της Ρουμανίας κατά του προαναφερθέντος εκζητουμένου.

Η σχετική υπόθεση υποβλήθηκε στο Συμβούλιο με το υπ' αριθμ. πρωτ. …/.../20.10.2025 έγγραφο της Εισαγγελέως Εφετών Θεσσαλονίκης [αριθ. πρωτ. …/8.10.2025 εισερχομένου εγγράφου Εφετείου Θεσσαλονίκης], μαζί με τα προσαρτημένα σε αυτό έγγραφα, τα οποία διαβιβάστηκαν στην χώρα μας, μέσω της διπλωματικής οδού και ορίστηκε αρμοδίως συνεδρίαση για το Τριμελές Συμβούλιο Εφετών η αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμος, για να αποφανθεί αν συντρέχει ή όχι περίπτωση έκδοσης του παραπάνω εκζητουμένου σας αρμόδιες Αρχές της Ρουμανίας.

Κατά την έναρξη της συζήτησής της υπόθεσης, προσήλθε ο ανωτέρω στο Συμβούλιο και, όταν ρωτήθηκε από τον Πρόεδρο για τα στοιχεία της ταυτότητάς του, αυτός δεν αποκρίθηκε.

Στο σημείο αυτό, ο Πρόεδρος, αντιλαμβανόμενος ότι αυτός δεν γνωρίζει την ελληνική γλώσσα, αλλά τη ρουμανική, διόρισε, ως διερμηνέα αυτού την … … του …, κάτοικο Αθηνών, που γεννήθηκε το έτος 1974 στη Ρουμανία [η οποία δεν είναι εγγεγραμμένη στον πίνακα διερμηνέων που καταρτίστηκε με το με αριθμό 2081/2024 βούλευμα του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Θεσσαλονίκης, αλλά είναι μέλος του Σωματείου Δικαστικών Διερμηνέων Αττικής (Α.Μ. …)], η οποία, αφού επικαλέστηκε την τιμή και την υπόληψή της, κατά το άρθρο 236 Κ.Π.Δ. (όπως κυρώθηκε με το Ν. 4620/2019, με έναρξη ισχύος την 1.7.2019), ότι θα ερμηνεύσει με ακρίβεια και πιστότητα τα κατά τη συζήτηση λεγόμενα, από την ελληνική γλώσσα στη ρουμανική και αντίστροφα.

Στη συνέχεια, ο Πρόεδρος ρώτησε τον εκζητούμενο, διά της διερμηνέως, για τα στοιχεία της ταυτότητάς του και αυτός δήλωσε ότι ονομάζεται (επ.)… (ov.)… - … του …, γεννήθηκε στο Βουκουρέστι Ρουμανίας, στις 7.11.1951, πρώην κάτοικος Βουκουρεστίου Ρουμανίας (οδός … αρ. …) και ήδη κάτοικος Ελλάδος στα Γλυκά Νερά - Νέας Ποτίδαιας Χαλκιδικής, και είναι το εκζητούμενο πρόσωπο, που αναφέρεται στο εν λόγω ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης των Ρουμανικών Αρχών.

Σε σχετική ερώτηση του Προέδρου, ο εκζητούμενος δήλωσε ότι διορίζει συνηγόρους υπεράσπισής του τους παρόντες δικηγόρους Σταύρο Τόγια (Α.Μ. … του Δ.Σ. Αθηνών) και Κωνσταντίνο Κοσμάτο (Α.Μ. … ΔΣΘ), οι οποίοι αποδέχθηκαν τον διορισμό τους.

Η Εισαγγελέας, αφού έλαβε το λόγο από τον Πρόεδρο, δήλωσε ότι η αίτηση για έκδοση εισάγεται νόμιμα στο Συμβούλιο και τηρήθηκε η νόμιμη διαδικασία.

Στο σημείο αυτό, οι συνήγοροι του εκζητούμενου, αφού ζήτησαν και έλαβαν το λόγο από τον Πρόεδρο, διαδοχικά, προέβαλαν ισχυρισμούς αναφορικά με το παραδεκτό της επανεξέτασης του Ευρωπαϊκού Εντάλματος Σύλληψης των Ρουμανικών Αρχών, τους οποίους ανέπτυξαν προφορικά και, στη συνέχεια, κατέθεσαν εγγράφως το από 19.11.2025 υπόμνημα-αντιρρήσεις, το περιεχόμενο του οποίου έχει ως εξής:

«Ενώπιον του Συμβουλίου Εφετών Θεσσαλονίκης

(Δημόσια συνεδρίαση της 19.11.2025)

ΥΠΟΜΝΗΜΑ - ΑΝΤΙΡΡΗΣΕΙΣ

-ως προς το παραδεκτόν της επανεξέτασης του ΕΕΣ των Ρουμανικών Αρχών για τα ίδια πραγματικά περιστατικά -

(για καταχώριση στα πρακτικά, κατ’ άρθρο 141 παρ. 2 ΚΠΔ)

Του … … του …, γενν. την 7.11.1951 στο Βουκουρέστι Ρουμανίας, κατόχου του υπ’ αριθμ. … Δελτίου Ταυτότητας Αρχών Ρουμανίας, (εκδοθέντος την 26.5.2018 και λήξεως την 7.11.2068) και της υπ’ αριθμ. …/…/…/… βεβαίωσης εγγραφής Πολίτη Κράτους-Μέλους της Ε.Ε. (εκδοθείσας την 31.8.2021 από Δ.Α. Χαλκιδικής/Α.Τ. Μουδανιών), κατοίκου Ν. Ποτίδαιας Χαλκιδικής, στην τοποθεσία “Γλυκά Νερά ή Καλά Νερά”, επί της επαρχιακής οδού …, με Α.Φ.Μ. …

***

1 .- Εισαγωγικώς

Ο εκζητούμενος, υπήκοος Ρουμανίας, συνελήφθη την 17.10.2025 δυνάμει του υπ’ αριθμ. …/2025 (αρ. δικογραφίας …/3/2025) από 9.10.2025 ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης [εφεξής: ΕΕΣ] που εκδόθηκε από το Δικαστήριο Βουκουρεστίου - 1° Ποινικό Τμήμα, βάσει της απόφασης υπ’ αριθμ. 674/5.6.2025 του Δικαστηρίου Βουκουρεστίου - 1° Ποινικό Τμήμα και κατέστη τελεσίδικη δυνάμει της απόφασης υπ’ αριθμ. 491/C/9.10.2025 του Εφετείου Βουκουρεστίου 1° Ποινικό Τμήμα, με παραπομπή στην απόφαση υπ’ αριθμ. 807/13.5.2019 του Δικαστηρίου Βουκουρεστίου - 1° Ποινικό Τμήμα, που κατέστη τελεσίδικη δυνάμει της απόφασης υπ’ αριθμ. 575/13.5.2022 του Εφετείου Βουκουρεστίου 1° Ποινικό Τμήμα, και βάσει της οποίας εκδόθηκε το υπ’ αριθμ. … από 9.10.2025 ένταλμα εκτέλεσης της ποινής φυλάκισης από το Δικαστήριο Βουκουρεστίου - 1° Ποινικό Τμήμα, με το οποίο εκζητείται προκειμένου να εκτίσει ποινή φυλάκισης εννέα (9) ετών και οκτώ (8) μηνών, από την οποία αφαιρείται το χρονικό διάστημα της σύλληψης, της προσωρινής κράτησης και του κατ’ οίκον περιορισμού από την 6.9.2015 έως την 14.1.2016, για τις πράξεις (α) της συγκρότησης οργανωμένης εγκληματικής ομάδας, (β) δωροληψίας και (γ) του εγκλήματος ξεπλύματος χρημάτων, που προβλέπονται και τιμωρούνται από το άρθρο 367 εδ. 1, 2 και 3, άρθρο 389 εδ. 1 του Ποινικού Κώδικα της Ρουμανίας, με την εφαρμογή του άρθρου 6 Ν. 78/2000 και του άρθρου 7 γράμμα α' Ν. 78/2000 της Ρουμανίας, άρθρο 49 εδ. α’, γράμμα α' Ν. 128/2019 της Ρουμανίας.

Σημειωτέον ότι ο εκζητούμενος για τα ίδια πραγματικά περιστατικά συνελήφθη την 4.10.2025, σύμφωνα με το υπ’ αριθμ. … από 13.5.2022 μήνυμα του SIRENE Ρουμανίας και σε εκτέλεση της υπ’ αριθμ. πρωτ. … από 4.10.2025 εντολής προσωρινής σύλληψης του Εισαγγελέως Εφετών Αθηνών, και το Συμβούλιό Σας με την υπ’ αριθμ. 632/2025 απόφασή του αποφάνθηκε ότι δεν συντρέχει περίπτωση εκτέλεσης του υπό στοιχεία δικογραφίας …/3/2015 και με αριθμό 26/2022 από 13.5.2022 ΕΕΣ που εκδόθηκε από το Δικαστήριο Βουκουρεστίου - 1° Ποινικό Τμήμα, βάσει της ως άνω υπ’ αριθμ. 575/13.5.2022 απόφασης του Εφετείου Βουκουρεστίου - 1° Ποινικό Τμήμα, βάσει της οποία εκδόθηκε το υπ’ αριθμ. …/13.5.2022 εντάλματος εκτέλεσης της ποινής φυλάκισης, με το οποίο ο εκζητούμενος ζητήθηκε, προκειμένου να εκτίσει ποινή φυλάκισης δέκα (10) ετών και οκτώ (8) μηνών, από την οποία αφαιρείται το χρονικό διάστημα της σύλληψης, της προσωρινής κράτησης και του κατ’ οίκον περιορισμού από την 6.9.2015 έως την 14.1.2016, για τις ίδιες ως άνω πράξεις υπό στοιχ. (α) έως (γ) και επιπλέον για την πράξη (δ) της κατάχρησης καθηκόντων στην υπηρεσία, διότι το επίδικο ΕΕΣ έχει ανακληθεί.

Με την υπ’ αριθμ. 109/2022 απόφασή του το Συμβούλιο Εφετών Αθηνών αποφάνθηκε αμετακλήτως για τη μη εκτέλεση του ως άνω με στοιχεία δικογραφίας …/3/2015 υπ’ αριθμ. …/13.5.2022 ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης του Δικαστηρίου Βουκουρεστίου (1ου Ποινικού Τμήματος), που εκδόθηκε δυνάμει του ως άνω υπ’ αριθμ. … από 13.5.2022 εθνικού εντάλματος σύλληψης του ίδιου Δικαστηρίου, κατά του εκζητουμένου, προκειμένου να εκτίσει ποινή φυλάκισης δέκα (10) ετών και οκτώ (8) μηνών, για τις ανωτέρω υπό στοιχ. (α) έως (δ) πράξεις, οι οποίες είναι ταυτόσημες κατά τόπο, χρόνο και λοιπές περιστάσεις με τις πράξεις που περιγράφονται στο ένδικο υπ’ αριθμ. …/2025 (αρ. δικογραφίας …/3/2025) από 9.10.2025 ΕΕΣ.

Ότι πρόκειται για το ίδιο ΕΕΣ -πλην της υπό στοιχ. (δ) πράξης, για την οποία δεν ζητείται πλέον η παράδοση του εκζητουμένου από τις Ρουμανικές Αρχές- προκύπτει όχι μόνο από την απλή αντιπαραβολή των δύο ΕΕΣ (του 2022 και του 2025), αλλά και από το από 14.10.2025 εγγράφου του Δικαστηρίου Βουκουρεστίου - 1° Ποινικό Τμήμα, όπου αναφέρεται ότι «προηγουμένως, σε σχέση με τον εν λόγω κατάδικο, είχε εκδοθεί το Ευρωπαϊκό Ένταλμα Σύλληψης αριθ. …/13.5.2022 στην ποινική δικογραφία αριθ. …/3/2015, ένταλμα που αφορούσε μια ποινή φυλάκισης 10 ετών και 8 μηνών. Το ένταλμα αυτό έχει ανακληθεί μετά την έκδοση της ποινικής Απόφασης που κατέστη τελεσίδικη στις 9.10.2025, απόφαση που ουσιαστικά καταργεί την ποινή που είχε επιβληθεί στον καταδικασθέντα για την τέλεση του αδικήματος της κατάχρησης καθηκόντων σε υπηρεσία. Κατά τα λοιπά, οι υπόλοιπες ποινές που επιβλήθηκαν διατηρούν την ισχύ και την εκτελεστότητά τους, με την τελική ποινή να μειώνεται από 10 έτη και 8 μήνες φυλάκισης σε 9 έτη και 8 μήνες φυλάκισης. Γνωρίζοντας ότι με την Απόφαση αριθ. 109/2022 της 21.7.2022 του Συμβουλίου Εφετών Αθηνών, απορρίφθηκε η παράδοση του καταδικασμένου [...] με το σκεπτικό ότι δεν τηρούνται οι διατάξεις του άρθρου 1 παρ. 2 του Ν. 3251/2004, οι οποίες προβλέπουν την απαγόρευση της έκδοσης όταν αυτή συσχετίζεται με σοβαρό κίνδυνο ο εκζητούμενος να υποστεί απάνθρωπη μεταχείριση, στην προκειμένη περίπτωση, στις φυλακές της Ρουμανίας, σας αποστέλλουμε με την παρούσα σειρά συμπληρωματικών πληροφοριών με σκοπό να επενεξεταστεί το αίτημα των ρουμανικών αρχών για την παράδοση του εν λόγω καταδικασμένου ».

Κατόπιν των ανωτέρω, είναι ερευνητέον εάν η σύλληψη και εισαγωγή σε δίκη του εκζητουμένου βάσει του ανωτέρω ΕΕΣ, για το οποίο ήδη έχει αποφανθεί αμετάκλητα η ελληνική δικαιοσύνη με την υπ’ αριθμόν 109/2022 απόφαση του Συμβουλίου Εφετών Αθηνών, είναι παραδεκτές και νόμιμες, ή υφίσταται δικονομικό κώλυμα (αρνητική διαδικαστική προϋπόθεση), η συνδρομή του οποίου εμποδίζει το παρόν Συμβούλιο Εφετών να αποφανθεί για την εκτέλεση ή μη του νέου Εντάλματος, ένα δεδικασμένο που καθιστά το νέο ένταλμα απαράδεκτο. Το ενδεχόμενο έκδοσης τέτοιου Ευρωπαϊκού Εντάλματος Σύλληψης δεν ρυθμίζεται ούτε από την Απόφαση-Πλαίσιο του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2002 ούτε από τον Ν. 3251/2004.

Διά του παρόντος ο εκζητούμενος αντιλέγει ως προς το παραδεκτόν της επανεξέτασης του ΕΕΣ των Ρουμανικών Αρχών από το Συμβούλιό Σας, για τους ακόλουθους βάσιμους και νόμιμους λόγους.

ΙΙ.- Η απόφαση 109/2022 του Συμβουλίου Εφετών Αθηνών και η θεμελιώδης αρχή ne bis in idem

1 .- Η αρχή ne bis in idem

Ο κεφαλαιώδης σκοπός να αποτελέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση έναν χώρο ελευθερίας και δικαιοσύνης, δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί δίχως την καθιέρωση της αρχής ne bis in idem και τη ρητή πρόβλεψή του στα ευρωπαϊκά κείμενα. Έτσι, η αρχή αυτή ορίζεται στο άρθρο 50 του Χ.Θ.Δ.Ε.Ε., και καθίσταται πλέον, κατά τρόπο άμεσο και πρωτογενή, θεμελιώδες δικαίωμα: «Κανείς δεν διώκεται ούτε τιμωρείται ποινικά για αδίκημα για το οποίο έχει ήδη αθωωθεί ή καταδικασθεί εντός της Ένωσης με οριστική απόφαση ποινικού δικαστηρίου σύμφωνα με το νόμο». Προβλέπεται, δε, και στο άρθρο 4(1) του 7ου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ.

Η εν λόγω αρχή αποτελεί, εν τη ουσία της, εξειδίκευση της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης των δικαστικών αποφάσεων, υπό την έννοια ότι, εφόσον ένα πρόσωπο έχει διωχθεί ή καταδικαστεί για συγκεκριμένες πράξεις από τις δικαστικές αρχές ενός κράτους μέλους, δεν επιτρέπεται η κίνηση νέας δίωξης ή η έκδοση δεύτερης ή άλλης απόφασης από ένα άλλο κράτος μέλος, για την ίδια πράξη και για το ίδιο πρόσωπο, αφού αναγνωρίζεται και ισχύει εκείνη η απόφαση που εξεδόθη το πρώτον επ’ αυτής, ή ισχύει η ποινική δίωξη που ασκήθηκε από το κράτος μέλος που επιλήφθηκε πρώτο.

2.- Η απόφαση 109/2022 του Συμβουλίου Εφετών Αθηνών και το παραγόμενο από αυτήν (κατ’ αρχήν) δεδικασμένο

Στην προκείμενη περίπτωση, το Συμβούλιο Εφετών Αθηνών με την υπ’ αριθμ. 109/2022 απόφασή του έκρινε αμετάκλητα, ότι το ταυτόσημο κατά περιεχόμενο υπό στοιχεία δικογραφίας …/3/2015 και με αριθμό …/2022 από 13.5.2022 ΕΕΣ που εκδόθηκε από το Δικαστήριο Βουκουρεστίου - 1° Ποινικό Τμήμα, των Αρχών της Ρουμανίας σε βάρος του εκζητουμένου δεν πρέπει να εκτελεσθεί, με τις ακόλουθες σκέψεις:

«Περαιτέρω ο εκζητούμενος επιοκαλούμενος δομικές δυσλειτουργίες του σωφρονιστικού συστήματος της Ρουμανίας, ισχυρίσθηκε ότι, σε περίπτωση που παραδοθεί στις ρουμανικές αρχές, σε εκτέλεση του ένδικου εντάλματος, θα υποστεί απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση, λόγω των συνθηκών κράτησης που επικρατούν στις ρουμανικές φυλακές. Υπό το πρίσμα της ανωτέρω αναφερθείσας νομολογίας, που έχει καθιερωθεί από το ΔΕΕ, στο πρώτο επίπεδο ελέγχου, διαπιστώνεται πράγματι η ύπαρξη συστημικών και γενικευμένων πλημμελειών, αναφορικά με τις συνθήκες κράτησης στη Ρουμανία, με βάση τα παρακάτω στοιχεία:

1) Αποφάσεις του ΕΔΑΑ, δυνάμει των οποίων καταδικάστηκε η Ρουμανία για απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση, λόγω των συνθηκών κράτησης, ήτοι Blejuşcă κατά Ρουμανίας της 19ης.3.3013, Mihai Laurentiu Marin κατά Ρουμανίας της 10ης.6.2014, George - Laviniu Chiurau κατά Ρουμανίας της 16ης.6.2020, Polgar κατά Ρουμανίας της 20ης.7.2021, Băncilă και λοιποί κατά Ρουμανίας της 16ης.12.2021, Ruseti και λοιποί κατά Ρουμανίας της 16ης.12.2021. Ιδιαίτερη μνεία προσήκει στην πιλοτική απόφαση Rezmives και λοιποί κατά Ρουμανίας της 25ης.4.2017, με την οποία επισημαίνεται από το Δικαστήριο του Στρασβούργου ότι διαπιστώνονται πολλές παραβιάσεις διαχρονικά, οι οποίες ακολουθούν αυξητική πορεία (σκέψη 106) και ότι πρόκειται για δομική δυσλειτουργία του σωφρονιστικού συστήματος της Ρουμανίας (σκέψη 110).

2) Αποφάσεις εθνικών δικαστηρίων, όπως α) η από 13.4.2017 απόφαση του Εφετείου του Μονάχου 1AR 126/17, δυνάμει της οποίας απορρίφθηκε το αίτημα εκτέλεσης ΕΕΣ των Αρχών της Ρουμανίας, λόγω του ότι ο προσωπικός διαθέσιμος χώρος για κάθε κρατούμενο υπολειπόταν των 3 τ.μ., β)η υπ’ αριθμ. 45/2022 απόφαση του Συμβουλίου Εφετών Αθηνών, με την οποία απορρίφθηκε το αίτημα εκτέλεσης ΕΕΣ των Αρχών της Ρουμανίας, με την αιτιολογία (μεταξύ άλλων) ότι ο εκζητούμενος θα υποστεί απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση, λόγω των συνθηκών κράτησης.

3) Οι από 30.6.2018 παρατηρήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πρόληψη των Βασανιστηρίων και της Απάνθρωπης ή Εξευτελιστικής Μεταχείρισης ή Τιμωρίας (CPT) σχετικά με την επίσκεψη 2018 στη Ρουμανία - Τμήμα: 14/39, Τμήμα: 20/39 και Τμήμα: 24/39. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι οι υλικές συνθήκες σε όλες τις φυλακές που επισκέφθηκε μπορούν να θεωρηθούν γενικώς ως κακές (συνωστισμός, με αποτέλεσμα ο χώρος διαβίωσης κάθε κρατουμένου να ποικίλει από 2 τ.μ. έως 1,5 τ.μ., εγκαταστάσεις που δεν συντηρούνται ή εμφανίζουν εικόνα κατάρρευσης ή ερείπωσης, υγρασία, έλλειψη θέρμανσης και ζεστού νερού, κακός φωτισμός και εξαερισμός, ανθυγιεινές συνθήκες), καθώς και το σχετικό δημοσίευμα στον ιστότοπο του Συμβουλίου της Ευρώπης.

4) Η από 14.4.2022 έκθεση του Συμβουλίου της Ευρώπης, στην οποία αναφέρεται ότι μετά από επιτόπια επίσκεψη στις φυλακές της Ρουμανίας Craiova, Galati, Giurgu και Margineni, κατά το χρονικό διάστημα από 10.5.2021 έως 21.5.2021, διαπιστώθηκαν συνθήκες κράτησης που θα μπορούσαν να θεωρηθούν γενικά κακές, επιδεινούμενες από τον υπερπληθυσμό, έλλειψη επαρκούς θέρμανσης το χειμώνα και ζεστού νερού, ελλείψεις σε υγειονομικό επίπεδο κ.λπ., και καταλήγει στο συμπέρασμα (σκέψη 78) ότι για έναν αριθμό ατόμων που κρατούνται σε καθεμία από τις τέσσερις φυλακές που επισκέφθηκαν, το αποτέλεσμα της φιλοξενίας σε υπερπλήρη κελιά με κακές υλικές συνθήκες, σε συνδυασμό με ένα καθεστώς που προσφέρει εξαιρετικά περιορισμένο χρόνο εκτός κελιού, θα μπορούσε να είναι απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση και προτείνει συγκεκριμένα μέτρα για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης στις φυλακές, μεταξύ των οποίων και η εξασφάλιση τουλάχιστον 4 τ.μ. χώρου διαβίωσης για κάθε κρατούμενο.

Επιπλέον αποδεικνύεται ότι ο εκζητούμενος, ηλικίας 71 ετών, πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη τύπου II, για τον οποίο λαμβάνει καθημερινά ινσουλίνη τα τελευταία 13 χρόνια, καθώς και από χρόνια στεφανιαία νόσο με ολική απόφραξη της δεξιάς στεφανιαίας αρτηρίας, περιφερική αρτηριακή νόσο και χρόνια ισχαιμία κάτω άκρων, υπέρταση, δυσιλιπιδαιμία, διαβητική αμφιβληστοειδοπάθεια και ρευματική αρθρίτιδα. Η κατάστασή του επιβάλλει, εκτός από τη δεόυσα θεραπευτική αγωγή, ειδική διατροφή (νορμογλυκιδική δίαιτα), ενυδάτωση, καθημερινή σωματική δραστηριότητα με μέτρα αποφυγής υπογλυκαιμίας, αποφυγή ψυχολογικού στρες, αυτοέλεγχο του σακχάρου στο αίμα, κλινική και βιολογική επανεκτίμηση κάθε 3 μήνες (καρδιολογική, οφθαλμολογική, νευρολογική, νεφρολογική αξιολόγηση, εργαστηριακές και παρακλινικές εξετάσεις), σε αντίθετη δε περίπτωση απειλούνται σοβαρές για τη ζωή του επιπλοκές, όπως οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου ή εγκεφαλικό επεισόδιο (βλ. από 10.4.2022 ιατρική γνωμάτευση ιατρού πρωτοβάθμιας φροντίδας … …, από 14.10.2021 ιατρική έκθεση συνημμένη στο ιατρικό εξιτήριο της 27.10.2021 του τμήματος ρευματολογίας νοσοκομείου Sfanta Maria Βουκουρεστίου, που υπογράφουν οι ιατροί … … και … …, από 12.4.2022 ιατρική επιστολή του ιατρού … … του ρουμανικού νοσοκομείου Sehamed Jospital SRL, από 19.4.2022 ιατρική γνωμάτευση της διευθύντριας παθολογικής κλινικής του θεραπευτηρίου Metropolitan … …, όλα σε μετάφραση στην ελληνική γλώσσα, και από 19.5.2022 ιατρικό σημείωμα του καρδιολόγου … …, συνεργάτη ιατρού του θεραπευτηρίου Metropolitan).

Επειδή στο πρώτο στάδιο ελέγχου, βάσει όσων προαναφέρθηκαν, διαπιστώθηκαν οι πλημμέλειες που επικαλείται ο εκζητούμενος, αναφορικά με τις συνθήκες κράτησης στις φυλακές της Ρουμανίας γενικότερα, με την υπ’ αριθμ. 76/2022 αναβλητική απόφασή του το Συμβούλιο έκρινε ειδικά ερυνητέο, σε δεύτερο στάδιο, εάν στη συγκεκριμένη περίπτωση ο εκζητούμενος θα διατρέξει πραγματικό κίνδυνο να υποστεί απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση, λόγω των συνθηκών κράτησης που επικρατούν στο σωφρονιστικό σύστημα, όπου προβλέπεται συγκεκριμένα να κρατηθεί, εφόσον εκτελεστεί το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης, ενόψει και των προσωπικών περιστάσεων και ιδίως της διάρκειας της κράτησης, της ηλικίας του και των προβλημάτων υγείας που ήδη παρατέθηκαν. […]

Σημειώνεται ότι, μετά την έκδοση της εν λόγω αναβλητικής απόφασης, στις 30.6.2022, ο εκζητούμενος μετέβη στα επείγοντα ιατρεία του Γ.Ν.Α. Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ με συμπτωματολογία στηθάγχης, όπου επίσης διαπιστώθηκε ότι “πάσχει από διαβήτη τύπου II από 25ετίας, ινσουλινοεξαρτώμενος αλλά αρρύθμιστος, ... παρουσιάζει διαβητική νεφροπάθεια ... αρτηριακή υπέρταση ... έντονη αθηρωματική κατιούσης και κοιλιακής αορτής ... διαλείπουσα χωλότητα λόγω ισχαιμίας κάτω άκρων ... παρουσιάζει ιλίγγους ... ρευματοειδή αρθρίτιδα με συμπτωματολογία άλγους - δυσκαμψίας ... συχνά επεισόδια κολπικής μαρμαρυγής με ταχεία κοιλιακή ανταπόκριση και αιμοδυναμική αστάθεια” και εκτός από εκτεταμένο περαιτέρω έλεγχο με αγγειογραφίες, Holter ρυθμού, σπινθιρογράφημα κ.λπ. προτάθηκε “τροποποίηση παραγόντων κινδύνου (κάπνισμα - διατροφή - ρύθμιση σακχάρου - αποφυγή stress - χειρωνακτικής εργασίας πολύωρων μετακινήσεων)” και “συχνή παρακολούθηση από ιατρείο καρδιακής ανεπάρκειας, διαβητολογικό ιατρείο, αγγειοχειρουργικό ιατρείο και ρευματολογικό ιατρείο” (βλ. την προσκομιζόμενη από 30.6.2022 ιατρική βεβαίωση του διευθυντή ΕΣΥ - χειρουργού θώρακος … …).

Σε απάντηση των ζητημάτων που τέθηκαν με την προηγούμενη απόφαση του Συμβουλίου, προσκομίσθηκε, σε επίσημη μετάφραση στην ελληνική γλώσσα, η έκθεση του Επιτρόπου σωφρονιστικής αστυνομίας δρ. … …, γενικού διευθυντή της Εθνικής Αρχής των φυλακών της Ρουμανίας, από την οποία σημειώνονται ιδιαίτερα τα εξής: α) βάσει της ποινής και της διεύθυνσης κατοικίας του εκζητουμένου, εκτιμάται ότι αυτός θα εκτίσει την ποινή του αρχικά σε σύστημα κλειστού τύπου στη Φυλακή Βουκουρεστίου - Ράχοβα (ενότητα 3 έκθεσης). Στο συγκεκριμένο κατάστημα βεβαιώνεται ότι θα του εξασφαλίζεται ελάχιστος χώρος 4 τ.μ., χωρίς να υπολογίζεται ο χώρος της τουαλέτας, όμως από τα στοιχεία που παρατίθενται ακολούθως δεν είναι δυνατή η επαλήθευση αυτής της βεβαίωσης, αφού αναφέρεται μόνο η επιφάνεια των δωματίων και όχι ο αριθμός των κρεβατιών ή ο πληθυσμός των τροφίμων που κρατούνται σε αυτά, β) μετά από έκτιση του ενός πέμπτου της ποινής, θα εξετασθεί το ενδεχόμενο αλλαγής συστήματος σε ημιανοικτό, αφού αξιολογηθεί κυρίως η συμπεριφορά του καταδίκου κατά την έκτιση της ποινής. Εάν, τελικά, τροποποιηθεί το καθεστώς, το πιθανότερο είναι να μείνει στη φυλακή Βουκουρεστίου - Jilava, κατάστημα για το οποίο δεν υπάρχει δεν υπάρχει ειδικότερη περιγραφή των χώρων, ούτε προσδιορισμός της επιφάνειας κάθε δωματίου κράτησης, γ) το ζήτημα παροχής ζεστού νερού δεν διευκρινίζεται για καμιά από τις δύο φυλακές, καθώς επισημαίνεται η αδιάκοπη παροχή κρύου, πόσιμου νερού, αλλά γενικόλογα αναφέρεται πρόσβαση σε ζεστό νερό “σύμφωνα με το ωράριο που εγκρίνεται στο επίπεδο του καταστήματος”, δ) στο ερώτημα του Συμβουλίου περί παροχής ειδικής διατροφής, ανάλογης με τα προβλήματα υγείας του εκζητουμένου (σακχαρώδης διαβήτης, καρδιολογικά προβλήματα), δίνεται η ακόλουθη απάντηση: “Για να υπάρχει ποικιλία στη διατροφή, συντάσσεται διαφοροποιημένος πίνακας για κάθε προκαθορισμένη ποσότητα τροφίμων με τη διευκρίνιση των μενού που προσφέρονται για πρωινό, γεύμα και δείπνο. Τα μενού εγκρίνονται και από τον προϊστάμενο γιατρό του καταστήματος ... και τοιχοκολλούνται καθημερινά στο τμήμα κράτησης” (σελ. 9 έκθεσης, παρ. 3 και 7) και ε) όσον αφορά το δικαίωμα ιατρικής περίθαλψης, αναφέρεται ότι αυτό είναι “εγγυημένο”, “περιέχει ιατρικές επεμβάσεις, πρωτογενή ιατρική περίθαλψη, επείγουσα ιατρική περίθαλψη και ιατρική περίθαλψη ειδικότητας. Η ιατρική περίθαλψη, η θεραπεία, τα φάρμακα και η περιποίηση στη φυλακή εξασφαλίζονται από εξειδικευμένο προσωπικό, δωρεάν, σύμφωνα με τον νόμο, ύστερα από αίτηση του φυλακισμένου ή οποτεδήποτε είναι αναγκαίο”. Επίσης, βεβαιώνεται ότι “το ρουμανικό σύστημα φυλακών έχει στη σύνθεσή του νοσηλευτικά τμήματα σε όλα τα καταστήματα κράτησης, συμπεριλαμβανομένων των δύο φυλακών ... (της φυλακής Βουκουρεστίου - Ράχοβα και της Φυλακής Βουκουρεστίου - Jilava). Ταυτόχρονα ... λειτουργούν και δύο φυλακές - νοσοκομεία ... Αυτές οι υγειονομικές μονάδες έχουν τη δυνατότητα τόσο από την άποψη των εξοπλισμών, όσο και από την άποψη των ειδικών να θεραπεύουν όλο το φάσμα ιατρικών παθήσεων”.

Αν και στην ανωτέρω έκθεση των ρουμανικών αρχών τονίζεται ότι "η κατάσταση του … … αξιολογήθηκε ιδιαιτέρως και δεν αποτελεί μια γενίκευση για τον τρόπο χορήγησης των εγγυήσεων, επειδή αυτές εξετάζονται σε κάθε περίπτωση χωριστά”, το ίδιο το κείμενο των εγγυήσεων αυτών δεν επιβεβαιώνει την παραπάνω διαβεβαίωση, καθώς οι απαντήσεις που δόθηκαν στο κρίσιμο ζήτημα της διατροφής και της ιατρικής περίθαλψης, δεν περιλαμβάνουν καμιά ειδικότερη μνεία στις παθήσεις και ανάγκες του συγκεκριμένου εκζητουμένου, ενώ δεν υποστηρίζεται καν ότι υφίσταται αντικειμενικά η δυνατότητα ιδιαίτερης αντιμετώπισης των κρατουμένων με τέτοια χαρακτηριστικά. Ειδικότερα, η ηλικία και η υγεία του κρατουμένου δεν φαίνεται να αποτελούν, κατά το ρουμανικό σύστημα, λόγο ειδικής μεταχείρισης κατά την κράτηση (π.χ. σε ειδική πτέρυγα ή με ιδιαίτερους όρους) ή για τη μετάβαση σε ανοικτό σύστημα κράτησης, ενώ από κανένα στοιχείο δεν προκύπτει ειδική πρόβλεψη του ρουμανικού νόμου για τη δυνατότητα έκτισης της ποινής κατ’ οίκον, λόγω της ηλικίας του εκζητουμένου (όπως στο άρθρο 105 παρ. 1 ελληνικού Ποινικού Κώδικα) ή διακοπής της ποινής και νοσηλείας σε νοσηλευτικό ίδρυμα εκτός φυλακής, ή ακόμα και κατ’ οίκον, προς αποτροπή ανήκεστης βλάβης της υγείας του ή κινδύνου της ζωής του (όπως στο άρθρο 557 του ελληνικού Ποινικού Κώδικα), γεγονός που από μόνο του καθιστά αδύνατη μια μεταχείριση των κρατουμένων, που να είναι προσήκουσα στις ιδιαιτερότητες τους, λόγω ηλικίας και σωματικής, ψυχικής και διανοητικής κατάστασης.

Υπό τα ανωτέρω δεδομένα, σε συνδυασμό με τις προκύπτουσες συστημικές ελλείψεις στα καταστήματα κράτησης, τουλάχιστον αναφορικά με τον προσωπικό χώρο εντός αυτών και την παροχή ζεστού νερού, κρίνεται βάσιμα ότι ο εκζητούμενος, εφόσον εκδοθεί στις αρχές της Ρουμανίας και υποβληθεί στην εκτέλεση της επιβληθείσας (υπερδεκαετούς) ποινής του, θα διατρέξει πραγματικό κίνδυνο απάνθρωπης μεταχείρισης, που στην περίπτωσή του ισοδυναμεί με κίνδυνο ζωής, μη δυνάμενος επί μακρό χρόνο να τηρήσει ζωτικής σημασίας για τη βιωσιμότητά του ιατρικές οδηγίες, υποχρεούμενος να υιοθετήσει ένα πρόγραμμα σίτισης ακατάλληλο και επιβλαβές για την υγεία του, στερούμενος τακτικής παρακολούθησης από τους κατάλληλους ιατρούς, μη υποβολής του στους αναγκαίους ελέγχους και μη προσαρμογής της φαρμακευτικής αγωγής του στα εκάστοτε δεδομένα, με αποτέλεσμα, ενόψει της ηλικίας του και της ήδη επελθούσας επιδείνωσης της υγείας του, να καθίσταται αμφίβολη η επιβίωση και η απότιση της ποινής του. Η κατάσταση αυτή θα συνιστούσε παράβαση του άρθρου 1 παρ. 2 Ν. 3251/2004, που απαγορεύει την έκδοση όταν αυτή συνδέεται με σοβαρό κίνδυνο του εκζητουμένου να υποβληθεί σε απάνθρωπη μεταχείριση».

Κατά συνέπεια η αρχή ne bis in idem έχει εφαρμογή και στην υπό κρίση περίπτωση διότι, το ζήτημα της μη εκτελεστότητας του ένδικου ΕΕΣ των ρουμανικών αρχών έχει κριθεί, επί τη βάσει των αυτών πραγματικών περιστατικών με την ανωτέρω απόφαση του Συμβουλίου Εφετών Αθηνών. Υπάρχει, επομένως, ήδη διπλό δεδικασμένο (double judicial precedent) επί του νομικού αυτού ζητήματος.

Επομένως, δυνάμει της ανωτέρω δικαστικής απόφασης, η οποία αναγνωρίζεται ως ισχύουσα σε όλη την επικράτεια της ΕΕ, σύμφωνα με την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης των δικαστικών αποφάσεων, απαγορεύεται όχι μόνον η παράδοση του εκζητουμένου στις ρουμανικές αρχές αλλά, πολύ περισσότερο, απαγορεύεται και η εκ νέου δίωξη και η εκ νέου σύλληψή του στη χώρα μας προς το σκοπό εκτέλεσης του κρίσιμου ΕΕΣ.

Η ανωτέρω απόφαση καλύπτεται από δεδικασμένο και επομένως η εκ νέου εισαγωγή βάσει του αυτού ΕΕΣ κατ’ αρχήν απαγορεύεται σύμφωνα με τη θεμελιώδη αρχή ne bis in idem. Ερευνητέον, επομένως, αν η εκδίκαση του αιτήματος των Ρουμανικών αρχών είναι κατ’ εξαίρεση επιτρεπτή και νόμιμη, δυνάμει των υφισταμένων ειδικών εξαιρέσεων και της νομολογίας του ΔΕΕ που επικαλέστηκαν.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να επισημανθεί ότι η σύλληψη και κράτηση εκζητουμένου προς τον σκοπό εκτέλεσης ΕΕΣ συνιστά δίωξη υποκείμενη στους περιορισμούς της αρχής ne bis in idem διότι, του νόμου μη διακρίνοντος, ως “δίκη” νοείται και η δίκη περί εκτελέσεως Ευρωπαϊκού Εντάλματος Σύλληψης. Επομένως, όποιος υποβλήθηκε σε αμετάκλητη δικαστική κρίση που σχηματίσθηκε στο πλαίσιο διαδικασίας ΕΕΣ υπάγεται στην προστασία της αρχής ne bis in idem, δεδομένου ότι και η δίκη για την εκτέλεση ΕΕΣ συνιστά μορφή δίωξης, αφού ο εκζητούμενος, καίτοι δεν υπόκειται στην ποινική εξουσία του κράτους από το οποίο ζητείται η εκτέλεση ΕΕΣ, υποβάλλεται στην ίδια (ενίοτε και χειρότερη) μεταχείριση από τον υπό στενή έννοια κατηγορούμενο. Άλλωστε γι’ αυτό και απολαύει όλων των δικαιωμάτων του κατηγορουμένου και υπό το κράτος της ΕΣΔΑ γίνεται αναμφισβήτητα δεκτό ότι η έννομη τάξη δέον να τον μεταχειρίζεται ως κατηγορούμενο.

Άλλωστε κατά την πάγια νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), η έννοια του κατηγορούμενου είναι πολύ ευρύτερη από εκείνη των εθνικών νομοθεσιών, με αποτέλεσμα οι εκ των άρθρων 5 και 6 της ΕΣΔΑ εγγυήσεις και προστασία να προσήκουν σε ευρύτερο κύκλο προσώπων. Έτσι, ως κατηγορούμενος κατά την έννοια της ΕΣΔΑ νοείται όχι μόνον το πρόσωπο που έχει μία από τις διαλαμβανόμενες στο άρθρο 72 ΚΠΔ ιδιότητες, αλλά και κάθε πρόσωπο στο οποίο έχει ανακοινωθεί από αρμόδια αρχή ότι τελεί υπό κατηγορία ή ότι για άλλο λόγο υφίσταται σε βάρος του η υπόνοια ότι έχει τελέσει αξιόποινη πράξη, καθώς και κάθε πρόσωπο εις βάρος του οποίου έχουν ληφθεί τέτοια μέτρα δικονομικού καταναγκασμού, από τα οποία συνάγεται εμμέσως ότι διεξάγεται ανάκριση λόγω της υπόνοιας ότι έχει τελέσει αξιόποινη πράξη (βλ. αντί πολλών Frowein-Peukert, EuropäischeMenschenrechts- Konvention, Kommentar, άρθρ. 6 αρ. 29). Η ως άνω ιδιότητα και συνακόλουθα η εξ αυτής προστασία κατά μείζονα λόγο συντρέχει επομένως στο πρόσωπο του εκζητουμένου (πρβλ. Zairi, Le principe de la spécialité de l’extradition au regard des Droits de l’Homme, Bibliothéque des Sciences criminelles, τ. 27, LGDJ, Paris 1992).

Περαιτέρω η αρχή ne bis in idem ουδόλως προϋποθέτει καταδίκη. Η αρχή επομένως είναι εφαρμοστέα και σε κάθε άλλη περίπτωση διώξεως, ήτοι όχι μόνον επί καταδίκης κατ’ ακολουθία της οποίας η ποινή εκτίθηκε, εκτίεται ή δεν μπορεί πλέον να εκτιθεί αλλά και επί αθωωτικής αποφάσεως, επί αποφάσεως που παύει οριστικά την ποινική δίωξη και επί αποφάσεως που την κηρύσσει απαράδεκτη κ.λπ. (Μυλωνόπουλος, Καταχρηστική αίτηση έκδοσης και ne bis in idem, ΠοινΧρ 2004, 481 επ.).

Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι, υπό την επιφύλαξη συνδρομής εξαιρετικού λόγου, περί των οποίων κατωτέρω, η σύλληψη και κράτηση του ανωτέρω εκζητουμένου, παρά την ύπαρξη της αμετάκλητης υπ’ αριθμ. 109/2022 απόφασης του Συμβουλίου Εφετών Αθηνών, κατ’ αρχήν αντίκειται στο ενωσιακό δίκαιο, διότι τόσο το άρθρο 50 του Χάρτη όσο και το άρθρο 54 της Σύμβασης Εφαρμογής της Συμφωνίας Σένγκεν απαγορεύουν όχι μόνο την περαιτέρω τιμωρία, αλλά και κάθε περαιτέρω δίωξη για τις ίδιες πράξεις στα κράτη μέλη της ΕΕ και στα συμβαλλόμενα κράτη. Ειδικότερα, το ΔΕΕ έκρινε ότι η προσωρινή σύλληψη προσώπου που αποτελεί υποκείμενο ερυθράς αγγελίας της Interpol εμπίπτει στην έννοια της «δίωξης» και, ως εκ τούτου, απαγορεύεται μόλις διαπιστωθεί με αμετάκλητη δικαστική απόφαση ότι ισχύει η αρχή ne bis in idem (Bundesrepublik Deutschland (ερυθρά αγγελία της Interpol))[1].

III.- Περιορισμοί και εξαιρέσεις του θεμελιώδους κανόνα ne bis in idem

Σύμφωνα με το Έβδομο Πρωτόκολλο της ΕΣΔΑ (άρθρο 1 παρ. 2), ο κανόνας ne bis in idem δεν εμποδίζει την επανάληψη της διαδικασίας, αν υπάρχουν αποδείξεις νέων η μεταγενέστερων της απόφασης γεγονότων ή αν υπήρξε θεμελιώδες σφάλμα της προηγούμενης διαδικασίας που θα μπορούσαν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα της υπόθεσης.

Αντίστοιχα, το άρθρο 50 του ΧΘΔΕΕ βασικά αναγνωρίζει τον κανόνα ne bis in idem όχι μόνο αναφορικά με αποφάσεις των εθνικών δικαστηρίων αλλά και σε διακρατικό επίπεδο. Εντούτοις αναγνωρίζει περιορισμούς εφόσον αυτοί α) στηρίζονται σε νόμο και β) σέβονται την ουσία του δικαιώματος και την αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 52 παρ. 1), καθώς επίσης και στην περίπτωση κατά την οποία τα θεμελιώδη δικαιώματα του Χάρτη ταυτίζονται με τα προβλεπόμενα από την ΕΔΔΑ δικαιώματα (βλ. παρ. 3 του ίδιου άρθρου).

Συναφώς το ΔΕΕ, ερμηνεύοντας το άρθρο 50 του ΧΘΔΕΕ αναγνωρίζει τη δυνατότητα περιορισμών της αρχής ne bis in idem (βλ. ΔΕΕ υποθ. C -524 /15 Luca Mend, C-537/16 Carlsson Real Estate SA κ.ά.). Έτσι το ΔΕΕ δέχεται ότι η επανάληψη της διαδικασίας και των κυρώσεων ποινικής φύσεως για την ίδια πράξη συνιστά περιορισμό της αρχής ne bis in idem, ο οποίος μπορεί να δικαιολογηθεί βάσει του άρθρου 52 παρ. 1 του Χάρτη, εφόσον πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις σχετικά με τη νομιμότητα, τη συμπληρωματικότητα της διαδικασίας και την αναλογικότητα. Στην ανωτέρω απόφαση Menci, π.χ., το ΔΕΕ δέχτηκε ότι τυχόν σώρευση μπορεί να είναι δικαιολογημένη υπό τέσσερις επί μέρους προϋποθέσεις, όπου όμως τονίζεται, ότι βάση για τον περιορισμό του κανόνα ne bis in idem αποτελεί η τήρηση της αρχής της αναλογικότητας.

Έτσι γίνεται δεκτό ότι εξαίρεση από τον κανόνα ne bis in idem επιτρέπεται:

- όταν ο περιορισμός του κανόνα ne bis in idem υπηρετεί συμπληρωματικούς σκοπούς, στο πλαίσιο επιδιώξεως ευρύτερων στόχων γενικότερου συμφέροντος, εφόσον όμως αυτοί έχουν ως αντικείμενο ενδεχομένως διαφορετικές πλευρές της επίμαχης παραβατικής συμπεριφοράς·

- όταν υπάρχουν σαφείς και ακριβείς κανόνες του οικείου εθνικού δικαίου που παρέχουν στον πολίτη την δυνατότητα προβλεψιμότητας, δηλαδή του επιτρέπουν να γνωρίζει ποιες πράξεις ή παραλείψεις του μπορεί να αποτελέσουν βάση για σώρευση της νέας διώξεως·

- όταν υπάρχουν εθνικοί κανόνες οι οποίοι διασφαλίζουν στο απολύτως αναγκαίο μέτρο την πρόσθετη επιβάρυνση που προκαλεί η εν λόγω σώρευση των διαδικασιών (βλ. π.χ. ΔΕΕ, υπόθεση Menci, σκ. 53)· και τέλος,

- όταν υπάρχουν εθνικοί κανόνες που διασφαλίζουν ότι η αυστηρότητα του συνόλου των επιβαλλόμενων κυρώσεων περιορίζεται στο απολύτως αναγκαίο μέτρο σε σχέση με τη σοβαρότητα της παραβάσεως. Έτσι π.χ. στην υπόθεση Carlsson έγινε δεκτό από το ΔΕΕ ότι η εξακολούθηση της διοικητικής διαδικασίας προς επιβολή διοικητικού προστίμου πέραν της ποινικής κυρώσεως βαίνει πέραν των ορίων του απολύτως αναγκαίου για την επίτευξη του καταρχήν θεμιτού στόχου γενικού ενδιαφέροντος της προστασίας και ακεραιότητας των χρηματοπιστωτικών αγορών της ΕΕ, έστω και αν η αμετάκλητη ποινή είχε εξαλειφθεί λόγο αμνηστίας.

Συνοπτικά το ΔΕΕ απαριθμεί τρεις κατηγορίες περιορισμού της αρχής ne bis in idem βάσει του άρθρου 52 του Χάρτη: την «προϋπόθεση της εκτέλεσης» βάσει του άρθρου 54 ΣΕΣΣ (υπόθεση Spasic), τις δηλώσεις των κρατών μελών βάσει του άρθρου 55 ΣΕΣΣ (υπόθεση Generalstaatsanwaltschaft Bamberg (εξαίρεση από την αρχή ne bis in idem)), και την επανάληψη ποινικών και διοικητικών διαδικασιών ποινικής φύσης κατά του ίδιου προσώπου για τα ίδια πραγματικά περιστατικά (υποθέσεις Menci, Garlsson Real Estate SA, Di Puma και Zecca). Σε αντίθεση με το άρθρο 50 του Χάρτη, το άρθρο 54 της ΣΕΣΣ εξαρτά την εφαρμογή της αρχής ne bis in idem από την προϋπόθεση ότι, μετά την καταδίκη και την επιβολή της ποινής, η επιβληθείσα ποινή «έχει εκτελεστεί», «βρίσκεται σε διαδικασία εκτέλεσης» ή «δεν μπορεί πλέον να εκτελεστεί» (βλ. και Έκθεση της EUROJUST για τη Νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την αρχή ne bis in idem σε ποινικές υποθέσεις - Φεβρουάριος 2024, σελ. 56 επ., 58 επ., συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-187/01 και C-385/01, GözütokKai Brügge, απόφαση της 11ης Φεβρουάριου 2003).

IV.- Η διάταξη του άρθρ. 454 ΚΠΔ ως περιορισμός της αρχής ne bis in idem

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 454 ΚΠΑ, ακόμα και μετά την αμετάκλητη απόφαση κατά της έκδοσης μπορεί να υποβληθεί νέα αίτηση για έκδοση εφόσον στηρίζεται σε στοιχεία που δεν είχαν τεθεί υπόψη του συμβουλίου.

Όπως παγίως γίνεται δεκτό, η εν λόγω διάταξη εφαρμόζεται ανάλογα, για την ταυτότητα του νομικού λόγου, και σε περίπτωση εκτέλεσης Ευρωπαϊκού Εντάλματος Σύλληψης [ΣυμβΕφΘεσ 1080/2008 Αρμ 2009, 266· X. Βουρλιώτης, ΠοινΧρ 2007, 200· Δ. Μουζάκης, Το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης, εκδ. 2009, σελ. 466-467]. Προϋπόθεση για την υποβολή νέας αίτησης είναι να στηρίζεται αυτή σε στοιχεία που δεν είχαν τεθεί υπόψη του δικαστικού συμβουλίου, το οποίο έλαβε την προηγούμενη απόφαση [ΑΠ 799/2016 ΤΝΠ QUALEX]. Τα στοιχεία αυτά μπορεί είτε να προϋπήρχαν, αλλά να μη διαβιβάστηκαν από τις αρχές του εκζητούντος κράτους, είτε να προέκυψαν μεταγενέστερα στο πλαίσιο διερεύνησης της υπόθεσης [Μ. Μαργαρίτης/Α. Μαργαρίτη, Ερμηνεία Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, άρθρο 454, αριθ. 2· X. Σεβαστίδης, Ερμηνεία Κώδικα Ποινικής Δικονομίας., άρθρο 454, αριθ. 2, Μαρτίνης Μ., σε ΕρμΚΠΔ επιμ. Μαργαρίτη Λ., 2024,2807 ε., Καρράς Αρ., Ποινικό Δικονομικό Δίκαιο, 2019, σελ. 805].

Δεν αποτελούν, όμως, άγνωστα στοιχεία εκείνα που υποβλήθηκαν ή αναζητήθηκαν από το δικαστικό συμβούλιο κι αφού αξιολογήθηκαν, απορρίφθηκαν έστω και κατ’ εσφαλμένη κρίση ή ερμηνεία του κανόνα δικαίου ή εκείνα που αποτελούν ερμηνευτικά επιχειρήματα σχετικά με την έννοια του κανόνα δικαίου που εφαρμόστηκε.

Με το σκεπτικό αυτό στοιχεία που δικαιολογούν την υποβολή νέου αιτήματος και την εκ νέου έναρξη της διαδικασίας έκδοσης είναι ασφαλώς όσα αναφέρονται στο άρθρο 2 Ν. 3251/2004 για το περιεχόμενο και τον τύπο του ΕΕΣ, τα οποία δεν τέθηκαν υπόψη των δικαστικών αρχών και για τον λόγο αυτό αυτές αποφάνθηκαν αρνητικά [X. Βουρλιώτης, Ο θεσμός της εκδόσεως κατά το ελληνικό δίκαιο. Αίτηση εκδόσεως και εκτέλεση ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης, ΠοινΧρ ΝΖ, 197-201, ΣυμβΕφΑθηνών 105/2023 αδημ.].

Συναφώς με την ΣυμβΕφΑθ 105/2023 (με σύμφ. εισ. πρόταση Δ. Γκύζη) αποφασίσθηκε η μη εκτέλεση του ΕΣΣ των Γαλλικών Αρχών, με σκοπό την εκτέλεση ποινής σε βάρος Γεωργιανού εκζητουμένου. ως προς τον οποίον με προηγούμενη απόφαση η ημέτερη δικαστική αρχή εκτέλεσης είχε αρνηθεί την εκτέλεση γαλλικού ΕΕΣ με σκοπό την άσκηση ποινικής δίωξης για τα ίδια αδικήματα, με το σκεπτικό ότι ως νέα στοιχεία νοούνται μόνον αυτά του άρθρου 2 Ν. 3251/2004.

Ειδικότερα, το Συμβούλιο δέχθηκε τα εξής: «Περαιτέρω γίνεται δεκτό ότι η έκδοση του αλλοδαπού από τις ελληνικές δικαστικές αρχές δεν εμποδίζεται από το γεγονός ότι η αίτηση έκδοσης του εκζητούντος κράτους απορρίφθηκε από άλλο συμβαλλόμενο στην ΕΣΕ κράτος, ακόμα και αν στηριζόταν στα ίδια περιστατικά, αλλά ούτε και η σχετική αίτηση για έκδοση είναι καταχρηστική (βλ. έτσι ΣυμβΑΠ 638/2015, ΠοινΑικ 15,761), Ωστόσο, αν έχει προηγηθεί για την ίδια υπόθεση, υπό τα ίδια πραγματικά περιστατικά, αρνητική απόφαση για την έκδοση του ίδιου εκζητουμένου από τα ελληνικά δικαστήρια, πρέπει να γίνει δεκτό ότι κωλύεται η διαδικασία έκδοσης από την Ελλάδα (X. Σεβαστίδης, Κώδικας Ποινικής Δικονομίας τόμ. 4, 2021. άρθ. 436, σ. 1473, ΤΝΠ sakkoulas-online) και η έκδοση του νέου όμοιου εντάλματος σύλληψης πρέπει να θεωρηθεί ότι συνιστά κατάχρηση δικαιώματος που απαγορεύεται (βλ. X. Μυλωνόπουλο, Καταχρηστική αίτηση έκδοσης και ne bis in idem, ΠοινΧρ ΝΔ/2004). Αυτά συνάγονται από τα άρθρο 454 ΚΠΔ. που εφαρμόζεται αναλόγως για την ταυτότητα του νομικού λόγου και στην περίπτωση του Ευρωπαϊκού Εντάλματος Σύλληψης, σύμφωνα με το οποίο η αμετάκλητη απόρριψη της αίτησης έκδοσης δεν αποτελεί κώλυμα για υποβολή από το ίδιο κράτος έκδοσης νέας αίτησης για έκδοση του ίδιου εκζητούμενου προσώπου και για την ίδια πράξη, εφόσον όμως η νέα αυτή αίτηση στηρίζεται σε στοιχεία, τα οποία δεν είχαν τεθεί στην κρίση του δικαστικού συμβουλίου επί της πρώτης αίτησης έκδοσης. Ως τέτοια στοιχεία, νοούνται αυτά του άρθρου 2 Ν. 3251/2004 (βλ. X. Βουρλιώτη, Ο θεσμός της εκδόσεως κατά το ελληνικό δίκαιο. Αίτηση εκδόσεως και εκτέλεση ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης. ΠοινΧρ ΝΧ/2007, σελ. 200). Συνεπώς, αν απορριφθεί αίτηση για έκδοση με βάση ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης προκειμένου να ασκηθεί δίωξη για συγκεκριμένα αδικήματα, δεν είναι δυνατή η αίτηση για έκδοση του ίδιου προσώπου για την εκτέλεση της ποινής που του επιβλήθηκε για τα ίδια αδικήματα, αν δεν υπάρξουν νέα στοιχεία, τα οποία να έχουν τεθεί στην κρίση του δικαστικού συμβουλίου επί της πρώτης αίτησης έκδοσης (ΣυμβΕφΘεσ 1080/2008. Αρμεν. 2009. τ. 2. σ. 266. 267)».

Με την ΣυμβΑΠ 1275/2024 απορρίφθηκε κατ’ ουσίαν η έφεση της Εισαγγελέως Εφετών Αθηνών κατά της υπ’ αριθμ. 105/2023 απόφασης του Συμβουλίου Εφετών Αθηνών, με την οποία αποφασίστηκε η μη εκτέλεση του δεύτερου, για τα ίδια πραγματικά περιστατικά, ΕΕΣ των Γαλλικών Αρχών κατά υπηκόου Γεωργίας, προκειμένου να εκτίσει ποινή δέκα (10) ετών για τα αδικήματα της συμμετοχής σε εγκληματική οργάνωση με σκοπό την προετοιμασία εγκλημάτων ή αδικημάτων που τιμωρούνται με δεκαετή φυλάκιση και της διακεκριμένης νομιμοποίησης προϊόντων από παράνομη δραστηριότητα (συμμετοχή σε οργανωμένη συμμορία για την τοποθέτηση, απόκρυψη ή μετατροπή προϊόντος αδικήματος), με τις ακόλουθες σκέψεις (σελ. 10): «Ωστόσο, αν έχει προηγηθεί για την ίδια υπόθεση, με τα ίδια πραγματικά περιστατικά, αρνητική απόφαση για την έκδοση του ίδιου εκζητουμένου από τα ελληνικά δικαστήρια, πρέπει να γίνει δεκτό ότι κωλύεται η διαδικασία έκδοσης από την Ελλάδα και η έκδοση του νέου όμοιου εντάλματος πρέπει να θεωρηθεί ότι συνιστά κατάχρηση δικαιώματος που απαγορεύεται».

Εν προκειμένω τα επικαλούμενα από το εκζητούν κράτους νεότερα στοιχεία, τα οποία δήθεν δικαιολογούν την επανεξέταση του αιτήματος παράδοσης του εκζητουμένου είναι «οι νέες συνθήκες κράτησης που είναι διαθέσιμες για τον εν λόγω καταδικασμένο» και «περιγράφονται λεπτομερώς στην έκθεση που συνέταξε η Εθνική Διοίκηση Καταστημάτων Κράτησης, η οποία επισυνάπτεται στην παρούσα». Κατά τους ισχυρισμούς των Ρουμανικών Αρχών «η βελτίωση των συγκεκριμένων συνθηκών που προσφέρονται στον εν λόγω καταδικασμένο είναι εμφανή [ς] σε σύγκριση με εκείνες που ίσχυαν κατά τον χρόνο έκδοσης της πρώτης απόφασης που απέρριψε την παράδοση του εν λόγω καταδικασμένου».

Σύμφωνα όμως με τα ανωτέρω εκτεθέντα, μόνη η μεταβολή επί τα βελτίω των συνθηκών κράτησης στο εκζητούν κράτος -και αληθής υποτιθέμενη- δεν συνιστά στοιχείο, το οποίο δεν είχαν τεθεί στην κρίση του δικαστικού συμβουλίου επί του πρώτου ΕΕΣ, αφού ως τέτοια στοιχεία νοούνται αποκλειστικός αυτά του άρθρου 2 Ν. 3251/2004, δηλ. όσα ανάγονται στο περιεχόμενο και τον τύπο του εντάλματος: α) ταυτότητα και ιθαγένεια του εκζητουμένου, β) όνομα, διεύθυνση, αριθμό τηλεφωνικής και τηλεομοιοτυπικής σύνδεσης και ηλεκτρονική διεύθυνση της δικαστικής αρχής έκδοσης του εντάλματος, γ) μνεία της εκτελεστής δικαστικής απόφασης, του εντάλματος σύλληψης ή της συναφούς διάταξης δικαστικής αρχής, δ) φύση και νομικός χαρακτηρισμός του εγκλήματος, ε) περιγραφή των περιστάσεων τέλεσης του εγκλήματος, στις οποίες περιλαμβάνονται ο χρόνος και ο τόπος τέλεσης, καθώς και η μορφή συμμετοχής του εκζητουμένου στην αξιόποινη πράξη, στ) επιβληθείσα ποινή, αν πρόκειται για αμετάκλητη απόφαση ή πλαίσιο ποινής που προβλέπεται για την αξιόποινη πράξη από τη νομοθεσία του κράτους μέλους έκδοσης του εντάλματος και ζ) στο μέτρο του δυνατού, κάθε άλλη πληροφορία σχετικά με την αξιόποινη πράξη και τις συνέπειές της.

Οποιοδήποτε άλλο στοιχείο κείται εκτός της κανονιστικής εμβέλειας του άρθρου 454 ΚΠΔ και, συνεπώς, δεν μπορεί να επιφέρει ρήγμα στην αρχή του δεδικασμένου. Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτό ότι κωλύεται η διαδικασία παράδοσης από την Ελλάδα και η έκδοση του νέου όμοιου εντάλματος πρέπει να θεωρηθεί ότι συνιστά κατάχρηση δικαιώματος που απαγορεύεται [ΣυμβΑΠ 1275/2024, ΣυμβΕφΑθ 105/2023].

V.- Η επικαλούμενη από εκζητούν κράτος απόφαση του ΔΕΕ της 29ης Ιουλίου 2024 (υπόθεση C-318/2024, Breian)

Σύμφωνα με την ανωτέρω απόφαση, την οποία επικαλούνται οι Αρχές της Ρουμανίας για να δικαιολογήσουν την επανεξέταση του αμετακλήτως απορριφθέντος ΕΕΣ, «η αρχή εκτέλεσης ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης εντός ενός κράτους μέλους δεν υποχρεούται να αρνηθεί την εκτέλεση του εντάλματος αυτού όταν η αρχή εκτέλεσης του ίδιου εντάλματος εντός άλλου κράτους μέλους έχει προηγουμένως αρνηθεί να το εκτελέσει για τον λόγο ότι η παράδοση του εκζητουμένου ενδέχεται να θίξει το θεμελιώδες δικαίωμά τον σε δίκαιη δίκη, το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 47, δεύτερο εδάφιο, του Χάρτη των Θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής 'Ενωσης.

Η εν λόγω παραδοχή του ΔΕΕ ουδεμία επιρροή ασκεί στην προκειμένη υπόθεση, διότι το ΔΕΕ με την ανωτέρω σκέψη αναφέρεται σε απόφαση δικαστηρίου «άλλου κράτους μέλους» που «έχει προηγουμένως αρνηθεί να το εκτελέσει [το ΕΕΣ] για τον λόγο ότι η παράδοση του εκζητουμένου ενδέχεται να θίξει το θεμελιώδες δικαίωμά του σε δίκαιη δίκη» (βλ. και τις Προτάσεις της Γενικής Εισαγγελέως Juliane Kokott στην ένδικη υπόθεση: «2. [...] Πρόκειται, κυρίως για την ισχύ του δεδικασμένου της απορριπτικής αποφάσεως σε άλλα κράτη μέλη [...] Β. Ισχύς τελεσίδικης αρνήσεως της παραδόσεως σε άλλο κράτος μέλος [η έμφαση στο πρωτότυπο] 27. Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί η σημασία της αρνήσεως της παραδόσεως από τα δικαστήρια ενός κράτους μέλους (εν προκειμένω της Γαλλίας) [η έμφαση στο πρωτότυπο] για την εκτέλεση του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης σε άλλο κράτος μέλος (εν προκειμένω στη Μάλτα) [η έμφαση στο πρωτότυπο]»).

Εν προκειμένω όμως η προηγούμενη άρνηση δεν προέρχεται από απόφαση δικαστηρίου «άλλου κράτους μέλους» αλλά από δικαστήριο του ίδιου του forum. Το ελληνικό δικαστήριο επομένως έχει ήδη αποφανθεί, ενώ η σκέψη του ΔΕΕ αναφέρεται σε δικαστήριο το οποίο δεν έχει αποφανθεί αλλά απλώς καλείται να κρίνει υπόθεση για την οποία δικαστήριο άλλου κράτους μέλους έχει αποφανθεί για το αυτό ΕΕΣ ότι με την εκτέλεσή του ενδέχεται να θιγεί το θεμελιώδες δικαίωμα του εκζητουμένου σε δίκαιη δίκη, το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 47, δεύτερο εδάφιο, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η άποψη αυτή συμβαδίζει απολύτως με τις Προτάσεις της Γενικής Εισαγγελέως Juliane Kokott στην ένδικη υπόθεση: «31. Υπό την έννοια αυτή, οι αποφάσεις του δικαστηρίου σχετικά με την εκ νέου έκδοση ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης μπορούν να ερμηνευτούν υπό την έννοια ότι μια τελεσίδικη άρνηση της παραδόσεως -είτε είναι συμβατή με το δίκαιο της Ένωσης είτε όχι- θα μπορούσε να εμποδίσει την εκτέλεση του αρχικού εντάλματος σύλληψης τουλάχιστον στο κράτος μέλος στο οποίο έλαβε χώρα η άρνηση».

Τη θέση αυτή συνάγει η Γενική Εισαγγελέας από την αρχή του δεδικασμένου (res judicata), παραπέμποντας με τις Προτάσεις της (σημείο 30) στην απόφαση του ΔΕΕ της 6ης Ιουλίου 2023 στην υπόθεση Minister for Justice and Equality (C-142/22), με την οποία εξαίρεται η σπουδαιότητα της εν λόγω αρχής τόσο στην ενωσιακή έννομη τάξη όσο και στις έννομες τάξεις των κρατών μελών (σκέψη 35): «υπενθυμίζεται [...], η σπουδαιότητα την οποία έχει, τόσο στην έννομη τάξη της Ένωσης όσο και στις εθνικές έννομες τάξεις, η αρχή του δεδικασμένου. Πράγματι, το δικαστήριο έχει αποσαφηνίσει ότι, προς διασφάλιση τόσο της σταθερότητας του δικαίου και των εννόμων σχέσεων όσο και της ορθής απονομής της δικαιοσύνης, επιβάλλεται να μην μπορεί να τεθεί ζήτημα κύρους των δικαστικών αποφάσεων οι οποίες έχουν καταστεί αμετάκλητες μετά την εξάντληση των διαθέσιμων ενδίκων μέσων ή μετά την εκπνοή των προθεσμιών που τάσσονται για την άσκηση των ως άνω ενδίκων μέσων (απόφαση της 26ης Ιανουάριου 2017, Banco Primus, C-421/14, EU:C:2017:60, σκέψη 46 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία) [...]. Και το Δικαστήριο συνεχίζει (σκέψη 49): «Πράγματι, μια τέτοια επανεξέταση θα ήταν αντίθετη προς την αρχή της ασφάλειας δικαίου, στο μέτρο που θα μπορούσε να θέσει υπό αμφισβήτηση το απρόσβλητο της δικαστικής απόφασης [...] κατά παραβίαση της αρχής του δεδικασμένου [...]».

VI.- Η ενωσιακή αρχή του δεδικασμένου (res judicata) ως λόγος που κωλύει την επανεξέταση του αμετακλήτως απορριφθέντος ΕΕΣ

Η αρχή του δεδικασμένου (res judicata) έχει αναγνωριστεί ήδη από το έτος 1961 από το ΔΕΕ ως συστατικό στοιχείο του δικονομικού δικαίου της ΕΕ, καθώς και ως σημαντικό χαρακτηριστικό των δικαστικών συστημάτων των κρατών μελών. Αυτή η αναγνώριση πρέπει να προκαλεί έκπληξη. Το δεδικασμένο είναι ένα από τα ουσιώδη χαρακτηριστικά των δικαστικών θεσμών στο σύγχρονο κράτος, ως εκ των ων ουκ άνευ (sine qua non) προϋπόθεση της εμπιστοσύνης των διαδίκων στην εξουσία των δικαστηρίων. Η δυνατότητα να τεθεί τέλος σε μια διαφορά με τη λήψη οριστικής απόφασης, την οποία κανένα από τα μέρη και κανένα άλλο δικαστήριο δεν μπορεί να αμφισβητήσει προστατεύει τα δικαστικά όργανα από απόπειρες αμφισβήτησης της νομιμότητας των αποφάσεων τους και διασφαλίζει την εύρυθμη λειτουργία των δικαστικών συστημάτων αποτρέποντας τη διεξαγωγή ατέρμονων δικών. Οι αποφάσεις του ΔΕΕ επιβεβαιώνουν τη συνειδητή επιλογή του να συνδέσει τη δική του αντίληψη περί του δεδικασμένου ως ουσιώδους στοιχείου του δικονομικού δικαίου της ΕΕ με τον σεβασμό των εθνικών κανόνων σχετικά με τον ίδιο κανόνα, μέσω της καθιερωμένης πλέον φράσης: «πρέπει να υπομνησθεί η σημασία που έχει η αρχή του δεδικασμένου τόσο στην έννομη τάξη της Ένωσης όσο και στις εθνικές έννομες τάξεις».

Μάλιστα στην απόφαση του ΔΕΕ (τμήμα μείζονος σύνθεσης) της 24ης Οκτωβρίου 2018 (υπόθεση C-234/17, XC κ.λπ..) ο σεβασμός του ΔΕΕ στο δεδικασμένο των αποφάσεων των εθνικών δικαστηρίων ενισχύεται έτι μάλλον:

«52. Πράγματι, για τη διασφάλιση τόσο της σταθερότητας του δικαίου και των έννομων σχέσεων όσο και της ορθής απονομής της δικαιοσύνης, απαιτείται να μην μπορούν πλέον να τεθούν υπό αμφισβήτηση δικαστικές αποφάσεις που έχουν καταστεί αμετάκλητες μετά την εξάντληση των προβλεπόμενων ενδίκων μέσων ή μετά την εκπνοή των προθεσμιών που τάσσονται για την άσκηση των ενδίκων αυτών μέσων [...]

53. Ως εκ τούτου, το δίκαιο της Ένωσης δεν επιβάλλει στα εθνικά δικαστήρια να μην εφαρμόζουν τους εθνικούς δικονομικούς κανόνες που προσδίδουν ισχύ δεδικασμένου σε δικαστική απόφαση, έστω και αν τούτο θα καθιστούσε δυνατή την άρση εσωτερικής καταστάσεως μη συνάδουσας προς το δίκαιο της Ένωσης [...]

54. Προκειμένου, συνεπώς, να ληφθεί υπόψη η ερμηνεία μιας κρίσιμης διατάξεως του δικαίου της Ένωσης την οποία το Δικαστήριο προέκρινε αφότου ένα δικαιοδοτικό όργανο είχε εκδώσει απόφαση έχουσα ισχύ δεδικασμένου, το δίκαιο της Ένωσης δεν επιτάσσει να υποχρεούται, κατ' αρχήν, το εν λόγω δικαιοδοτικό όργανο να αναθεωρήσει την απόφαση αυτή [...]».

Το Ιταλικό Ανώτατο Ακυρωτικό (Corte di Cassazione) με την υπ’ αριθμ. 15102.2022 απόφασή του κλήθηκε να εξετάσει την επιρροή της μεταγενέστερης νομολογίας του ΔΕΕ σε αποφάσεις εθνικών δικαστηρίων που έχουν ενδυθεί τον μανδύα της res judicata, έκρινε δε τα εξής σημαντικά στην παρούσα αλληλουχία:

«9. Σε αρκετές αποφάσεις, το ΔΕΕ τόνισε ότι:

- όταν οι εφαρμοστέοι εσωτερικοί δικονομικοί κανόνες παρέχουν τη δυνατότητα, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, σε ένα εθνικό δικαστήριο να επανέλθει σε απόφαση με ισχύ δεδικασμένου, προκειμένου να εναρμονισθεί με το εθνικό δίκαιο, η δυνατότητα αυτή πρέπει να ασκείται - σύμφωνα με την αρχές της ισοδύναμης προστασίας και της αποτελεσματικότητας και υπό τον όρο ότι πληρούνται αυτές οι προϋποθέσεις - ώστε να αντιμετωπιστεί μια εγχώρια κατάσταση που είναι ασυμβίβαστη με το δίκαιο της ΕΕ·

- διαφορετικά, το δίκαιο της ΕΕ δεν απαιτώ από το εθνικό δικαστήριο να επανέλθει στις δικές του αποφάσεις που έχουν καταστεί αμετάκλητες, προκειμένου να ληφθεί υπόψη η ερμηνεία σχετικής διάταξης του δικαίου της ΕΕ που υιοθέτησε το ΔΕΕ».

Όπως δέχεται χαρακτηριστικά το ΕΔΔΑ, σκοπός της αρχής του δεδικασμένου είναι η διασφάλιση της ασφάλειας δικαίου, ως πτυχής του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη, όπως ορίζεται στο άρ. 6 της Σύμβασης. Ουσιαστικά, η αρχή διαγορεύει ότι οι πολίτες πρέπει να προστατεύονται από έναν κίνδυνο που προέρχεται από το ίδιο το κράτος, από μια ανασφάλεια που έχει δημιουργήσει ή κινδυνεύει να δημιουργήσει ο νόμος. Στην υπόθεση Lungu κατά Ρουμανίας (απόφαση της 21ης Οκτωβρίου 2014), το ΕΔΔΑ έκρινε ότι το ρουμανικό δικαστήριο, επανεξετάζοντας ένα επίδικο ζήτημα που είχε επιλυθεί με τελεσίδικη απόφαση, ελλείψει έγκυρου λόγου, παραβίασε την αρχή της ασφάλειας δικαίου και του δικαιώματος των προσφευγόντων σε δίκαιη δίκη:

«Ωστόσο, η ταυτόχρονη και παράλληλη διενέργεια δύο ανεξάρτητων διαδικασιών για την ίδια πράξη, που οδήγησε το ποινικό τμήμα του Εφετείου σε νέα εκτίμηση των διαδικασιών αυτών, ριζικά διαφορετική από την προηγούμενη απόφαση του εμπορικού τμήματος του ιδίου. Το Εφετείο παραβίασε την αρχή της ασφάλειας δικαίου (...) Κατά συνέπεια, επιστρέφοντας σε ένα σημείο της δίκης που είχε ήδη επιλυθεί και είχε εκδοθεί αμετάκλητη απόφαση και χωρίς εύλογη αιτία, το Εφετείο παραβίασε την αρχή της ασφάλειας δικαίου. Για τον λόγο αυτόν παραβιάστηκε το δικαίωμα του προσφεύγοντος σε δίκαιη δίκη υπό την έννοια του άρθρου 6 § 1 της Σύμβασης» [παρ. 46-47].

Ομοίως, το Δικαστήριο στην υπόθεση Esentas κατά Λιθουανίας (απόφαση της 31.5.2012) έκρινε ότι «η αρχή του δεδικασμένου απαιτεί ότι κανένα μέρος δεν δικαιούται να ζητήσει επανεξέταση αμετάκλητης και δεσμευτικής απόφασης απλώς και μόνο για τον σκοπό της επανασυζήτησης και επανεκδίκασης της υπόθεσης. Οποιαδήποτε επανεξέταση θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως συγκεκαλυμμένο ένδικο μέσο και η απλή πιθανότητα να υπάρχουν δύο απόψεις για το θέμα δεν αποτελεί λόγο για επανεξέταση».

Τα ανωτέρω θα πρέπει να κριθούν υπό το φως της αρχής της απαγόρευσης κατάχρησης της διαδικασίας του ΕΕΣ, που θεμελιώνεται και στο άρθρο 54 του ΧΘΔΕΕ («Καμία από τις διατάξεις του παρόντος Χάρτη δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως συνεπαγόμενη δικαίωμα επίδοσης σε δραστηριότητα ή εκτέλεσης πράξης που αποσκοπεί στην κατάλυση των δικαιωμάτων ή ελευθεριών που αναγνωρίζονται στον παρόντα Χάρτη ή σε περιορισμούς των δικαιωμάτων και ελευθεριών ευρύτερους από τους προβλεπόμενους σε αυτόν»). Το ίδιο το αιτούν κράτος που επικαλείται αρχές του ενωσιακού δικαίου, προκειμένου να επιτύχει την επί το δυσμενές επαναξέταση του ΕΕΣ, αδιαφορεί για το ενωσιακό και ευρωπαϊκό κεκτημένο ή ακόμη και το παραβιάζει, όπως φαίνεται από δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα:

1.- Η απόφαση του ΕΔΔΑ στην Kövesi κατά Ρουμανίας

Η εν λόγω απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου της 5ης Μαΐου 2020 (αρ. προσφυγής 3594/19) αφορούσε την απομάκρυνση της προσφεύγουσας από τη θέση της προϊστάμενης της εισαγγελίας στην Εθνική Διεύθυνση Καταπολέμησης της Διαφθοράς το 2018 και πριν από το τέλος της δεύτερης θητείας της, μετά από κριτική που είχε ασκήσει για τις νομοθετικές μεταρρυθμίσεις στον τομέα της διαφθοράς. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έκρινε ότι, με την παύση της πρώην Προϊστάμενης Εισαγγελέως της DNA, η Ρουμανία παρεβίασε τα άρθρα 6 παράγραφος 1 («Δικαίωμα σε δίκαιη δίκη») και 10 («Ελευθερία της έκφρασης») της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (σκέψη 157) καθόσον η πρώην Προϊστάμενη Εισαγγελέας δεν είχε τη δυνατότητα να προσβάλει αποτελεσματικά ενώπιον δικαστηρίου τους λόγους της απομάκρυνσής της από τη θέση της.

2.- Η απόρριψη της υπεροχής του ευρωπαϊκού δικαίου από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ρουμανίας

Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ρουμανίας απέρριψε την υπεροχή του ευρωπαϊκού δικαίου, κρίνοντας ότι μια απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (ΔΕΕ) δεν μπορεί να εφαρμοστεί χωρίς να τροποποιηθεί προηγουμένως το σύνταγμα της χώρας. Τούτο σημαίνει, εκ των πραγμάτων, ότι η Ρουμανία, όπως και η Πολωνία πριν από αυτήν, έθεσε υπό αμφισβήτηση την υπεροχή του ενωσιακού έναντι του εθνικού δικαίου. Είναι απολύτως χαρακτηριστικό της στρεβλής απονομής της δικαιοσύνης στο κράτος έκδοσης του εντάλματος, το γεγονός ότι με απόφαση της 7ης Ιουνίου 2021, το Εφετείο Pitesti ήταν το πρώτο αιτούν δικαστήριο που εφάρμοσε την απόφαση του ΔΕΕ της 18ης Μάιου 2021 στην υπόθεση Forum of Judges of Romania v. Judicial Inspectorate, Superior Council of Magistracy et al [συνεκδ. υποθ. C-83/19, C-127/19, C-195/19, C-291/19, C-355/19 και C-397/19] και έκρινε ότι η ύπαρξη της ειδικής εισαγγελικής υπηρεσίας για τη διερεύνηση αδικημάτων που διαπράττονται από δικαστές (SIIJ) δεν δικαιολογείται από αντικειμενικές και επαληθεύσιμες απαιτήσεις που άπτονται της ορθής απονομής της δικαιοσύνης και, ως εκ τούτου δεν ήταν αρμόδιο να εξετάσει απόφαση που είχε εισαχθεί ενώπιον του. Στις 23 Ιουνίου 2021, η Δικαστική Επιθεώρηση κίνησε πειθαρχική διαδικασία κατά του Δικαστή του ως άνω Εφετείου, με την αιτιολογία ότι επέδειξε κακή πίστη ή βαρειά αμέλεια κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του, διότι επικαλέστηκε την απόφαση του ΔΕΕ για να αξιολογήσει την αρμοδιότητα της εισαγγελικής αρχής [βλ. Έκθεση της Επιτροπής του 2021 για το κράτος δικαίου - Κεφάλαιο για την κατάσταση του κράτους δικαίου στη Ρουμανία, σελ. σελ. 6-7 και υποσ. 23]

VII. - Το αίτημα των Ρουμανικών Αρχών ως παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας

Η αρχή της αναλογικότητας θεσπίζεται στο άρθρο 5(4) της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και σκοπός της είναι η οριοθέτηση των δράσεων των Θεσμικών οργάνων της. Σύμφωνα με αυτή την αρχή, η οποία αναλύεται σε δύο επίπεδα, τα μέτρα που επιβάλλονται από τις αρχές των κρατών μελών πρέπει να είναι κατάδηλα και αναγκαία για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού και συγχρόνως δεν πρέπει να επιβαρύνουν υπερβολικά το άτομο σε σχέση με τον επιδιωκόμενο στόχο (:αναλογικότητα υπό τη στενή έννοια).

Μάλιστα ρητή μνεία στην αρχή της αναλογικότητας κάνει το ΔΕΕ και στην ως άνω υπόθεση Breian δεχθέν ότι «δεδομένου ότι η διατήρηση σε ισχύ ενός ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης, του οποίου η εκτέλεση απορρίφθηκε σε ένα κράτος μέλος, μπορεί να έχει ως συνέπεια τη σύλληψη, εντός άλλου κράτους μέλους, του προσώπου σε βάρος του οποίου εκδόθηκε το εν λόγω ένταλμα και, ως εκ τούτου, δύναται να θίξει την ατομική ελευθερία του τελευταίου, εναπόκειται στη δικαστική αρχή έκδοσης του εντάλματος να εξετάσει αν, υπό το πρίσμα των συγκεκριμένων περιστάσεων, η ως άνω διατήρηση σε ισχύ είναι σύμφωνη με την αρχή της αναλογικότητας. Στο πλαίσιο μιας τέτοιας εξέτασης, η δικαστική αρχή έκδοσης του εντάλματος οφείλει, μεταξύ άλλων, να λάβει υπόψη τη φύση και τη σοβαρότητα της αξιόποινης πράξης για την οποία διώκεται το εκζητούμενο πρόσωπο, τις συνέπειες για το εν λόγω πρόσωπο της διατήρησης σε ισχύ του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης που έχει εκδοθεί σε βάρος του καθώς και τις προοπτικές εκτέλεσης του συγκεκριμένου εντάλματος σύλληψης» (σκέψη 54) (βλ. ομοίως ΔΕΕ, απόφαση της 31ης Ιανουάριου 2023, Puig Gordi κ.λπ., C-158/21, σκέψεις 144 και 145, απόφαση της 14ης Σεπτεμβρίου 2023, Sofiyska gradska prokuratura, C-71/21, σκέψεις 41-42).

Στην προκειμένη περίπτωση, παρά το γεγονός ότι υφίσταται παρ’ ημίν δικαστική απόφαση, με την οποία το ΕΕΣ των Ρουμανικών αρχών καθίσταται μη εκτελεστό, η μη αναγνώριση της ισχύος της απόφασης αυτής, που αρνείται, επί τη βάσει παραδοχών περί παραβίασης των θεμελιωδών δικαιωμάτων του εκζητουμένου, την εκτέλεση του ΕΕΣ, και η διατήρηση εν ισχύι αυτού έχει ως άμεσο αποτέλεσμα τον κίνδυνο εμπλοκής του σε περαιτέρω επίπονες και χρονοβόρες ποινικές διαδικασίες και δημιουργία αφόρητης επιβάρυνσης αβεβαιότητας και ταλαιπωρίας. Ώστε, αναμφιβόλως προκύπτει ο δυσανάλογος χαρακτήρας του μέτρου διατήρησης του ΕΕΣ σε βάρος του εκζητουμένου, ιδίως εάν ληφθεί υπόψιν η αντίθεση αυτού με τις διατάξεις του ενωσιακού δικαίου περί προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

VI.- Το αίτημα των Ρουμανικών Αρχών ως καταχρηστική άσκηση δικαιώματος

Η απαγόρευση κατάχρησης δικαιώματος αποτελεί ουσιώδη αρχή του ευρωπαϊκού αλλά και διεθνούς δικαίου, και προβλέπεται ειδικότερα τόσο στο άρθρο 17 της ΕΣΔΑ όσο και στο άρθρο 54 του ΧΘΔΕΕ.

Σύμφωνα με το άρθρο 17 της ΕΣΔΑ: “Καμία από τις διατάξεις της παρούσας Σύμβασης δεν μπορεί να ερμηνευτεί έτσι ώστε να συνεπάγεται για ένα Κράτος, μια ομάδα ή ένα άτομο οποιοδήποτε δικαίωμα να επιδοθεί σε δραστηριότητα ή να προβεί σε πράξη που αποσκοπεί στην κατάλυση των δικαιωμάτων ή ελευθεριών, που αναγνωρίζονται στην παρούσα Σύμβαση, ή σε περιορισμούς των εν λόγω δικαιωμάτων και ελευθεριών ευρύτερους από αυτούς που προβλέπει η Σύμβαση αυτή. ”,

ενώ σύμφωνα με το άρθρο 54 του ΧΘΔΕΕ:

“Καμία από τις διατάξεις του παρόντος Χάρτη δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως συνεπαγόμενη δικαίωμα επίδοσης σε δραστηριότητα ή εκτέλεσης πράξης που αποσκοπεί στην κατάλυση των δικαιωμάτων ή ελευθεριών που αναγνωρίζονται στον παρόντα Χάρτη ή σε περιορισμούς των δικαιωμάτων και ελευθεριών ευρύτερους από τους προβλεπόμενους σε αυτόν.”

Από τη γραμματική και τελολογική ερμηνεία των ανωτέρω διατάξεων, συνάγεται ευχερώς ότι η απαγόρευση καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος δεσμεύει, πέραν από τους ιδιώτες, και τις κρατικές αρχές, ενώ καταχρηστική θεωρείται η άσκηση δικαιώματος, όταν ο σκοπός του ασκούντος το δικαίωμα δεν είναι αυτή καθεαυτή η άσκηση του δικαιώματος, αλλά ο περιορισμός ή η κατάλυση δικαιώματος ή ελευθερίας έτερου προσώπου. Καταχρηστική άσκηση δικαιώματος διαπιστώνεται και σε εκείνες τις περιπτώσεις, όπου οι αρχές ενός κράτους μέλους προβαίνουν στην ενάσκηση ενός δικαιώματος κατά τρόπο που θυσιάζει ένα βαρύνον νομικό συμφέρον για την ικανοποίηση ενός άλλου συμφέροντος, ήσσονος σημασίας.

Στην προκείμενη περίπτωση, η αναβίωση της ισχύος του ΕΕΣ των Ρουμανικών αρχών στην Ελλάδα, θα συνιστούσε πρόδηλη καταχρηστική άσκηση δικαιώματος, διότι οι λόγοι επί των οποίων θεμελιώνεται το αίτημα των Ρουμανικών αρχών είναι προδήλως αβάσιμοι αφού, όπως ειπώθηκε, δεν δικαιολογούνται από την απόφαση του ΔΕΕ που επικαλούνται, ενώ αντίθετα υφίσταται αιτιολογημένη απορριπτική κρίση κράτους - μέλους της Ε.Ε., με αποτέλεσμα να παραβιάζεται προδήλως το δικαίωμα του εκζητουμένου να μην τύχει απάνθρωπης και εξευτελιστικής μεταχείρισης, το δικαίωμά του επί την ακεραιότητα της αξιοπρέπειας του, αλλά και διότι, με την ενδεχόμενη εκτέλεσης του ΕΕΣ επιτείνεται έτι περαιτέρω η προσβολή των δικαιωμάτων εκείνων που παραβιάσθηκαν κατά την εκδίκαση της ποινικής του υπόθεσης ενώπιον των ρουμανικών δικαστηρίων [βλ. ΣυμβΑΠ 1275/2024, ΣυμβΕφΑθ 105/2023, Χρ. Μυλωνόπουλο, Καταχρηστική αίτηση έκδοσης και ne bis in idem, ΠοινΧρ 2004, 48 επ.].

VII.- Διά ταύτα

Κατά συνέπεια, τυχόν ικανοποίηση του εν λόγω αιτήματος των Ρουμανικών αρχών συνεπάγεται αυθαίρετη παρέμβαση στην ημεδαπή ποινική εξουσία και δικαιοδοσία, την οποία οι ελληνικές δικαστικές αρχές ούτε υποχρεούνται αλλά ούτε και δικαιούνται να απεμπολήσουν καθόσον κείται εκτός κάθε διακρατικής συνεργασίας και αλληλεγγύης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αντιλέγουμε στην επανεξέταση του ΕΕΣ των Ρουμανικών Αρχών για τα ίδια πραγματικά περιστατικά, η οποία πρέπει να κηρυχθεί απαράδεκτη.

Θεσσαλονίκη, 19.11.2025

Ο εκζητούμενος

Διά των συνηγόρων υπερασπίσεως»

Κατόπιν, ο πρώτος εκ των συνηγόρων του εκζητούμενου, προς επίρρωση των παραπάνω ισχυρισμών, προσκόμισε μετ' επικλήσεως τα κάτωθι έγγραφα στο δικαστήριο, τα οποία ο Πρόεδρος ανέγνωσε δημόσια.

1. Την με αριθμ. 1275/2024 απόφαση του Αρείου Πάγου Ζ' Ποινικό Τμήμα

2. Την με αριθμ. 105/2023 πρακτικά και απόφαση του Συμβουλίου Εφετών Αθηνών

3. Το με αριθμ. πρωτ. …/2022 από 19.5.2022 διαβιβαστικό έγγραφο της Εισαγγελίας Εφετών Αθηνών του τμήματος εκδόσεων και δικαστικών συνδρομών με το επισυναπτόμενο υπ' αριθμ. …/13.5.2022 Ευρωπαϊκό Ένταλμα Σύλληψης του Δικαστηρίου Βουκουρεστίου-1ο Ποινικό Τμήμα.

Στη συνέχεια, η Εισαγγελέας επιφυλάχθηκε να προτείνει επί των άνω ισχυρισμών και, μετά ταύτα, το Δικαστήριο επιφυλάχθηκε να αποφανθεί για το παραδεκτό του Ευρωπαϊκού Εντάλματος Σύλληψης.

Κατόπιν, ο Πρόεδρος ανακοίνωσε στον εκζητούμενο τα παρακάτω έγγραφα: 1] Το υπ' αρ. …/2025 (αρ. δικογραφίας …/3/2025) από 9.10.2025 Ευρωπαϊκό Ένταλμα Σύλληψης, που εκδόθηκε από το Δικαστήριο Βουκουρεστίου - Ποινικό Τμήμα 1, Ρουμανίας βάσει της ποινικής δικαστικής απόφασης με αριθμ. 674 από την 05.06.2025 που εξέδωσε το Δικαστήριο Βουκουρεστίου - Ποινικό Τμήμα 1 και κατέστη τελεσίδικη δυνάμει της ποινικής δικαστικής απόφασης αριθ. 491/C/09.10.2025 του Εφετείου Βουκουρεστίου-Ποινικό Τμήμα 1, με παραπομπή στην ποινική δικαστική απόφαση 807 από την 13.05.2019, που εξέδωσε το Δικαστήριο Βουκουρεστίου- Ποινικό Τμήμα 1 και που κατέστη τελεσίδικη δυνάμει της ποινικής δικαστικής απόφασης αριθ. 575/13.5.2022 του Εφετείου Βουκουρεστίου-Ποινικό Τμήμα 1, βάσει της οποίας εκδόθηκε το υπ' αρ. … από 09.10.2025 ένταλμα εκτέλεσης της ποινής φυλάκισης από το Δικαστήριο Βουκουρεστίου - Ποινικό Τμήμα 1, 2] Την υπ' αριθμ. 491C/9.10.2025 απόφαση του Εφετείου Ρουμανίας -Ποινικό Τμήμα 1, σε μετάφραση στην Ελληνική γλώσσα 3] Το από 14.10.2025 έγγραφο της Εθνικής Διοίκησης Καταστημάτων Κράτησης προς το Δικαστήριο Βουκουρεστίου Ποινικό Τμήμα 1, μεταφρασμένο στα Ελληνικά 4] Το από 14.10.2025 έγγραφο του Τμήματος Ποινικών Εκτελέσεων του Δικαστηρίου Βουκουρεστίου- Ποινικό Τμήμα 1, προς την Εισαγγελία Εφετών Θεσσαλονίκης και φωτογραφίες των συνθηκών κράτησης, 5] Την από 15.10.2025 ιατρική βεβαίωση του Γενικού Νοσοκομείου Αθήνα «ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» και την από 16.10.2025 ιατρική γνωμάτευση του Ειδικού Παθολόγου - Διαβητολόγου … …, 6] Το με αριθμ. πρωτ. …/…/… από 10.10.2025 έγγραφο της Διεύθυνσης Διεθνούς Αστυνομικής Συνεργασίας -Τμήματος SIRENE Ελλάδας (αρ. πρωτ. …/13.10.2025 εισερχομένου Εισαγγελίας Εφετών Θεσσαλονίκης), 7] Την με αριθμ. πρωτ. …/…/13.10.2025 παραγγελία του Εισαγγελέα Εφετών Θεσσαλονίκης προς το Α.Τ. Μουδανίων, 8] Το με αριθμ. πρωτ. …/…/…/… από 17.10.025 έγγραφο του Αστυνομικού Τμήματος Μουδανίων προς τον Εισαγγελέα Εφετών Θεσσαλονίκης, 9] Την από 17.10.2025 έκθεση σύλληψης της ανθυπαστυνόμου … … που υπηρετεί στο Α.Τ. Μουδανίων, 10] Την με αριθμό … από 17.10.2025 έκθεση της Εισαγγελέως Εφετών Θεσσαλονίκης, 11] Την από 46/2025 από 17.10.2025 διάταξη του Εισαγγελέα Εφετών Θεσσαλονίκης, 12] Το με αριθμ. πρωτ. … από 17.10.2025 έγγραφο του Εισαγγελέα Εφετών Θεσσαλονίκης προς το Δ.Δ.Α.Σ- Τμήμα SIRENE Αθήνα, 13] Το με αριθμ. πρωτ. … από 17.10.2025 έγγραφο της Εισαγγελίας Εφετών Θεσσαλονίκης προς τη Διεύθυνση Αλλοδαπών Θεσσαλονίκης, 14] Το με αριθμ. πρωτ. … από 17.10.2025 έγγραφο της Εισαγγελίας Εφετών Θεσσαλονίκης προς το Α.Τ. Μουδανίων, 15] Το από 10.11.2025 αποδεικτικό επίδοσης κλήσης του ανθυπαστυνόμου … … του Α.Τ. Μουδανίων.

Ακολούθως, ο Πρόεδρος έδωσε το λόγο στους συνηγόρους υπεράσπισης, οι οποίοι κατέθεσαν το παρακάτω από 19.11.2025 Υπόμνημα, το οποίο ανέπτυξαν προφορικά, το περιεχόμενο του οποίου έχει ως εξής:

«Ενώπιον του Συμβουλίου Εφετών Θεσσαλονίκης

(Δημόσια συνεδρίαση της 19.11.2025)

ΥΠΟΜΝΗΜΑ

(για καταχώριση στα πρακτικά, κατ’ άρθρο 141 παρ. 2 ΚΠΔ)

Του … … του …, γενν. την 7.11.1951 στο Βουκουρέστι Ρουμανίας, κατόχου του υπ' αριθμ. … Δελτίου Ταυτότητας Αρχών Ρουμανίας, (εκδοθέντος την 26.5.2018 και λήξεως την 7.11.2068) και της υπ’ αριθμ. … βεβαίωσης εγγραφής Πολίτη Κράτους-Μέλους της Ε.Ε. (εκδοθείσας την 31.8.2021 από Δ.Α. Χαλκιδικής/Α.Τ. Μουδανίων), κατοίκου Ν. Ποτίδαιας Χαλκιδικής, στην τοποθεσία “Γλυκά Νερά ή Καλά Νερά”, επί της επαρχιακής οδού …, με Α.Φ.Μ. …

***

Έλλειψη τυπικής νομιμότητας: Η καταδικαστική απόφαση για την εκτέλεση της οποίας εκδόθηκε το ΕΕΣ δεν είναι αμετάκλητη

Το ένδικο υπ’ αριθμ. …από 9.10.2025 ΕΕΣ των Ρουμανικών Αρχών δεν θα πρέπει να εκτελεστεί, διότι ελλείπει στοιχείο της τυπικής του νομιμότητας. Ειδικότερα:

Εν όψει και της γραμματικής διατύπωσης του άρθρου 2 παρ. 1 στοιχ. στ' Ν. 3251/2004, όπου αναφέρεται ως αναγκαίο τυπικό στοιχείο της εγκυρότητας ενός ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης, η “αμετάκλητη απόφαση”, αλλά και για λόγους ασφάλειας και ορθής εφαρμογής του δικαίου, χωρίς περαιτέρω, μεταγενέστερα της έκδοσης του εντάλματος, αιφνιδιαστικά και απρόοπτα ποινικοδικονομικά αποτελέσματα αναστολής εκτέλεσης ή και εξαφάνισης, κατόπιν άσκησης ενδίκου μέσου, μιας ποινικής εκτελεστής καταδικαστικής απόφασης, στην οποία στηρίχθηκε η έκδοση ενός ευρωπαϊκού εντάλματος και η πιθανή σύλληψη και προσωρινή κράτηση του εκζητουμένου, ορθότερον είναι να γίνει δεκτό, ότι για να εκδοθεί και να εκτελεστεί ένα ΕΕΣ σε βάρος προσώπου, με βάση μια ποινική καταδικαστική απόφαση, θα πρέπει η τελευταία να έχει καταστεί αμετάκλητη (και όχι απλώς εκτελεστή), σύμφωνα με το δίκαιο του κράτους έκδοσης του εντάλματος [ΣυμβΑΠ 244/2008 ΠοινΧρ 2009, 52, ΣυμβΕφΘεσ 229/2009 (αδημ.), ΣυμβΕφΘρακ 2/2010 (αδημ.). Άλλωστε, αυτό επιβάλει και το τεκμήριο αθωότητας του κατηγορουμένου, το οποίο ισχύει μέχρι την έκδοση αμετάκλητης δικαστικής απόφασης [βλ. Καραφλό, Ανακύπτοντα ζητήματα κατά την πρακτική εφαρμογή του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης, ΠοινΧρ 2013, 90 επ., 95].

Συναφώς με την ΣυμβΑΠ 196/2022 κρίθηκε ότι δεν πρέπει να εκτελεστεί ΕΕΣ των Λιθουανικών Αρχών, που εκδόθηκε με σκοπό την έκτιση ποινής φυλάκισης τεσσάρων ετών, διότι «δεν έχει καταστεί αμετάκλητη, ώστε να είναι εκτελεστή, όπως επιτάσσει το άρθρο 2 παρ. 1 (περιπτώσεις γ' και στ') Ν. 3251/2004, σύμφωνα με το οποίο στοιχείο απαραίτητο για την εγκυρότητα του Ευρωπαϊκού Εντάλματος Συλλήψεως αποτελεί η "μνεία της εκτελεστής δικαστικής απόφασης" και της επιβληθείσας ποινής "αν πρόκειται για αμετάκλητη απόφαση". Επομένως», καταλήγει το Ανώτατο Ακυρωτικό, «δεν συντρέχει η ως άνω αναφερόμενη στο νομικό μέρος, προϋπόθεση τον αμετακλήτου της ως άνω απόφασης, για εκτέλεση της οποίας ζητείται ο εκζητούμενος, πράγμα που συνεπάγεται την απαγόρευση εκτέλεσης του παραπάνω Ευρωπαϊκού Εντάλματος Συλλήψεως».

Εν προκειμένω, το ένδικο ΕΕΣ παραπέμπει στην «ποινική δικαστική Απόφαση 807 από τις 13.5.2019 που εξέδωσε το δικαστήριο Βουκουρεστίου - Ποινικό Τμήμα 1 και που κατέστη τελεσίδικη δυνάμει της ποινικής δικαστικής Απόφασης αριθ. 575/13.5.2022 του Εφετείου Βουκουρεστίου - Ποινικό Τμήμα 1», που είναι η δικαστική απόφαση, για την εκτέλεση της οποίας ζητείται η παράδοση του εκζητουμένου. Η ανωτέρω απόφαση, μετά τη διαπίστωση της αποποινικοποίησης του αδικήματος κατάχρησης καθηκόντων σε υπηρεσία και την νέα επιμέτρηση της συνολικής ποινής, δυνάμει της απόφασης υπ’ αριθμ. 491/C/9.10.2025 του Εφετείου Βουκουρεστίου – 1ο Ποινικό Τμήμα παραμένει κατά τα λοιπά σε ισχύν.

Όπως όμως προκύπτει από την από 17.10.2025 επιστολή της Δικηγορικής Εταιρίας STOICA & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ, κατά της ως άνω υπ’ αριθμ. 575/13.5.2022 αποφάσεως του Εφετείου Βουκουρεστίου - 1° Ποινικό Τμήμα την 9.5.2025 ασκήθηκε από τον εκζητούμενο το ένδικο μέσον της αιτήσεως αναιρέσεως, η οποία είναι καταχωρημένη στον Εφετείο Βουκουρεστίου [βλ. απόσπασμα Portal Just - ηλεκτρονικού αρχείου των υποθέσεων στα ρουμανικά δικαστήρια] και πρόκειται να διαβιβαστεί στο αρμόδιο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο της Ρουμανίας, με συνέπεια να μην έχει εισέτι καταστεί αμετάκλητη και να κωλεύεται, εξ αυτού του λόγου, η εκτέλεση του ένδικου ΕΕΣ [ΣυμβΑΠ 196/2022].

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Θα πρέπει το Συμβούλιό Σας να αποφανθεί κατά της εκτέλεσης του ένδικου ΕΕΣ των Αρχών της Ρουμανίας.

Θεσσαλονίκη, 19.11.2025

Ο εκζητούμενος διά των συνηγόρων υπερασπίσεως»

Στη συνέχεια, η Εισαγγελέας επιφυλάχθηκε να προτείνει επί του ισχυρισμού της έλλειψης τυπικής νομιμότητας του Ευρωπαϊκού Εντάλματος Σύλληψης και, μετά ταύτα, το Δικαστήριο επιφυλάχθηκε να αποφανθεί.

Ακολούθως, οι συνήγοροι υπεράσπισης αφού ζήτησαν και πήραν το λόγο από τον Πρόεδρο, διαδοχικά, προέβαλαν ισχυρισμούς αναφορικά με τη μη εκτέλεση του Ευρωπαϊκού Εντάλματος Σύλληψης των Ρουμανικών Αρχών, τους οποίους ανέπτυξαν προφορικά και κατέθεσαν εγγράφως; το περιεχόμενο των οποίων έχει ως εξής:

«Ενώπιον του Συμβουλίου Εφετών Θεσσαλονίκης

(Δημόσια συνεδρίαση της 30.5.2022)

ΥΠΟΜΝΗΜΑ

Του … … του …, γενν. την 7.11.1951 στο Βουκουρέστι Ρουμανίας, κατόχου του υπ’ αριθμ. … Δελτίου Ταυτότητας Αρχών Ρουμανίας, (εκδοθέντος την 26.5.2018 και λήξεως την 7.11.2068) και της υπ’ αριθμ. … βεβαίωσης εγγραφής Πολίτη Κράτους-Μέλους της Ε.Ε. (εκδοθείσας την 31.8.2021 από Δ.Α. Χαλκιδικής/Α.Τ. Μουδανιών), κατοίκου Ν. Ποτίδαιας Χαλκιδικής, στην τοποθεσία “Γλυκά Νερά ή Καλά Νερά”, επί της επαρχιακής οδού …, με Α.Φ.Μ. ...

***

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

Δυνάμει του υπ’ αριθμ. …/2025 (αρ. δικογραφίας …/2025) από 9.10.2025 ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης [εφεξής: ΕΕΣ] που εκδόθηκε από το Δικαστήριο Βουκουρεστίου - 1° Ποινικό Τμήμα, ζητείται η παράδοση του εκζητουμένου στις Αρχές της Ρουμανίας, προκειμένου να εκτίσει προκειμένου να εκτίσει ποινή φυλάκισης εννέα (9) ετών και οκτώ (8) μηνών, από την οποία αφαιρείται το χρονικό διάστημα της σύλληψης, της προσωρινής κράτησης και του κατ’ οίκον περιορισμού από την 6.9.2015 έως την 14.1.2016, για τις πράξεις (α) της συγκρότησης οργανωμένης εγκληματικής ομάδας, (β) δωροληψίας και (γ) του εγκλήματος ξεπλύματος χρημάτων.

Ο εκζητούμενος εισήχθη σε δίκη στον πρώτον βαθμό, ως υπαίτιος τεσσάρων (4) αδικημάτων:

α. «συγκρότηση οργανωμένης εγκληματικής ομάδας» (άρθρο 367 εδ. 1-3 ρουμΠΚ). Το 2013, εντάχθηκε σε οργανωμένη εγκληματική ομάδα, που είχε σχηματίσει ο … …, γνωρίζοντας on η ομάδα είχε σκοπό να διαπράξει εγκλήματα διαφθοράς, δωροδοκίας και δωροληψίας από εταιρία σε σχέση με κατασκευαστικές συμβάσεις της εταιρίας με δημόσιους φορείς.

β. «δωροληψία» (άρθρο 289 εδ. 1 ρουμΠΚ σε συνδ. με άρθρο 6 Ν. 78/2000 και άρθρου 7(α) Ν. 78/2000): Υπό την ιδιότητά του ως Δημάρχου Βουκουρεστίου, έλαβε από τον … … το ποσό των 25.000 ευρώ, επί συνόλου 60.000 ευρώ που είχαν ζητήσει παράνομα ως δώρο ο … … και o … … από την εταιρεία … SRL σε σχέση με σύμβαση εκτέλεσης κατασκευαστικών εργασιών σε Πολιτιστικό Κέντρο του Βουκουρεστίου.

γ. «κατάχρηση καθηκόντων στην υπηρεσία» (άρθρο 297 εδ. 1 ρουμΠΚ σε συνδ. με άρθρο 13/2 Ν. 78/2000, άρθρα 74 εδ. 2(b), 76 εδ. 1 και 79 εδ. 3 ρουμΠΚ): Από τον Δεκέμβριο του 2013 έως την 01.09.2015, υπό την ιδιότητά του ως δημάρχου, ζήτησε από τα στελέχη του ACCU και της Διεύθυνσης Ανθρώπινου Δυναμικού που υπάγονταν σε αυτόν, να προσλάβουν τον … … στο ACCU, εγκρίνοντας προσωπικά τη δημιουργία ανοιχτής θέσης για σύμβουλο στο ίδρυμα και, στη συνέχεια, μετατρέποντας τη θέση αυτή σε θέση ειδικού επιθεωρητή. Αυτό έγινε κατά παράβαση των νομικών κανόνων σχετικά με τις μετατροπές θέσεων και προς όφελος του … …, ενώ προκάλεσε ζημία στο ίδρυμα της τάξεως των 149 RON (περίπου 30 ΕΥΡΩ κατά την ημερομηνία της εφετειακής απόφασης).

δ. «ξέπλυμα χρήματος» (άρθρο 49 εδ. 1(α) Ν. 129/2019): Στις 05.9.2015, αφού έλαβε το δώρο των 25.000 ευρώ από τον … …, προχώρησε στην παράδοση 11.000 ευρώ σε μετρητά στη … ...

Σε πρώτον βαθμό, με την απόφαση υπ’ αριθ. 807 της 13.05.2019, που εκδόθηκε από το Δικαστήριο του Βουκουρεστίου - 1° Ποινικό Τμήμα στην υπόθεση υπ’ αριθ. 42389/3/2015, ο εκζητούμενος καταδικάστηκε συνολικά σε συνολική ποινή φυλάκισης 5 ετών και 4 μηνών για τη διάπραξη των δύο πρώτων αδικημάτων, ενώ αθωώθηκε για το τρίτο και το τέταρτο. Κατόπιν έφεσης, με την απόφαση με αριθμό 575/Α της 13.05.2022, που εξέδωσε το Εφετείο Βουκουρεστίου - 1° Ποινικό Τμήμα I στην υπόθεση με αριθμό …/2015, ο εκζητούμενος κηρύχθηκε ένοχος για όλα ανεξαιρέτως τα αδικήματα και του επιβλήθηκε συνολική ποινή φυλάκισης 10 ετών και 8 μηνών. Η εφετειακή απόφαση εκδόθηκε κατά πλειοψηφία από δύο δικαστές, του τρίτου έχοντος τη γνώμη ότι ο εκζητούμενος έπρεπε να αθωωθεί για την τρίτη και την τέταρτη πράξη.

Στην προκειμένη περίπτωση από το σύνολο της διαδικασίας ενώπιον του Συμβουλίου Σας προκύπτουν τα ακόλουθα:

Ότι συντρέχει ο γενικός λόγος άρνησης εκτέλεσης του ένδικου ΕΕΣ εκ του άρ. 1 παρ. 2 Ν. 3251/2004 (κατωτέρω υπό Β):

Διότι η καταδίκη του εκζητουμένου επιβλήθηκε από μη ανεξάρτητο και μη αμερόληπτο δικαστήριο, το οποίο δεν συγκροτήθηκε σύμφωνα με τον νόμο, και κατά παραβίαση θεμελιωδών υπερασπιστικών δικαιωμάτων αυτού ενάντια στις προβλέψεις της ΕΣΔΑ και του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (κατωτέρω υπό Β.Ι.).

Διότι ο εκζητούμενος διώχθηκε για πολιτικούς λόγους, λόγω της πολιτικής του δραστηριοποίησης ως Δημάρχου Βουκουρεστίου, γερουσιαστή και Αντιπροέδρου πολιτικού κόμματος, και επομένως είναι πρόδηλο ότι κατά την εκτέλεση της ποινής που του επεβλήθη η θέση του θα επιδεινωθεί για τους αυτούς πολιτικούς λόγους (κατωτέρω υπό Β.ΙΙ.).

Διότι αν το ευρωπαϊκό ένταλμα εκτελεσθεί, ο εκζητούμενος θα υποβληθεί σε απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση λόγω των δριμειών συνθηκών κράτησης στις ρουμανικές φυλακές (κατωτέρω υπό Β.ΙΙΙ.)

Ειδικότερα:

Β. ΓΕΝΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΑΡΝΗΣΗΣ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΟΥ ΕΕΣ

(άρθρα 1 παρ. 2 Ν. 3251/2004, 1 παρ. 3 απόφασης - πλαίσιο για το ΕΕΣ, 6 παρ. 1 ΕΣΔΑ, 4 και 47 παρ. 2 ΧΘΔΕΕ)

Σύμφωνα με τη σκέψη 12 παρ. 1 της απόφασης - πλαίσιο για το ΕΕΣ «η απόφαση - πλαίσιο σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τηρεί τις αρχές που αναγνωρίζονται από το άρθρο 6 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και εκφράζονται στον Χάρτη Θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως δε στο κεφάλαιο VI αυτού. Καμία από τις διατάξεις της παρούσας απόφασης - πλαισίου δεν μπορεί να ερμηνευθεί κατά τρόπο ώστε να απαγορεύει την άρνηση παράδοσης προσώπου για το οποίο έχει εκδοθεί ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης εφόσον αντικειμενικά στοιχεία δείχνουν ότι το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης εκδίδεται προς τον σκοπό δίωξης ή τιμωρίας προσώπου λόγω του φύλου, της φυλής, της θρησκείας, της εθνοτικής καταγωγής, της ιθαγένειας, της γλώσσας, των πολιτικών φρονημάτων ή του γενετήσιου προσανατολισμού τους ή ότι η θέση του προσώπου αυτού μπορεί να επιδεινωθεί για οποιονδήποτε από τους προαναφερόμενους λόγους» σύμφωνα δε με τη σκέψη 13, «κανείς δεν μπορεί να απομακρυνθεί, να απελαθεί ή να εκδοθεί προς κράτος όπου διατρέχει σοβαρό κίνδυνο να του επιβληθεί η ποινή του θανάτου ή να υποβληθεί σε βασανιστήρια ή άλλη απάνθρωπη ή εξευτελιστική ποινή ή μεταχείριση» Το άρθρο 1 παρ. 3 της απόφασης - πλαίσιο ορίζει ότι «η απόφαση - πλαίσιο δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την τροποποίηση της υποχρέωσης σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των θεμελιωδών νομικών αρχών, όπως διατυπώνονται στο άρθρο 6 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση». Το ανωτέρω άρθρο, συνδυαζόμενο με τις προαναφερόμενες σκέψεις, θεσπίζει πρόσθετο (κεκρυμμένο) λόγο άρνησης εκτέλεσης του ΕΕΣ, πέραν των λοιπών, ρητά προβλεπόμενων, ή, κατά άλλη διατύπωση, ρήτρα επιφύλαξης της ενωσιακής δημόσιας τάξης και θα πρέπει να ερμηνεύεται ως συγκεκριμενοποίηση της επιβαλλόμενης από το πρωτογενές ενωσιακό δίκαιο (άρθρα 2 και 6 ΣΕΕ) υποχρέωσης σεβασμού των ενωσιακών θεμελιωδών δικαιωμάτων του εκζητουμένου [Τζαννετής, Η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων του εκζητουμένου στην ενωσιακή ποινική συνεργασία, σελ. 80 επ.].

Ωσαύτως, κατά τη μεταφορά της απόφασης - πλαίσιο στην εσωτερική έννομη τάξη με τον Ν. 3251/2004, προβλέφθηκε στο άρθρο άρθρο 1 παρ. 2 ότι «η εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την προσβολή των θεμελιωδών δικαιωμάτων και αρχών, που διατυπώνονται στο ισχύον Σύνταγμα και στο άρθρο 6 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε κάθε περίπτωση, ο εκζητούμενος δεν απομακρύνεται, ούτε απελαύνεται, ούτε εκδίδεται σε κράτος όπου διατρέχει σοβαρό κίνδυνο να του επιβληθεί η ποινή του θανάτου ή να υποβληθεί σε βασανιστήρια ή άλλη απάνθρωπη ή εξευτελιστική ποινή ή μεταχείριση». Περαιτέρω, το άρθρο 4 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής Χάρτης) ορίζει ότι «κανείς δεν μπορεί να υποβληθεί σε βασανιστήρια ούτε σε απάνθρωπες ή εξευτελιστικές ποινές ή μεταχείριση», το δε άρθρο 47 παρ. 2 του Χάρτη ότι «κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα να δικασθεί η υπόθεσή του δίκαια, δημόσια και εντός εύλογης προθεσμίας, από ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο, που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως. Κάθε πρόσωπο έχει τη δυνατότητα να συμβουλεύεται δικηγόρο και να του αναθέτει την υπεράσπιση και εκπροσώπησή του».

Οι βασικές αυτές τοποθετήσεις της Απόφασης Πλαίσιο και του Νόμου 3251/2004 έχουν διττή σημασία: αφενός καθιστούν σαφές ότι η αρχή της αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της επ’ αυτής εδραζόμενης αρχής αμοιβαίας αναγνώρισης δικαστικών αποφάσεων και διαταγών δεν ισχύουν απολύτως και απεριορίστως αφετέρου δε ότι (οι εν λόγω ρυθμίσεις) επιτρέπουν παρέκκλιση από την περιοριστική απαρίθμηση των λόγων για τους οποίους απαγορεύεται η εκτέλεση του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης.

Β.Ι. Η προσβολή θεμελιωδών δικαιωμάτων ως λόγος κωλύων της εκτέλεση του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης

1. Η έλλειψη δικαστικής ανεξαρτησίας ως λόγος κωλύων την εκτέλεση του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης

1.1. Η νομολογία του ΔΕΕ

Πέραν όμως της ανωτέρω εξαιρέσεως, ήδη η νομολογία του ΔΕΕ εξελίσσεται προς την κατεύθυνση της παραδοχής, ότι κάθε εκτέλεση ΕΕΣ τελεί υπό την επιφύλαξη του σεβασμού, υπέρ του εκζητουμένου, όλων των εγγυήσεων του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ. Η θέση αυτή του ΔΕΕ διατυπώθηκε με σαφήνεια στη θεμελιώδη απόφαση Akerberg/Fransson (Απόφ. Μείζονος Συνθέσεως ΔΕΕ της 26.2.2013, υπόθ. C-617/10), που έκρινε ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να σέβονται τα θεμελιώδη δικαιώματα που αναγνωρίζονται στην ΕΕ όταν εφαρμόζουν δίκαιο της Ένωσης ή κινούνται εντός του σκοπού αυτού. Εφόσον, επομένως, η εκτέλεση ενός ΕΕΣ, συνιστά ευθέως εφαρμογή δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ήτοι της Απόφασης Πλαίσιο 2002/584, συνάγεται σαφώς ότι αυτή τελεί υπό την επιφύλαξη του σεβασμού, υπέρ του εκζητουμένου, όλων των εγγυήσεων του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ.

Από τα ανωτέρω προκύπτει ήδη ότι η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης επί της οποίας εδράζεται η εκτέλεση του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης δεν έχει απόλυτο χαρακτήρα, ούτε το ένταλμα εκτελείται οιονεί αυτομάτως, αλλά υπόκειται σε έλεγχο και περιορισμούς βάσει των κοινών συνταγματικών αρχών των κρατών μελών, της αρχής του κράτους δικαίου και των εγγυήσεων των θεμελιωδών δικαιωμάτων όπως αυτά κατοχυρώνονται στην ΕΣΔΑ και στη ΣΕΕ (άρθρ. 6) και στο Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (άρθρ. 47) [Βλ. σχετικά: Μυλωνόπουλος, Διεθνές και Ευρωπαϊκό Ποινικό Δίκαιο, 3η έκδ. 2021, 516 επ., ο ίδιος, Το Ευρωπαϊκό Ποινικό Δίκαιο μετά τη Συνθήκη της Λισαβόνας, ΠΧ ΞΑ'(2011), 81 επ., 88 επ., Παπακυριάκου, σε: Σκουρή, Η Συνθήκη της Λισαβόνας, άρθρ. 82 ΣΛΕΕ, αρ. 9, Τόγιας, Η επίδραση της πρόσφατης νομολογίας του ΔΕΕ στο δικαίωμα υπερασπίσεως, ΠοινΧρ 2017, σελ. 328 επ., Τσόλκα, Αμοιβαία αναγνώριση ποινικών αποφάσεων και προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων εντός του χώρου ελευθερίας ασφάλειας και δικαιοσύνης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ΠοινΧρ 2018, σελ. 426, Suominen, Limits of mutual recognition in cooperation in criminal matters within the EU, European Criminal Law Review 2014,215, Satzger, Is mutual recognition a viable general path for cooperation? New Journal of European Criminal Law 2019, 54, Timmermans, How trustworthy is mutual trust, ae: Lenaerts a.o., An Ever-Changing Union? Oxford 2019, 23].

Έτσι το άρθρο 1 παρ. 3 της Απόφασης Πλαίσιο 2002/584 σε συνδυασμό με τα σημεία 12 και 13 του Προοιμίου αυτής καθιερώνει κατά την ορθότερη άποψη «πρόσθετο (κεκρυμμένο) λόγο άρνησης εκτέλεσης του ΕΕΣ πέραν των λοιπών (ρητών) λόγων» και εισάγει «ρήτρα επιφύλαξης της ενωσιακής δημόσιας τάξης» κατ’ αντιστοιχία προς την εθνική δημόσια τάξη στην έκδοση (Τζαννετής, Η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων του εκζητουμένου, 2020, 80, πρβλ. Τόγια, όπ. παρ.). Από τα ανωτέρω προκύπτει, επομένως, ότι δεν επιτρέπεται εκτέλεση ΕΕΣ η οποία θα «έχει ως αποτέλεσμα την προσβολή των θεμελιωδών δικαιωμάτων και αρχών, που διατυπώνονται στο ισχύον Σύνταγμα και στο άρθρο 6 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση» (άρθρο 1 παρ. 2 Ν. 3251/2004).

Θεμελιώδους σημασίας για το υπό κρίση ζήτημα, είναι η απόφαση του ΔΕΕ της 5.4.2016 στην υπόθεση Pál Aranyosi και Robert Căldăraru (συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-404 και C-659/15 PPU), εκδοθείσης επί προδικαστικών ερωτημάτων από το Εφετείο της Βρέμης, που αφορούσαν την ερμηνεία της απόφασης - πλαίσιο για το ΕΕΣ και ειδικότερα το κατά πόσο είναι επιτρεπτή ή όχι η παράδοση με σκοπό την ποινική δίωξη ή την εκτέλεση ποινής σε κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος για το οποίο υφίστανται σοβαρές ενδείξεις ότι οι συνθήκες κράτησης θίγουν τα θεμελιώδη δικαιώματα του ενδιαφερομένου προσώπου και τις γενικές αρχές του δικαίου, όπως κατοχυρώνονται στο άρθρο 6 ΣΕΕ, και εάν υφίσταται δυνατότητα ή υποχρέωση του δικαστηρίου να εξαρτήσει την παράδοση από τη λήψη πληροφοριών δυνάμενων να παράσχουν εγγυήσεις ως προς τη συμμόρφωση των συνθηκών αυτών με τα θεμελιώδη δικαιώματα, Το ΔΕΕ έκρινε ότι τα άρθρα 1 παρ. 3, 5 και 6 παρ. 1 της απόφασης - πλαίσιο έχουν την έννοια ότι, εφόσον υπάρχουν αντικειμενικά, αξιόπιστα, συγκεκριμένα και δεόντως ενημερωμένα στοιχεία, τα οποία μαρτυρούν την ύπαρξη είτε συστημικών ή γενικευμένων πλημμελειών είτε πλημμελειών που επηρεάζουν ορισμένες ομάδες προσώπων ή ακόμη ορισμένα κέντρα κράτησης όσον αφορά τις συνθήκες κράτησης στο κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος, η δικαστική αρχή εκτέλεσης οφείλει να εκτιμήσει, συγκεκριμένα και με ακρίβεια, αν συντρέχουν σοβαροί και αποδεδειγμένοι λόγοι να θεωρηθεί ότι το πρόσωπο, σε βάρος του οποίου έχει εκδοθεί ΕΕΣ, με σκοπό την άσκηση ποινικών διώξεων ή την εκτέλεση στερητικής της ελευθερίας ποινής, θα διατρέξει, λόγω των συνθηκών κράτησής του στο κράτος έκδοσης του εντάλματος, πραγματικό κίνδυνο απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης, κατά την έννοια του άρθρου 4 του Χάρτη, σε περίπτωση παράδοσής του σε συγκεκριμένο κράτος μέλος. Για τον σκοπό αυτό, οφείλει να ζητήσει την προσκόμιση συμπληρωματικών πληροφοριών από τη δικαστική αρχή έκδοσης, η οποία οφείλει να διαβιβάσει τις πληροφορίες αυτές εντός της προθεσμίας που τάσσεται σε ένα τέτοιο αίτημα. Η δικαστική αρχή εκτέλεσης οφείλει, κατά το ΔΕΕ, να αναβάλει την απόφασή της για την παράδοση του προσώπου, έως ότου παραλάβει τις συμπληρωματικές πληροφορίες, βάσει των οποίων μπορεί να αποκλείσει την ύπαρξη ενός τέτοιου κινδύνου. Εάν η ύπαρξη του κινδύνου δεν μπορεί να αποκλειστεί εντός εύλογης προθεσμίας, η συγκεκριμένη αρχή οφείλει να αποφασίσει, ένα πρέπει να θέσει τέρμα στη διαδικασία παράδοσης (σκέψη 104).

Με την ανωτέρω απόφαση εισήχθη σαφής περιορισμός στην αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης, όταν σε συγκεκριμένη περίπτωση υπάρχει μέσω της εφαρμογής της κίνδυνος προσβολής των θεμελιωδών δικαιωμάτων που προστατεύονται από τον Χάρτη και ειδικότερα της απόλυτης απαγόρευσης απάνθρωπης και εξευτελιστικής μεταχείρισης, εν όψει των συνθηκών κράτησης ενός προσώπου. Επιπλέον, σύμφωνα με την ίδια ως άνω απόφαση, διεξάγεται έλεγχος σε δύο στάδια: ένα γενικό, που αναφέρεται στις συστημικές ελλείψεις του κράτους έκδοσης του ΕΕΣ και ένα δεύτερο εξατομικευμένο, στο πλαίσιο του οποίου εξετάζεται κατά πόσον ο συγκεκριμένος εκζητούμενος διατρέχει τον κίνδυνο να υποστεί απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση. Στο πρώτο στάδιο ελέγχου, το κράτος εκτέλεσης πρέπει να στηριχθεί σε αντικειμενικές, αξιόπιστες και επικαιροποιημένες πληροφορίες, οι οποίες μπορούν να αντληθούν από αποφάσεις διεθνών δικαστηρίων (πρωτίστως του ΕΔΔΑ), από δικαστικές αποφάσεις του κράτους μέλους έκδοσης, καθώς και από αποφάσεις, εκθέσεις και λοιπά έγγραφα οργάνων διεθνών οργανισμών, όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης ή τα Ηνωμένα Έθνη [Καϊάφα-Γκμπάντι, Νομολογία του ΔΕΕ και ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης: βασικές κατευθύνσεις και σύγχρονες τάσεις, ΠοινΔικ 2019, 153 επ, και ιδίως 159 και 160· Τζαννετή, όπ.π., σελ. 214 επ.]. Παρότι, με την ανωτέρω απόφαση - σταθμό, το ΔΕΕ μετατοπίστηκε από την αρχική νομολογιακή του θέση, ότι η παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων του εκζητουμένου δεν δικαιολογεί την άρνηση εκτέλεσης του ΕΕΣ (υπόθεση Radu), δεν υιοθέτησε μέχρι τέλους την προσέγγιση του ΕΔΔΑ. Υπό τη λογική του ΕΔΔΑ, θα αρκούσε για την άρνηση παράδοσης η απόδειξη, βάσει αντικειμενικών δεδομένων τής εν λόγω συστημικής πλημμέλειας, χωρίς να απαιτείται η ύπαρξη αποδεικτικών στοιχείων ότι υφίσταται κίνδυνος και σε βάρος του συγκεκριμένου προσώπου. Αλλά και αντιστρόφως, όπως έκανε στην υπόθεση Tarakhel κατά Ελβετίας (4.11.2014), η μη ύπαρξη συστημικής πλημμέλειας δεν αναιρεί την υποχρέωση του κράτους να προβεί σ’ έναν ενδελεχή και εξατομικευμένο έλεγχο της κατάστασης. Όσον αφορά τη διασφάλιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων του συγκεκριμένου προσώπου [Τσόλκα, Αμοιβαία αναγνώριση ποινικών αποφάσεων και προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων εντός του «χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ΠοινΧρ 2018, 425 επ. και ιδίως 430.

Περαιτέρω, όσον αφορά την παραβίαση του άρθρου 6 της ΕΣΔΑ, ως λόγον άρνησης εκτέλεσης ΕΕΣ, το ΔΕΕ με την απόφασή του της 25.7.2018 στην υπόθεση LM (C-216/18 PPU). αφού τόνισε εμφατικά ότι «η απαίτηση περί ανεξαρτησίας των δικαστών αποτελεί ουσιώδες στοιχείο του θεμελιώδους δικαιώματος σε δίκαιη δίκη, το οποίο είναι κεφαλαιώδους σημασίας για τη διασφάλιση της προστασίας του συνόλου των δικαιωμάτων που οι πολίτες απολαμβάνουν βάσει του δικαίου της Ένωσης και για την προάσπιση των κοινών αξιών των κρατών μελών που μνημονεύονται στο άρθρο 2 ΣΕΕ, ιδίως δε της αξίας του κράτους δικαίου» (σκέψη 48). έκρινε ότι η ύπαρξη πραγματικού κινδύνου να υποστεί το πρόσωπο προσβολή του θεμελιώδους δικαιώματος του σε ανεξάρτητο δικαστήριο και κατά συνέπεια προσβολή της ουσίας του θεμελιώδους δικαιώματος του σε δίκαιη δίκη, το οποίο εγγυάται το άρθρο 47 του Χάρτη, επιτρέπει στη δικαστική αρχή του κράτους εκτέλεσης την άρνηση εκτέλεσης, κατ' εξαίρεση, του ΕΕΣ με βάση το άρθρο 1 παρ. 3 της απόφασης - πλαίσιο (σκέψη 59). Για τον σκοπό αυτό, η δικαστική αρχή εκτέλεσης οφείλει πρώτα να αξιολογήσει βάσει αντικειμενικών, αξιόπιστων, συγκεκριμένων και δεόντως επικαιροποιημένων στοιχείων σχετικών με τη λειτουργία του δικαστικού συστήματος στο κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος σύλληψης την ύπαρξη πραγματικού κινδύνου προσβολής του θεμελιώδους δικαιώματος σε δίκαιη δίκη, όπως αυτού που συνδέεται με την έλλειψη ανεξαρτησίας των δικαστηρίων λόγω συστημικών ή γενικευμένων πλημμελειών που χαρακτηρίζουν το δικαστικό του σύστημα (σκέψη 61). Εάν η δικαστική αρχή εκτέλεσης διαπιστώσει ότι υφίσταται πραγματικό κίνδυνος προσβολής της ουσίας του θεμελιώδους δικαιώματος σε δίκαιη δίκη, λόγω συστημικών ή γενικευμένων πληροφοριών, όσον αφορά τη δικαστική εξουσία του εν λόγω κράτους μέλους, ικανών να υπονομεύσουν την ανεξαρτησία των δικαστηρίων του εν λόγω κράτους, τότε οφείλει, σε δεύτερο στάδιο, να εκτιμήσει, κατά τρόπο συγκεκριμένο και ακριβή, εάν, υπό τις περιστάσεις της εξεταζόμενης περιπτώσεως συντρέχουν σοβαροί και αποδεδειγμένοι λόγοι για να θεωρηθεί ότι μετά την παράδοσή του ο εκζητούμενος θα διατρέξει τέτοιον κίνδυνο (σκέψη 68). Αυτή η συγκεκριμένη εκτίμηση επιβάλλεται και όταν το κράτος μέλος έκδοσης έχει αποτελέσει αντικείμενο αιτιολογημένης πρότασης της Επιτροπής, προκειμένου το Συμβούλιο να διαπιστώσει την ύπαρξη σαφούς κινδύνου παραβίασης από το συγκεκριμένο κράτος των αξιών του άρθρου 2 ΣΕΕ (σκέψη 69). Μόνο εάν υπάρχει απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου με την οποία διαπιστώνεται μία τέτοια παραβίαση, η δικαστική αρχή εκτέλεσης υποχρεούται να αρνηθεί αυτόματα την εκτέλεση του εντάλματος (σκέψη 72). Σε περίπτωση που δεν έχει εκδοθεί τέτοια απόφαση, η δικαστική αρχή εκτέλεσης δεν μπορεί να αρνηθεί την εκτέλεση παρά μόνο υπό εξαιρετικές περιστάσεις, εξετάζοντας στο πλαίσιο συγκεκριμένης και ακριβούς έρευνας σε ποιο βαθμό οι συστημικές ή γενικευμένες πλημμέλειες αναφορικά με την ανεξαρτησία των δικαστηρίων ενδέχεται να έχουν αντίκτυπο στα δικαστήρια που είναι αρμόδια για τις διαδικασίες στις οποίες θα υποβληθεί το εκζητούμενο πρόσωπο (σκέψεις 73-74). Εάν προκύψει ότι οι πλημμέλειες είναι ικανές να επηρεάσουν τα δικαστήρια, η δικαστική αρχή εκτέλεσης πρέπει να αξιολογήσει, με βάση την προσωπική κατάσταση του προσώπου, τη φύση του αδικήματος για το οποίο διώκεται και το πραγματικό πλαίσιο έκδοσης του ΕΕΣ, αν συντρέχουν σοβαροί και αποδεδειγμένοι λόγοι να θεωρηθεί ότι το πρόσωπο θα διατρέξει πραγματικό κίνδυνο προσβολής του θεμελιώδους δικαιώματος του σε ανεξάρτητο δικαστήριο και για τον σκοπό αυτό οφείλει να ζητήσει από τη δικαστική αρχή έκδοσης του εντάλματος κάθε συμπληρωματική αναγκαία πληροφορία (σκέψεις 75-76). Μόνο αν η δικαστική αρχή εκτέλεσης δεν πειστεί για την ανυπαρξία πραγματικού κινδύνου οφείλει να μην εκτελέσει το ΕΕΣ (σκέψη 78).

Μάλιστα δε κατά την Γενική Εισαγγελέα Sharpson, η απαγόρευση εκτέλεσης του Ευρωπαϊκού Εντάλματος Σύλληψης υφίσταται όχι μόνον όταν υπάρχει φόβος μελλοντικών παραβιάσεων της αρχής της δίκαιης δίκης, αλλά και όταν οι παραβιάσεις έχουν ήδη συντελεσθεί, έτσι ώστε να καθίσταται προφανές ότι η διεξαχθησόμενη δίκη δεν πρόκειται να είναι δίκαιη (ΔΕΕ, απόφ. Radu της 29.1.2013, υπόθ. C-396/11, σκέψη 89).

H ανωτέρω απόφαση, παρότι επεκτείνει την προστασία του εκζητουμένου ακόμη και όταν θίγονται θεμελιώδη δικαιώματα που δεν απολαμβάνουν απόλυτης προστασίας, όπως το δικαίωμα στη δίκαιη δίκη, ωστόσο καθιστά δυσχερές το έργο της δικαστικής αρχής εκτέλεσης, λόγιο της προσήλωσής της στην τήρηση των δύο βαθμίδιον ελέγχου του τεστ Aranyosi, και στην προκειμένη περίπτωση [Mitsilegas, The Principle of Mutual Recognition in European Criminal Law, στην έκδοση των Πρακτικών του 8ου Συνεδρίου της Ένωσης Ελλήνων Ποινικολόγων υπό τον τίτλο «Η Ποινική Δικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης - Τάσεις και προκλήσεις, 15 επ. και ιδίως 29 επ.). Ευλόγως ερωτάται, με βάση ποια στοιχεία θα κρίνει η δικαστική αρχή εκτέλεσης επί συστημικών και γενικευμένων πλημμελειών έλλειψης δικαστικής ανεξαρτησίας στο κράτος μέλος έκδοσης, όταν μάλιστα αυτές περιλαμβάνονται στην έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο για ενεργοποίηση του άρθρου 7 της ΣΕΕ, όπως συνέβη στην κριθείσα περίπτωση που αφορούσε την Πολωνία, ότι οι κίνδυνοι για το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη δεν συντρέχουν στη συγκεκριμένη περίπτωση. Η κρίση αυτή, που απαιτεί το ΔΕΕ, φαίνεται εξαιρετικά δυσχερής, πολύ περισσότερο όταν πρόκειται να ληφθεί με στοιχεία, που θα παράσχει το ίδιο το ''θιγόμενο'’ δικαστικό σύστημα για τον εαυτό του. τα οποία θα πρέπει να κριθούν στη συνέχεια από μια δικαστική αρχή άλλου κράτους μέλους, που δεν μπορεί να έχει την απαιτούμενη εποπτεία του ξένου δικαστικού συστήματος [Καϊάφα-Γκμπάντι, όπ.π., 162· την ίδια. Νομολογία του ΔΕΕ σε ποινικές υποθέσεις: το σύγχρονο ενωσιακό τοπίο και οι προκλήσεις του μέσα από το παράδειγμα επιλεγμένης νομολογίας για το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και την αρχή ne bis in idem, στην έκδοση των Πρακτικών του 8ου Συνεδρίου της Ένωσης Ελλήνων Ποινικολόγων υπό τον τίτλο «Η Ποινική Δικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης - Τάσεις και προκλήσεις, 38 επ. και ιδίως 55 επ.].

Στην απόφαση του ΔΕΕ Associacao Sindical dos Juizes Portugueses της 27.2.2018, υπόθ. C-64/1, το ΔΕΕ δέχτηκε ότι τα κράτη μέλη της ΕΕ, όταν τα εθνικά δικαστήριά τους αποφαίνονται επί ζητημάτων ρυθμιζομένων από το δίκαιο της ΕΕ (όπως εν προκειμένω το ΕΕΣ!), οφείλουν να μεριμνούν ώστε αυτά να πληρούν τις προϋποθέσεις παροχής αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας. Μία δε εξ αυτών, αναφέρει η απόφαση, είναι η δικαστική ανεξαρτησία (σκέψ. 37 επ.). Επομένως τα κράτη μέλη οφείλουν να μεριμνούν, ώστε τα δικαστήριά τους να μην υπόκεινται σε σχέση ιεραρχικής υποταγής έναντι οιουδήποτε φορέα, ούτε σε εντολές ή υποδείξεις από όπου και αν αυτές προέρχονται, οι οποίες θα ήταν δυνατό να επηρεάσουν την ανεξάρτητη κρίση αυτών (σκέψη 44).

Ομοίως στην απόφαση του ΔΕΕ Union de Perquenos Agricultores (υπόθ. C-50/00), τονίζεται ότι η αποτελεσματική δικαστική προστασία, ουσιώδες συστατικό της οποίας είναι η δικαστική ανεξαρτησία, είναι αναπόσπαστο στοιχείο των κοινών συνταγματικών παραδόσεων των κρατών μελών και της αρχής του κράτους δικαίου, προβλέπεται δε ρητά στα άρθρα 6 και 13 ΕΣΔΑ, 19 παρ. 1 εδαφ. β' της Συνθήκης ΕΕ και στο άρθρ. 47 εδάφ. α' του Χάρτη θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ. Ομοίως η απόφαση του ΔΕΕ Επιτροπή κατά Πολωνίας I της 24.6 2019 (υπόθ. C-619/18) δέχτηκε ότι πολωνική νομοθεσία παραβιάζει την ενωσιακή υποχρέωση της εν λόγω χώρας, διότι δεν παρέχει αποτελεσματική δικαστική προστασία ακριβώς επειδή περιορίζει τις δυνατότητες δικαστικής ανεξαρτησίας με αποτέλεσμα να μη συμμορφώνεται προς τις διατάξεις του άρθρ. 19 παρ. 1 εδάφ, β' ΣΕΕ.

Σε άλλη απόφασή του, την Niculaie Aurel Bob-Dogi (1 Ιουνίου 2016, υπόθ. C-241/15), σχετικά με ΕΕΣ που εκδόθηκε από τη Ρουμανία, το ΔΕΕ υπενθυμίζει την ανάγκη να ελεγχθεί εάν υπάρχουν στη χώρα αυτή "Οικονομικές εγγυήσεις και τα θεμελιώδη δικαιώματα, την προστασία των οποίων πρέπει να εξασφαλίζει η δικαστική αρχή του κράτους μέλους εκδόσεως του εντάλματος" (σημ. 55).

Σύμφωνα με την απολύτως πρόσφατη απόφαση της 18ης Μαΐου 2021 στην υπόθεση Forum of Judges of Romania v. Judicial Inspectorate, Superior Council of Magistracy et al [ΔΕΕ, συνεκδ. υποθ. C - 83/19, C - 127/19, C - 195/19, C - 291/19, C - 355/19 και C - 397/19], με την οποία προσδιορίζεται το νομικό πεδίο εφαρμογής των δεσμεύσεων που ανέλαβε η Ρουμανία στη συνθήκη προσχώρησής της Ε.Ε., καθώς και των συστάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις ετήσιες εκθέσεις της που δημοσιεύονται κατ' εφαρμογήν της εν λόγω συνθήκης, το ΔΕΕ έκρινε ότι οι πρόσφατες μεταρρυθμίσεις της δικαιοσύνης που υιοθετήθηκαν στη Ρουμανία παραβίασαν τις εν λόγω δεσμεύσεις και, εν προκειμένω, αντιβαίνουν στο άρθρο 19.1 παρ. 2 , σύμφωνα με το οποίο "τα κράτη μέλη θεσπίζουν τα μέσα διόρθωσης που είναι αναγκαία για την εξασφάλιση αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας στους τομείς που καλύπτονται από το δίκαιο της Ένωσης".

Βάσει τόσο της Συνθήκης όσο και της Πράξης Προσχώρησης, εκδόθηκε η απόφαση 2006/928/EC της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της 13ης Δεκεμβρίου 2006, για τη θέσπιση μηχανισμού για τη συνεργασία και τον έλεγχο της προόδου στη Ρουμανία όσον αφορά την επίτευξη των ειδικών στόχων αναφοράς στους τομείς της δικαστικής μεταρρύθμισης και της καταπολέμησης της διαφθοράς. Το παράρτημα της απόφασης 2006/928 αναφέρει μεταξύ των κριτηρίων αναφοράς: (i) "να εγγυηθεί μια πιο διαφανή και πιο αποτελεσματική δικαστική διαδικασία"- (ii) "να συνεχίσει, με βάση την πρόοδο που έχει ήδη επιτευχθεί, να διεξάγει επαγγελματικές και αμερόληπτες έρευνες σχετικά με ισχυρισμούς για διαφθορά υψηλού επιπέδου". Αυτό σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή γνώριζε τότε την πιθανότητα επιστροφής των κομματικών ερευνών, δηλαδή, όπως και στο παρελθόν, της παρέμβασης της πολιτικής εξουσίας στην πορεία τη δικαιοσύνης.

Το ΔΕΕ, στην προαναφερθείσα απόφασή του της 18ης Μαΐου 2021, δείχνει ότι ενώ είχε σημειωθεί πρόοδος προς την κατεύθυνση της αναβάθμισης του δικαστικού συστήματος το 2004, δηλαδή στη φάση πριν από την ένταξη της Ρουμανίας το 2004, η χώρα πήγε πίσω με τις μεταρρυθμίσεις του 2018 και του 2019. Η οπισθοδρόμηση αυτή, επισημαίνει το Δικαστήριο, συγκεκριμενοποιήθηκε ιδίως με τη δημιουργία του SIIJ που έχει αποκλειστική αρμοδιότητα σε θέματα ποινικής δίωξης για αδικήματα που διαπράττονται από δικαστές και εισαγγελείς, και την αναδιοργάνωση της Δικαστικής Επιθεώρησης που ενεργεί κατόπιν παραπομπής στο Υπουργείο Δημοσίων Οικονομικών και είναι σε θέση να εμπλέκει δικαστές και εισαγγελείς. Όπως σημείωσε το Δικαστήριο, οι προσφεύγοντες είχαν πράγματι αναφέρει μια μυστική συμφωνία συνεργασίας μεταξύ της Δικαστικής Επιθεώρησης και των ρουμανικών υπηρεσιών πληροφοριών, της SRI, που επέτρεπε στις υπηρεσίες αυτές να συμμετέχουν στις διενεργούμενες έρευνες (σημ. 52).

Τα από 23 Σεπτεμβρίου 2020 συμπεράσματα του Γενικού Εισαγγελέα Michal Bobek στην υπόθεση αυτή, είναι άκρως διαφωτιστικά. Αναφέρει ότι η δημιουργία μιας υπηρεσίας, όπως η εισαγγελία που ειδικεύεται στην άσκηση ποινικής δίωξης κατά δικαστών και εισαγγελέων, θα δικαιολογούνταν σε κάθε περίπτωση μόνο εάν η δράση της περιβαλλόταν από επαρκείς εγγυήσεις που να αποκλείουν κάθε κίνδυνο πολιτικής παρέμβασης στη λειτουργία και τη σύνθεσή της, πράγμα που ούτε ο ίδιος θεώρησε ότι συνέβαινε: "Η 2η παρ. του άρθρο 47 του Χάρτη, καθώς και η 2η υποπαράγραφος του άρθρο 19 (I) ΣΕΕ, πρέπει να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι αποκλείουν τη δημιουργία ειδικού τμήματος δίωξης με αποκλειστική αρμοδιότητα για αδικήματα που διαπράττονται από μέλη του δικαστικού σώματος, εάν η δημιουργία ενός τέτοιου τμήματος δεν δικαιολογείται από πραγματικούς και επαρκώς σοβαρούς λόγους που γνωστοποιούνται στο κοινό κατά τρόπο σαφή και προσιτό, και εάν δεν συνοδεύεται από επαρκείς εγγυήσεις για να εξαλειφθεί κάθε κίνδυνος πολιτικής επιρροής στη λειτουργία και τη σύνθεσή του" (σημ. 332). Προσθέσει δε ότι "διάφορα στοιχεία υποδηλώνουν ότι η δημιουργία του SI1J οδηγεί στην πραγματικότητα στην αποδυνάμωση της καταπολέμησης της διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο" [σημ. 304].

Επιπλέον, η ίδια η ρουμανική κυβέρνηση φαίνεται να γνωρίζει τους σοβαρούς κινδύνους πολιτικής παρέμβασης στην πορεία της δικαιοσύνης, την οποία δεν φαίνεται να ελέγχει, κρίνοντας από τις παρατηρήσεις του Γενικού Εισαγγελέα, ο οποίος σημειώνει: "Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι ο κίνδυνος να θεωρηθεί η SIIJ ως όργανο του οποίου η σύσταση και η λειτουργία, έχουν πολιτικά κίνητρα έχει αναφερθεί στις εκθέσεις του ΜΣΕ, της Επιτροπής της Βενετίας και της GRECO. Ο κίνδυνος αυτός αναγνωρίστηκε επίσης ρητά από τη ρουμανική κυβέρνηση κατά την ακρόαση" (σημ. 305). Τούτο οδηγεί τον γενικό εισαγγελέα στο συμπέρασμα: "Η επιβεβαίωση ενός τέτοιου κινδύνου είναι ικανή να εγείρει εύλογες αμφιβολίες στη συνείδηση των ιδιωτών ως προς την θωράκιση των δικαστών, δεδομένου ότι θέτει σε κίνδυνο την εντύπωση της ουδετερότητας των δικαστών έναντι του συμφέροντος που έχουν ενώπιον τους, ιδίως όταν πρόκειται για υποθέσεις διαφθοράς" (σημ. 319).

Το ΔΕΕ απάντησε, βάσει των συμπερασμάτων αυτών, στα προδικαστικά ερωτήματα που τέθηκαν ως εξής:

- Η απόφαση 2006/928 σχετικά με τις δεσμεύσεις που ανέλαβε η Ρουμανία στην πράξη προσχώρησης, με τη μορφή κριτηρίων αναφοράς, και η ίδια η πράξη αυτή παραμένουν σε ισχύ μέχρι την ανάκλησή τους,

- Η ρήτρα διασφάλισης ως αποτέλεσμα των εκθέσεων ΜΣΕ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ισχύει "για όσο διάστημα δεν έχουν εκπληρωθεί οι αντίστοιχες δεσμεύσεις ή εξακολουθούν να υφίστανται οι ελλείψεις που παρατηρήθηκαν" (σημ. 164).

- "Προκύπτει ότι τα κριτήρια αναφοράς είναι δεσμευτικά για τη Ρουμανία, οπότε το εν λόγω κράτος μέλος υπόκειται στην ειδική υποχρέωση να επιτύχει τους στόχους αυτούς και να λάβει τα κατάλληλα μέτρα για την επίτευξή τους το συντομότερο δυνατό. Ομοίως, το εν λόγω κράτος μέλος υποχρεούται να απέχει από την εφαρμογή οποιοσδήποτε μέτρου που θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την επίτευξη των ίδιων αυτών στόχων" (σημ. 172).

- Βάσει των συνθηκών στις οποίες έχει προσχωρήσει η Ρουμανία, "είναι σημαντικό να προστατεύονται οι δικαστές από εξωτερικές παρεκβάσεις ή πιέσεις που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την ανεξαρτησία τους. Οι κανόνες που εφαρμόζονται στο καθεστώς των δικαστών και στην άσκηση του δικαστικού τους λειτουργήματος πρέπει, ειδικότερα, να επιτρέπουν να αποκλείεται όχι μόνο κάθε άμεση επιρροή, υπό τη μορφή οδηγιών, αλλά και οι πιο έμμεσες μορφές επιρροής που ενδέχεται να καθοδηγήσουν τις αποφάσεις των οικείων δικαστών, και έτσι να εξαλείφεται η απουσία εμφάνισης της ανεξαρτησίας ή της αμεροληψίας των τελευταίων, η οποία ενδέχεται να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη που πρέπει να εμπνέει η δικαιοσύνη στους διαδίκους σε μια δημοκρατική κοινωνία και ένα κράτος δικαίου" (σημ. 197),

- Το Δικαστήριο διευκρινίζει ότι οι τρόποι οργάνωσης και λειτουργίας της δικαιοσύνης πρέπει να ορίζονται "κατά τρόπο που να μην μπορούν να προκαλέσουν καμία εύλογη αμφιβολία ως προς τη χρήση των προνομίων και των λειτουργιών ίτου οργάνου που είναι αρμόδιο για τις έρευνες και τις πειθαρχικές διαδικασίες σχετικά με τους δικαστές και τους εισαγγελείς/ ως μέσο πίεσης στη δικαστική δραστηριότητα ή πολιτικού ελέγχου αυτής της δραστηριότητας" (σημ. 200).

- Ωστόσο, "μια αυτόνομη δομή στο πλαίσιο της εισαγγελίας, όπως η SIIJ, η οποία είναι υπεύθυνη για τη διερεύνηση των αδικημάτων που διαπράττονται από δικαστές και εισαγγελείς, θα μπορούσε, ανάλογα με τους κανόνες που διέπουν τις αρμοδιότητες, τη σύνθεση και τη λειτουργία μιας τέτοιας δομής, καθώς και το σχετικό εθνικό πλαίσιο, να θεωρηθεί ότι αποσκοπεί στην καθιέρωση ενός μέσου πίεσης και εκφοβισμού κατά των δικαστών, και έτσι να οδηγήσει σε εμφάνιση έλλειψης ανεξαρτησίας ή αμεροληψίας των δικαστών αυτών, είναι πιθανό να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη που πρέπει να εμπνέει η δικαιοσύνη στους διαδίκους σε μια δημοκρατική κοινωνία και το κράτος δικαίου" [63]. Και το SIIJ στην πραγματικότητα "μοιάζει με όργανο πολιτικής πίεσης" (σημ. 219).

Το αιτούν δικαστήριο υποχρεούται, επομένως, σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου, να εγγυάται την πλήρη ισχύ του κράτους δικαίου "αφήνοντας, ενδεχομένως, κάθε αντίθετη διάταξη ανεφάρμοστη" (σημ. 250), παρά την αντίθετη θέση του ρουμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου που αμφισβήτησε την υπεροχή του δικαίου της Ένωσης.

2. Η εξάρτηση της ποινικής δικαιοσύνης στη Ρουμανία από την πολιτική εξουσία

Στην προκείμενη περίπτωση η υπόθεση του εκζητουμένου κρίθηκε από μη ανεξάρτητο και μη αμερόληπτο δικαστήριο.

Στη Ρουμανία η δικαιοσύνη τελεί υπό τον έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας και η ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας τελεί υπό διωγμόν. Ανεξάρτητοι δικαστές διώκονται, οι μυστικές υπηρεσίες συνεργάζονται με τους πρόθυμους να συμμορφωθούν δικαστικούς λειτουργούς βάσει Μυστικών Πρωτοκόλλων, διενεργούνται τηλεφωνικές επισυνδέσεις και μαγνητοφωνήσεις ιδιωτικών συνομιλιών αντίθετα όχι μόνο στο ελληνικό δίκαιο αλλά και στο ρουμανικό.

2.1. Ο έλεγχος της δικαιοσύνης από την εκτελεστική εξουσία στη Ρουμανία: Η μαρτυρία του David Clark

Ο David Clark (Σχολιαστής και Σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής The Henry Jackson Society) σε άρθρο του με τίτλο: «Καταπολέμηση της Διαφθοράς με Εξαπάτηση: H Επίθεση της Ρουμανίας στο Κράτος Δικαίου» (https//www.esce.gov) τονίζει ότι πολιτικοποίηση της δικαιοσύνης στη Ρουμανία αποδεικνύει τον στενό συσχετισμό μεταξύ των ποινικώς διωκομένων και των συμφερόντων των κυβερνώντων. Οι ποινικές υποθέσεις, γράφει ο ίδιος, συχνά συνοδεύονται από εκστρατείες δημόσιας διαπόμπευσης των κατηγορουμένων που αποσκοπούν στη μεγιστοποίηση του πολιτικού τους αντίκτυπου. Μακριά από το να είναι υπεράνω της πολιτικής, η ρουμανική Εθνική Διεύθυνση Καταπολέμησης της Διαφθοράς (DNA) συμμετέχει ενεργά στους κομματικούς αγώνες.

Περαιτέρω ο ίδιος συγγραφέας καταγγέλλει ότι υπάρχουν σαφείς ενδείξεις συμπαιγνίας μεταξύ εισαγγελέων και εκτελεστικής εξουσίας στη Ρουμανία αλλά και αυξανόμενη ανησυχία σχετικά με τον κρυφό ρόλο των υπηρεσιών πληροφοριών στην καθοδήγηση των διώξεων κατά της διαφθοράς. Η ρουμανική υπηρεσία πληροφοριών (SRI) διενεργεί 20.000 τηλεφωνικές υποκλοπές για λογαριασμό της DNA κάθε χρόνο, κινεί έρευνες της DNA και, σύμφωνα με τα δικά της λεγόμενα, θεωρεί το δικαστικό σύστημα ως "τακτικό πεδίο" επιχειρήσεων. Τόσο η SRI όσο και η DNA, λέγει ο ίδιος, έχουν επικριθεί για υπονόμευση της δικαστικής ανεξαρτησίας. Δικαστές που δεν εκτελούν τις εντολές της DNA και δεν αποφαίνονται υπέρ της, έχουν γίνει οι ίδιοι στόχοι της, ενώ όσοι θεωρούνται φιλικοί προς τα συμφέροντά της έχουν δει την αφοσίωσή τους να ανταμείβεται. Οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται συστηματικά από την DNA ισοδυναμούν με σοβαρές καταχρήσεις της διαδικασίας που θα προκαλούσαν οργή στις περισσότερες δημοκρατικές χώρες. Σημαντικές αρχές της δικαιοσύνης που κατοχυρώνονται στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ παραβιάζονται συστηματικά υπό το κάλυμμα της εκστρατείας της Ρουμανίας κατά της διαφθοράς. Οι παραβιάσεις αυτές περιλαμβάνουν το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, το δικαίωμα στο τεκμήριο αθωότητας και την προστασία από απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση.

Ειδικότερα ο ανωτέρω συγγραφέας επισημαίνει ότι τα κυριότερα προβλήματα της δικαιοσύνης στη Ρουμανία είναι τα εξής:

(α) Η πολιτικοποίηση της δικαιοσύνης: Ο ισχυρισμός ότι η Εθνική Διεύθυνση Καταπολέμησης της Διαφθοράς (DNA) και η Διεύθυνση Διερεύνησης του Οργανωμένου Εγκλήματος και της Τρομοκρατίας (DIICΟT) της Ρουμανίας ενεργούν ως αμερόληπτοι εισαγγελείς διαψεύδεται από τα γεγονότα. Συχνά υπήρξε ισχυρή συσχέτιση μεταξύ εκείνων που στοχοποιούνται για δίωξη και των συμφερόντων του όποιου τυγχάνει να βρίσκεται στην εξουσία εκείνη τη στιγμή.

(β) Η συμπαιγνία μεταξύ εισαγγελέων και εκτελεστικής εξουσίας: Στη Ρουμανία, είναι προφανές ότι οι πολιτικοί έχουν κατά καιρούς ασκήσει σημαντική λειτουργική επιρροή στην DNA χρησιμοποιώντας τον έλεγχό τους σε βασικούς διορισμούς. Σε αρκετές περιπτώσεις υπάρχουν στοιχεία που υποδεικνύουν ακατάλληλη επαφή μεταξύ της DNA και της κυβέρνησης, και υποδηλώνουν ότι οι έρευνες ήταν πολιτικά κατευθυνόμενες.

(γ) Ο συγκεκαλυμμένος ρόλος των υπηρεσιών πληροφοριών: Η ρουμανική υπηρεσία πληροφοριών (SRI), διάδοχος της «Securitate», διαδραματίζει σημαντικό και σε μεγάλο βαθμό αφανή ρόλο στην καθοδήγηση διώξεων κατά της διαφθοράς. Η κυβέρνηση αρνήθηκε να ανταποκριθεί στις εκκλήσεις οργανώσεων που εκπροσωπούν Ρουμάνους δικαστές ώστε να διερευνήσει τις υποψίες ότι η SRI έχει διεισδύσει στο δικαστικό σώμα και τις εισαγγελικές υπηρεσίες.

(δ) Η έλλειψη σεβασμού της δικαστικής ανεξαρτησίας: Τόσο η SRI όσο και η DNA έχουν επικριθεί για την υπονόμευση της δικαστικής ανεξαρτησίας, μία άλλη βασική αρχή της φιλελεύθερης δικαιοσύνης. Οι δικαστές που δεν εκτελούν τις εντολές της DNA έχουν γίνει οι ίδιοι στόχοι έρευνας. Το πειθήνιο δικαστικό σώμα που είναι πρόθυμο να παραβιάσει τους κανόνες βοηθά την DNA να διατηρεί εξαιρετικά υψηλά ποσοστά καταδικών της τάξεως του 92%. Ένας ανώτερος δικαστής στο Συνταγματικό Δικαστήριο έχει επίσης κατηγορήσει την SRI για παράνομη προσπάθεια εκφοβισμού του ιδίου και των συναδέλφων του.

(ε) Οι καταχρήσεις της διαδικασίας από τους εισαγγελείς κατά της διαφθοράς: Μέθοδοι που χρησιμοποιεί συστηματικά η DNA είναι ασύμβατες με τα πρότυπα που ισχύουν στις περισσότερες δημοκρατικές χώρες. Αυτές περιλαμβάνουν διαπόμπευση των συλληφθέντων με χειροπέδες προς όφελος των μέσων ενημέρωσης, απειλές κατά των συγγενών των υπόπτων με την απαγγελία κατηγοριών ως μέσο πίεσης, συναλλαγές με προσφορά ασυλίας στους υπόπτους σε αντάλλαγμα με την εμπλοκή κάποιου πιο υψηλόβαθμου και αξιόλογου για την επικαιρότητα, παραμονή των κατηγορουμένων υπό κράτηση για μεγάλα χρονικά διαστήματα, προκειμένου να τιμωρηθούν και να στιγματιστούν πριν από τη δίκη τους.

2.2. Η Ειδική Έκθεση «Η Ευρωπαϊκή Ένωση σε κίνδυνο: Η δικαστική εξουσία δέχεται επίθεση στη Ρουμανία» (2016)

Τον Μάρτιο του 2016 δημοσιεύθηκε Ειδική Έκθεση των Piercamillo Falasca, Lorenzo Castellani και Radko Hokovsky υπό τον τίτλο: «Η Ευρωπαϊκή Ένωση σε κίνδυνο: Η δικαστική εξουσία δέχεται επίθεση στη Ρουμανία», όπου μεταξύ άλλων τονίζονται τα ακόλουθα:

«Πολλές από τις μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν στη Ρουμανία πριν από το 1989 για να δημιουργηθεί ένα πολιτικοποιημένο σύστημα δικαιοσύνης και επιβολής του νόμου, εξακολουθούν να υπάρχουν στη σύγχρονη Ρουμανία. Ο έλεγχος των δικαστικών θεσμών και η υποταγή του κράτους δικαίου από τη ρουμανική εκτελεστική εξουσία και τις υπηρεσίες της εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση για τις προσπάθειες μεταρρύθμισης. Ειδικότερα, η χρησιμοποίηση του συστήματος δικαιοσύνης από τη ρουμανική εκτελεστική εξουσία και τις υπηρεσίες της για την εξόντωση των πολιτικών αντιπάλων παραμένει ένα σοβαρό και συνεχιζόμενο πρόβλημα. Η εξωτερική πίεση υπό την ηγεσία της ΕΕ για τον διαχωρισμό του δικαστικού συστήματος από την πολιτική απέτυχε, με την εκτελεστική εξουσία, συμπεριλαμβανομένου του Υπουργείου Δικαιοσύνης, να διατηρεί σημαντική de facto εξουσία και τις πολιτικές οδηγίες προς τους δικαστές να παραμένουν καθημερινές. Η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης δέχθηκε συνεχείς επιθέσεις από το 2012 και μετά με την άφιξη του πρωθυπουργού Victor Ponta. Η κυβέρνησή του πρωτοστάτησε σε συχνές πολιτικές αμφισβητήσεις δικαστικών αποφάσεων, στην υπονόμευση του συνταγματικού δικαστηρίου, στην ανατροπή καθιερωμένων διαδικασιών, στην κατάργηση των ελέγχων και ισορροπιών και στη χειραγώγηση των μελών του δικαστικού σώματος μέσω απειλών και εκφοβισμού».

2.3. Η Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Δημοκρατία («Επιτροπή της Βενετίας»)

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη Δημοκρατία («Επιτροπή της Βενετίας») σε Έκθεσή της από 13 Ιουλίου 2018 για τη Ρουμανία σχετικά με τον Νόμο υπ’ αριθμ. 303/2004 για τον θεσμό των Δικαστών και Εισαγγελέων στη Ρουμανία αποφάνθηκε, ότι η ελευθερία της έκφρασης των δικαστών και των εισαγγελέων στη Ρουμανία δεν εναρμονίζεται με την κατοχυρωμένη στο άρθρ. 10 της ΕΣΔΑ ελευθερία λόγου. Επεσήμανε, ειδικότερα, (σελ. 23) ότι «όπως κρίθηκε από το ΕΔΔΑ, οι θέσεις που διατυπώνονται από δικαστές σχετικά με την επαρκή λειτουργία της δικαιοσύνης, η οποία συνιστά θέμα δημοσίου ενδιαφέροντος, προστατεύονται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση, «(...) ακόμη και αν αυτές έχουν πολιτικές επιπτώσεις, και οι δικαστές δεν μπορούν να εμποδιστούν από το να συμμετάσχουν στη συζήτηση σχετικά με αυτά τα θέματα. Ο φόβος των κυρώσεων μπορεί να αποθαρρύνει τους δικαστές από το να διατυπώσουν την άποψή τους σχετικά με άλλους δημόσιους θεσμούς ή πολιτικές. Αυτή η αποτρεπτική συνέπεια είναι επιζήμια για το κοινωνικό σύνολο (...) Από αυτή την οπτική, η νέα υποχρέωση που επιβλήθηκε στους Ρουμάνους δικαστές και εισαγγελείς φαίνεται να μην είναι αναγκαία στην καλύτερη (των περιπτώσεων) και επικίνδυνη στη χειρότερη. Είναι προφανές ότι οι δικαστές δεν θα πρέπει να προβαίνουν σε συκοφαντικές δηλώσεις σε σχέση με τον οποιονδήποτε, όχι μόνο σε σχέση με τους κρατικούς φορείς εξουσίας. Φαίνεται να μην χρειάζεται να συγκεκριμενοποιηθεί αυτό από το νόμο. (σελ. 24) Εγείρονται σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με το πώς μπορεί να δικαιολογηθεί ένας τέτοιος γενικός περιορισμός της ελευθερίας έκφρασης των δικαστών. Τουλάχιστον από την άποψη της αναγκαιότητας και της νομικής σαφήνειας, ο περιορισμός μπορεί να θεωρηθεί προβληματικός σύμφωνα με το Άρθρο 10 της ΕΣΔΑ. Συνεπώς θα πρέπει να καταργηθεί (...) Υπάρχουν αναφορές για άσκηση πίεσης και εκφοβισμού σε δικαστές και εισαγγελείς, μεταξύ άλλων από κάποιους υψηλά ισταμένους πολιτικούς και μέσω εκστρατειών στα μέσα ενημέρωσης- από την άλλη πλευρά, οι υποτιθέμενες περιπτώσεις κατάχρησης της εξουσίας τους από ορισμένους Ρουμάνους δικαστές, ιδίως εισαγγελείς, έχουν οδηγήσει σε μια αμφισβήτηση των μεθόδων που χρησιμοποιούνται για την καταπολέμηση της διαφθοράς, (σελ. 29) Ακόμη τονίζεται ότι υπάρχουν σημαντικές πτυχές που εισάγονται με τα τρία νομοσχέδια, οι οποίες (...) είναι πιθανόν να υπονομεύσουν την ανεξαρτησία των Ρουμάνων δικαστών και εισαγγελέων, και την εμπιστοσύνη του κοινού στη δικαστική εξουσία. Αυτά περιλαμβάνουν ιδίως κανόνες που επηρεάζουν την ανεξαρτησία των εισαγγελέων, όπως το νέο σύστημα για το διορισμό και την απόλυση των Προϊσταμένων εισαγγελέων, ο ρόλος του Υπουργείου Δικαιοσύνης σε αυτό και το διευρυμένο πεδίο του ιεραρχικού ελέγχου (...)».

2.4. Η διείσδυση των ρουμανικών μυστικών υπηρεσιών στη ρουμανική δικαιοσύνη: Η Έκθεση της Εθνικής Ένωσης Ρουμάνων Δικαστών

Σε Έκθεση της Εθνικής Ένωσης Ρουμάνων Δικαστών από 23.5.2018 με τίτλο: «Σχετικά με την παράνομη ανάμειξη των ρουμανικών μυστικών υπηρεσιών πληροφοριών, μέσω μυστικών πρωτοκόλλων, στο ρουμανικό δικαστικό σύστημα» επισημαίνεται ότι μεταξύ των ετών 2004-2006, το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Άμυνας (CSAT) ένα διοικητικό και όχι νομοθετικό όργανο που λειτουργεί υπό την εξουσία του Προέδρου είχε υιοθετήσει μια σειρά από μυστικές αποφάσεις (!) για τη συμπλήρωση του νόμου 51/1991 για την εθνική ασφάλεια στη Ρουμανία, παραχωρώντας εν κρυπτώ στις ρουμανικές μυστικές υπηρεσίες και συγκεκριμένα στη Ρουμανική Υπηρεσία Πληροφοριών (SRI) αυξανόμενα προνόμια στον τομέα των ποινικών ερευνών.

Έτσι, βάσει των αποφάσεων του CSAT η Ρουμανική Υπηρεσία Πληροφοριών: ορίστηκε ως εθνική αρχή στον τομέα των υποκλοπών και των σχέσεων με τους φορείς εκμετάλλευσης τηλεπικοινωνιών (άκρως απόρρητο: Απόφαση αριθ. 0068/2002) και συνεργάζεται με τη Γενική Εισαγγελία για την εκπλήρωση των καθηκόντων τους στον τομέα της εθνικής ασφάλειας (μη δημόσια Απόφαση αριθ. 2234/2004),

Οι αποφάσεις αυτές, που εξακολουθούν να είναι μυστικές, επέτρεψαν, κατά την Έκθεση, στη ρουμανική υπηρεσία πληροφοριών να εμπλακεί σε ποινικές έρευνες που διεξάγονται από τους εισαγγελείς και προσφάτως να διεισδύσουν στα δικαστήρια και σε άλλα όργανα του δικαστικού συστήματος.

Περαιτέρω, κατά την ίδια Έκθεση, η Γενική Εισαγγελία υπέγραψε παρανόμως μυστικά Πρωτόκολλα συνεργασίας με την Ρουμανική Υπηρεσία Πληροφοριών (SRI), βάσει των οποίων συγκροτήθηκαν εκατοντάδες ’’μικτές” επιχειρησιακές ομάδες εισαγγελέων-υπαλλήλων της SRI για να διεξάγουν ποινικές έρευνες σε εκατοντάδες ποινικές υποθέσεις ετησίως. Το πρωτόκολλο δημοσιεύθηκε στις στις 30 Μαρτίου 2018 και αποκάλυπτε την εμπλοκή της Υπηρεσίας σε ποινικές διώξεις καθ’ υπέρβαση των ορίων του νόμου.

Ακόμη, σύμφωνα με την ίδια Έκθεση, υφίσταται Πρωτόκολλο συνεργασίας μεταξύ της SRI και του Ανώτατου Συμβουλίου της Δικαστικής Εξουσίας, ενώ υπάρχει μια ολόκληρη σειρά από άλλα Πρωτόκολλα που παραμένουν ακόμη απόρρητα, σημαντικότερα εκ των οποίων είναι τα Πρωτόκολλα μεταξύ του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου και της Δικαστικής Επιθεώρησης αφενός και της SRI αφετέρου.

Στις 30 Απριλίου 2015, ο Dumitru Dumbravă, Στρατηγός και Επικεφαλής του Νομικού Τμήματος της SRI εκείνη την εποχή, επεσήμανε σε μια συνέντευξη ορισμένα ζητήματα που συγκλόνισαν τη δικαστική εξουσία μέχρι τον πυρήνα της. Οι ισχυρισμοί του οδήγησαν στο συμπέρασμα μιας ξεκάθαρης παρέμβασης της SRI στο δικαστικό σύστημα. Σύμφωνα με τα δικά του λόγια, «αν αποσυρθήκαμε προηγουμένως από το πεδίο της τακτικής, αφού το δικαστήριο έχει ενημερωθεί με κατηγορητήριο, προς το παρόν διατηρούμε το ενδιαφέρον/την προσοχή μας μέχρι την τελική διευθέτηση κάθε υπόθεσης».

Οι ισχυρισμοί του Dumbravă ότι η δικαιοσύνη έχει γίνει «πεδίο τακτικής» των υπηρεσιών πληροφοριών, αναμφίβολα επηρεάζουν την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης είναι η προϋπόθεση κάθε κράτους δικαίου και το θεμελιώδες δικαίωμα κάθε πολίτη να κρίνεται δίκαια, από δικαστή που ενεργεί μόνο βάσει του νόμου και της δικής του πεποίθησης, ελλείψει εξωτερικής παρέμβασης.

Ο Dumbravă επεσήμανε ακόμη ότι οι εισαγγελείς της DNA δεν δίστασαν να ζητήσουν νομική συμβουλή από την SRI σχετικά με τον τρόπο διεξαγωγής της ποινικής έρευνας. Επιπλέον, πριν από λίγες εβδομάδες, ο Dumbravă εξετάστηκε από Ειδική Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής σχετικά με την εμπλοκή της SRI σε θέματα της δικαιοσύνης. Εξαιρετικά αδιάφορος, όταν ρωτήθηκε ποιος είναι ο λόγος για τον οποίο ήταν συχνά παρών στο κτίριο του Ανωτάτου Δικαστηρίου ή στο Εφετείο του Βουκουρεστίου, απάντησε ότι επισκεπτόταν αυτά τα μέρη για να «παρέχει νομικές συμβουλές στους δικαστές». Είναι περισσότερο από προφανές ότι η απάντηση ήταν ειρωνική, καθώς είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι ένας δικαστής από το Ανώτατο Δικαστήριο, σε περίπτωση που χρειαζόταν νομική συμβουλή, θα απευθυνόταν σε έναν επαγγελματία νομικό της SRI, αντί να προτιμήσει να συζητήσει το θέμα με έναν από τους συναδέλφους του ή ίσως με καθηγητές νομικής.

Πρώην ανώτεροι αξιωματικοί της SRI, όπως ο Dumitru Dragomir, ανέφεραν ότι, στην πραγματικότητα, αυτές οι επισκέψεις είχαν σκοπό τον εκβιασμό δικαστών ή την παρουσίαση «απόρρητων» εγγράφων που έδειχναν την ενοχή των προσώπων που κατηγορούνται σε ποινικές διαδικασίες. Πολλοί υποψιάζονται ότι οι πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν για τους δικαστές χρησιμοποιήθηκαν και εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται για τον εκβιασμό δικαστών ή την ώθηση της σταδιοδρομίας κάποιων από αυτούς σε βάρος συναδέλφων τους. Αυτός είναι ο λόγος που πολλές δικαστικές οργανώσεις απαιτούν σοβαρά, εδώ και πολλά χρόνια, να αποχαρακτηριστούν ως απόρρητα τα αρχεία. Ωστόσο, οι αρμόδιες αρχές αρνούνται να συμμορφωθούν με το αίτημά τους.

Έχει υποστηριχθεί επανειλημμένα ότι οι ηγέτες της SRI, μαζί με εκείνους που είναι υπεύθυνοι για την DNA, και σημαντικοί πολιτικοί συμμετείχαν σε μυστικές συναντήσεις στα συνωμοτικά γραφεία της SRI, με στρατηγική ονομασία "Κ2”, "Τ14“. Κανένας από αυτούς τους θεσμούς δεν αρνήθηκε ποτέ την ύπαρξη αυτών των συναντήσεων. Αυτές οι συναντήσεις έχουν εγείρει ερωτήματα που έχουν μείνει ακόμη αναπάντητα. Ο στρατηγός Dumitru Iliescu, πρώην Αρχηγός της Υπηρεσίας Φρουράς και Προστασίας («SPP») επιβεβαίωσε ότι αυτές οι μυστικές συναντήσεις πραγματοποιήθηκαν πράγματι και επομένως οι υποψίες που διατυπώθηκαν για την ύπαρξη συνωμοσίας μεταξύ DNA-SRI ήταν βάσιμες. Δήλωσε επίσης ότι οι περισσότερες συναντήσεις πραγματοποιήθηκαν «πριν από την έναρξη ή την ολοκλήρωση μιας δικαστικής υπόθεσης, η οποία αφορούσε έναν σημαντικό πολιτικό ή επιχειρηματία, που έχει προκαλέσει ενοχλήσεις σε ορισμένα άτομα, και όχι με σκοπό τη διασφάλιση των συμφερόντων του ρουμανικού κράτους» [βλ. Γνωμοδότηση Καθηγητή Chirita].

2.5. Τα «μυστικά Πρωτόκολλα» ως παράγων κατάλυσης της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης στη Ρουμανία

Εν προκειμένω, η κατηγορία εκ μέρους της Εθνικής Διεύθυνσης Καταπολέμησης της Διαφθοράς στηρίχθηκε εν μέρει σε αρχεία υποκλοπών που έγιναν από τη Ρουμανική Υπηρεσία Πληροφοριών (SRI) με άδεια από το Ανώτατο Δικαστήριο. Αυτές οι άδειες για υποκλοπή λήφθηκαν μέσω Μυστικών Συμφωνιών ανάμεσα στην Εθνική Διεύθυνση για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς, τη Ρουμανική Υπηρεσία Πληροφοριών (SRI) και το Ανώτατο Δικαστήριο (τα «Μυστικά Πρωτόκολλα»).

Τα Μυστικά Πρωτόκολλα έχουν επανειλημμένος κριθεί ως αντισυνταγματικά από το Ρουμανικό Συνταγματικό Δικαστήριο, και κατά παράβαση της ΕΣΔΑ από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (Dumitriu Popescu κατά Ρουμανίας (αρ. 2) αρ. 71525/01, 26 Απριλίου 2007, σκ. 69 και Calmanovici κατά Ρουμανίας, αρ. 42250/02, 1 Ιουλίου 2008, σκ. 120-126). Ομοίως το ΕΔΔΑ έχει κρίνει στην προμνησθείσα υπόθεση Popescu ότι η ρουμανική νομοθεσία δεν είναι επαρκώς ακριβής ως προς τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες επιτρέπεται η παραβίαση της ιδιωτικότητας, έτσι ώστε αυτή να τελεί σε αρμονία με την ΕΣΔΑ, με αποτέλεσμα μία τηλεφωνική επισύνδεση και υποκλοπή να είναι εξ ορισμού αντίθετη στην ΕΣΔΑ, ακόμη και αν έχει διενεργηθεί σύμφωνα με το εσωτερικό ρουμανικό δίκαιο. Κατά συνέπεια οι υποκλοπές που έχουν διενεργηθεί χωρίς να προκύπτει ότι έχουν τηρηθεί οι προϋποθέσεις του ρουμανικού δικαίου είναι κατά μείζονα λόγο αντίθετες στην ΕΣΔΑ.

Ειδικότερα το ΕΔΔΑ στην υπόθεση Dumitru Popescu κατά Ρουμανίας έχει δεχτεί τα ακόλουθα (σκ. 61):

«Το Δικαστήριο σημειώνει ότι η καταγγελία του προσφεύγοντος αφορά, αφενός, τη μη συμμόρφωση με τις εθνικές νομικές διατάξεις σχετικά με τις τηλεφωνικές υποκλοπές άνευ εισαγγελικής άδειας που να έχει εκδοθεί στο όνομά του και, αφετέρου, τη μη ύπαρξη επαρκούς νομικής βάσης στο ρουμανικό δίκαιο για τη διεξαγωγή τηλεφωνικών παρακολουθήσεων, ελλείψει νόμου που να παρέχει επαρκείς εγγυήσεις κατά της αυθαιρεσίας. Οι τηλεφωνικές επικοινωνίες που περιλαμβάνονται στις έννοιες της «ιδιωτικής ζωής» και της «αλληλογραφίας» κατά την έννοια του προαναφερθέντος άρθρου 8 § 1, η υποκλοπή τους, η αποθήκευση των δεδομένων που λαμβάνονται με τον τρόπο αυτό και η πιθανή χρήση τους στο πλαίσιο κατευθυνόμενης ποινικής διαδικασίας κατά του προσφεύγοντος ισοδυναμούσαν με «παρέμβαση από δημόσια αρχή» στην άσκηση του δικαιώματός του που εγγυάται το άρθρο 8 (βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις Malone κατά Ηνωμένου Βασιλείου της 2ας Αυγούστου 1984, Σειρά Α αρ. 82, σ. 30, § 64· Kruslin κατά Γαλλίας και Huvig κατά Γαλλίας της 24ης Απριλίου 1990). [...]

Θα πρέπει να υπομνησθεί σχετικά ότι η έκφραση «που προβλέπεται από το νόμο» όχι μόνο επιβάλλει σεβασμό του εσωτερικού δικαίου, αλλά αφορά επίσης την ποιότητα του δικαίου, η οποία πρέπει να είναι συμβατή με την αρχή του κράτους δικαίου (Halford, προαναφερθείσα, § 49· Aalmoes και 112 άλλοι, προαναφερθείσα· Khan ν. the United Kingdom, ap.33394 / 97, § 26, ECHR 20O0-V). Στο πλαίσιο της μυστικής παρακολούθησης που ασκείται από τις δημόσιες αρχές, το εθνικό δίκαιο πρέπει να παρέχει προστασία έναντι αυθαίρετης παρέμβασης στην άσκηση του υπό το άρθρο 8 δικαιώματος ενός ατόμου. Επιπλέον, ο νόμος πρέπει να χρησιμοποιεί επαρκώς σαφείς όρους ώστε να υποδεικνύει επαρκώς στα άτομα υπό ποιες συνθήκες και υπό ποιες προϋποθέσεις εξουσιοδοτεί τις δημόσιες αρχές να λαμβάνουν τέτοια μυστικά μέτρα (Malone, προαναφερθείσα, §67· Weber and Saravia κατά Γερμανίας (αποφ.), αρ. 34934 / 00, § 93, ΕΣΔΑ 2006 -...). Εάν κανείς δεν μπορεί ποτέ, ανεξάρτητα από το σύστημα, να αποκλείσει εντελώς την πιθανότητα ανάρμοστης δράσης ενός ανέντιμου, αμελούς ή με υπερβάλλοντα ζήλο αξιωματούχου, είναι η πιθανότητα μιας τέτοιας ενέργειας και οι εγγυήσεις που παρέχονται για την προστασία από αυτήν που είναι σημαντικές για τους σκοπούς του ελέγχου του Δικαστηρίου στην παρούσα υπόθεση (προαναφερθείσα Klass, § 59· Aalmoes και 112 άλλοι, προαναφερθείσα)».

2.6. Η Έκθεση της Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο Σχετικά με την πρόοδο της Ρουμανίας στο πλαίσιο του Μηχανισμού Συνεργασίας και Ελέγχου

Κατά την εν λόγω Έκθεση, η ρουμανική νομοθεσία περιέχει διατάξεις που περιορίζουν τις νομικές εγγυήσεις για την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και ενδέχεται να υπονομεύουν την ουσιαστική ανεξαρτησία δικαστών και εισαγγελέων και έχουν προκαλέσει αρνητικές αντιδράσεις από το δικαστικό σώμα και την κοινωνία των πολιτών. Στις προβληματικές διατάξεις περιλαμβάνονται ειδικότερα: η σύσταση ειδικής εισαγγελικής υπηρεσίας για τη διερεύνηση αδικημάτων που διαπράττονται από δικαστές, νέες διατάξεις περί ευθύνης των δικαστών για τις αποφάσεις τους, νέο σύστημα πρόωρης συνταξιοδότησης, περιορισμοί της ελευθερίας έκφρασης για τους δικαστές και διεύρυνση των λόγων ανάκλησης Μελών του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου. Όπως αναφέρεται στην Έκθεση, οι σωρευτικές επιπτώσεις των εν λόγω νομοθετικών αλλαγών υπονομεύουν τα θεσμικά αντίβαρα που διέπουν την επιχειρησιακή ανεξαρτησία των εισαγγελέων και, ως εκ τούτου, ενισχύουν περαιτέρω τον ρόλο του Υπουργείου Δικαιοσύνης[2]. Όπως σημειώνει η Έκθεση, πολλοί εξωτερικοί παρατηρητές και ιδίως η Επιτροπή της Βενετίας του Συμβουλίου της Ευρώπης[3], η ομάδα κρατών κατά της διαφθοράς GRECO, άλλα κράτη μέλη και διεθνείς εταίροι, έχουν επίσης επισημάνει τον κίνδυνο ότι τα εν λόγω στοιχεία, τόσο μεμονωμένα όσο και από την άποψη των σωρευτικών τους επιπτώσεων, είναι πιθανό να ασκήσουν πιέσεις στους δικαστές και τους εισαγγελείς και, εντέλει, να υπονομεύσουν την ανεξαρτησία, την αποτελεσματικότητα και την ποιότητα του δικαστικού σώματος.

2.7. Η εξάρτηση των Ρουμάνων εισαγγελέων από την εκτελεστική εξουσία

Η ανεξαρτησία των δικαστικών λειτουργών στη Ρουμανία τελεί υπό σφοδρή πίεση. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι Ρουμάνοι εισαγγελείς δεν θεωρούνται όργανα της δικαστικής εξουσίας αλλά της εκτελεστικής. Πράγματι, το άρθρο 132 παρ. 1 του ρουμανικού Συντάγματος προβλέπει ρητά ότι «οι εισαγγελείς ασκούν τη δραστηριότητά τους σύμφωνα με την αρχή της νομιμότητας, της αμεροληψίας και του ιεραρχικού ελέγχου, υπό την εποπτεία του Υπουργού Δικαιοσύνης».

Περαιτέρω, καίτοι στη Ρουμανία έχει συσταθεί «Εθνική Διεύθυνση Καταπολέμησης της Διαφθοράς» (DNA), οι εισαγγελείς που υπηρετούν στην Διεύθυνση αυτή δεν είναι ανεξάρτητοι δικαστικοί λειτουργοί, αλλά διορίζονται κατόπιν εντολής του προϊστάμενου Εισαγγελέα της Διεύθυνσης, με την έγκριση του Ανωτάτου Συμβουλίου της Δικαστικής Εξουσίας.

2.8. Η Έκθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κατάσταση του κράτους δικαίου στη Ρουμανία (2020)

Στην από 30.9.2020 Έκθεση του 2020 των Υπηρεσιών της Επιτροπής της ΕΕ για την κατάσταση του κράτους δικαίου στη Ρουμανία, που συνοδεύει το έγγραφο «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομικοί και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών» αναφέρονται μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:

«Η παρατεταμένη εφαρμογή της τροποποιηθείσας νομοθεσίας στον τομέα της δικαιοσύνης προκαλεί αυξημένη ανασφάλεια ως προς τη λειτουργία του συστήματος απονομής δικαιοσύνης. Αν και η σημερινή κυβέρνηση έχει εκφράσει τη βούλησή της για διάλογο με το δικαστικό σώμα και τα πολιτικά κόμματα με σκοπό την άρση των αμφιλεγόμενων μέτρων, έχει επισημάνει επίσης ότι, λόγω της τρέχουσας πολιτικής κατάστασης, οι συνθήκες δεν είναι κατάλληλες για την επίτευξη ευρείας συναίνεσης και της αναγκαίας πλειοψηφίας στο Κοινοβούλιο για τη διασφάλιση της στήριξης εκτεταμένων μεταρρυθμίσεων. Είναι απίθανο να επιχειρηθούν τέτοιες μεταρρυθμίσεις πριν από τη διεξαγωγή νέων κοινοβουλευτικών εκλογών. Το γεγονός ότι οι συγκεκριμένες τροποποιήσεις παραμένουν σε ισχύ δημιουργεί ανασφάλεια ως προς τη λειτουργία του συστήματος απονομής δικαιοσύνης συνολικά, αλλά και ατομικά στους δικαστικούς λειτουργούς όσον αφορά την ανεξαρτησία, το καθεστώς και τη σταδιοδρομία τους εν γένει».

2.9. Η Έκθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κατάσταση του κράτους δικαίου στη Ρουμανία (2021)

Στην έκθεσή της για το κράτος δικαίου του 2021 (κεφάλαιο αφιερωμένο στην κατάσταση του κράτους δικαίου στη Ρουμανία), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκφράζει παρόμοιες ανησυχίες: "Η κυβέρνηση προτείνει επί του παρόντος μεταρρυθμίσεις για να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες που εγείρονται από τις αλλαγές στους νόμους περί δικαιοσύνης του 2017-2019, οι οποίες έχουν επικριθεί για τις αρνητικές συνέπειές τους στην ανεξαρτησία, την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα της δικαιοσύνης. Σε προδικαστική απόφαση που εκδόθηκε στις 18 Μαΐου 2021, το δικαστήριο της ΕΕ εξέτασε διάφορες πτυχές αυτών των μεταρρυθμίσεων και επιβεβαίωσε τις ανησυχίες αυτές, ιδίως όσον αφορά το τμήμα για τη διερεύνηση ποινικών αδικημάτων στο πλαίσιο του δικαστικού συστήματος [...]” (σ. 1). Συνεχίζοντας τις παρατηρήσεις της έκθεσης του 2020, η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του 2021 είναι τελική: "Οι αλλαγές που έγιναν στους νόμους για τη δικαιοσύνη, οι οποίοι εξακολουθούν να ισχύουν, είχαν σοβαρές επιπτώσεις στην ανεξαρτησία, την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα του συστήματος δικαιοσύνης. Εντοπίστηκαν σημαντικά προβλήματα, ιδίως όσον αφορά τη δημιουργία τμήματος διερευνησης ποινικών αδικημάτων στο πλαίσιο του δικαστικού συστήματος (SIIJ), το σύστημα αστικής ευθύνης των δικαστών και των εισαγγελέων, τα συστήματα πρόωρης συνταξιοδότησης, την πρόσβαση στο επάγγελμα, καθώς και το καθεστώς και τον διορισμό υψηλόβαθμων εισαγγελέων. Όπως σημειώνεται στην έκθεση για το κράτος δικαίου του 2020, καθώς και στην έκθεση ΜΣΕ του 2021, η εφαρμογή των τροποποιημένων νόμων επιβεβαίωσε γρήγορα τις ανησυχίες που εκφράστηκαν και νέα ζητήματα προέκυψαν τα επόμενα χρόνια. Καθώς οι τροποποιημένοι νόμοι εξακολουθούν να ισχύουν, οι ανησυχίες σχετικά με τον αρνητικό αντίκτυπο τους στη λειτουργία του συστήματος δικαιοσύνης παραμένουν" (σ. 4).

2.10. Η απόφαση του ΕΔΔΑ στην Kövesi κατά Ρουμανίας

Η εν λόγω απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου της 5ης Μαΐου 2020 (αρ. Προσφυγής 3594/19) αφορούσε την απομάκρυνση της προσφεύγουσας από τη θέση της προϊστάμενης της εισαγγελίας στην Εθνική Διεύθυνση Καταπολέμησης της Διαφθοράς το 2018 και πριν από το τέλος της δεύτερης θητείας της, μετά από κριτική που είχε ασκήσει για τις νομοθετικές μεταρρυθμίσεις στον τομέα της διαφθοράς. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έκρινε ότι, με την παύση της πρώην Προϊστάμενης Εισαγγελέως της DNA, η Ρουμανία παρεβίασε τα άρθρα 6 παράγραφος 1 («Δικαίωμα σε δίκαιη δίκη») και 10 («Ελευθερία της έκφρασης») της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (σκέψη 157) καθόσον η πρώην Προϊσταμένη Εισαγγελέας δεν είχε τη δυνατότητα να προσβάλει αποτελεσματικά ενώπιον δικαστηρίου τους λόγους της απομάκρυνσής της από τη θέση της.

2.11. Το Ψήφισμα της Ομοσπονδίας των Δικηγορικών Συλλόγων Ευρώπης (FBE)

Την 19η Μαΐου 2018, η Γενική Συνέλευση της Ομοσπονδίας των Δικηγορικών Συλλόγων της Ευρώπης (Federation du Barreau de l’ Europe, FBE), που εκπροσωπεί 250 δικηγορικούς συλλόγους-μέλη και περίπου ένα εκατομμύριο δικηγόρους, εξέδωσε στη Μπολόνια Ψήφισμα σχετικά με την παρέμβαση της Ρουμανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών στη Ρουμανική Δικαιοσύνη, όπου εξέφρασε τη βαθιά της ανησυχία σχετικά με το δικαίωμα πρόσβασης των Ρουμάνων πολιτών σε ένα ελεύθερο και ανεξάρτητο δικαστήριο και για την κατάσταση των δικαστών, εισαγγελέων και δικηγόρων από τη Ρουμανία, σημειώνοντας ότι υπάρχει ανάμειξη στην ανεξαρτησία δικαστών, εισαγγελέων, δικηγόρων και στην απονομή της δικαιοσύνης λόγω της εμπλοκής της ρουμανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών στο έργο των δικαστών και των εισαγγελέων μέσω της σύναψης των πρωτοκόλλων συνεργασίας μεταξύ της μυστικής υπηρεσίας και του Ανώτατου Συμβουλίου Πλημμελειοδικών, της Δικαστικής Επιθεώρησης, του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, του Εφετείου και της Γενικής Εισαγγελίας. Καλεί δε τα δικαστικά όργανα να καταργήσουν τα Μυστικά Πρωτόκολλα και να αποκαταστήσουν την ανεξαρτησία του δικαστικού συστήματος και τον σεβασμό του δικαιώματος των Ρουμάνων πολιτών σε δίκαιη δίκη.

2.12. Η Πρόταση σχετικά με τις επιπτώσεις στα Ανθρώπινα Δικαιώματα στο πλαίσιο της Διαδικασίας για την καταπολέμηση της διαφθοράς στη Ρουμανία

Στην ανωτέρω Πρόταση επισημαίνεται ότι η Εθνική Διεύθυνση Καταπολέμησης της Διαφθοράς διενεργώντας ανεξέλεγκτα έρευνες ενάντια σε δικαστές που αθωώνουν κατηγορουμένους «προκαλεί ένα κλίμα φόβου που στρεβλώνει τη λήψη δικαστικής απόφασης». Και είναι μεν αληθές, προσθέτει η Έκθεση, ότι «η διαφθορά εντός του δικαστικού σώματος αποτελεί αναμφισβήτητα πρόβλημα στη Ρουμανία και η αντιμετώπισή της έχει γίνει ύψιστη προτεραιότητα για την Εθνική διεύθυνση Καταπολέμησης της διαφθοράς τα τελευταία χρόνια». Πλην όμως δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις, όπου «εισαγγελείς έχουν επίσης κατηγορηθεί για χρήση αυστηρών μεθόδων προκειμένου να μονοπωλήσουν τη διοίκηση της δικαιοσύνης. Το 2013, πέτυχαν να εκλέξουν έναν δικό τους επικεφαλής του Ανωτάτου Συμβουλίου Δικαστών, του διοικητικού οργάνου που ελέγχει τους διορισμούς δικαστών. Αυτό προκάλεσε τις αντιδράσεις δικαστών οι οποίοι προσπάθησαν να ανατρέψουν την απόφαση στη βάση του ότι οι εισαγγελείς υπάγονται συνταγματικά στο Υπουργείο Δικαιοσύνης και κάποιοι από αυτούς θεωρούνται ύποπτοι για κατοχή αξιωμάτων στη Ρουμανική Υπηρεσία Πληροφοριών».

Από την άλλη πλευρά, συμπληρώνει η Έκθεση, η Εθνική Διεύθυνση Καταπολέμησης της Διαφθοράς "όπως στοχοποιεί δικαστές που θεωρούνται εχθρικοί προς τα συμφέροντα της, εξίσου ευνοεί εκείνους που τάσσονται με το μέρος της” όπως συνέβη με τη Μαριάνα Ραρίνκα, που διώχθηκε το 2014 από την Εθνική Διεύθυνση Καταπολέμησης της Διαφθοράς με την κατηγορία της εκβίασης.

2.13. Η απόρριψη της υπεροχής του ευρωπαϊκού δικαίου από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ρουμανίας

Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ρουμανίας απέρριψε την υπεροχή του ευρωπαϊκού δικαίου, κρίνοντας ότι μια απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (ΔΕΕ) δεν μπορεί να εφαρμοστεί χωρίς να τροποποιηθεί προηγουμένως το σύνταγμα της χώρας. Όπως σχολιάζουν οι Brussels Times της 25.12.2021 (με αναφορά και στο πρακτορείο ειδήσεων Belga), αυτό σημαίνει, εκ των πραγμάτων, ότι η Ρουμανία, όπως και η Πολωνία πριν από αυτήν, έθεσε υπό αμφισβήτηση την υπεροχή του ευρωπαϊκού δικαίου έναντι του εθνικού δικαίου. Η Ρουμανία βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από την ένταξή της στην ΕΕ το 2007, καθώς απέτυχε, τότε, να επιτύχει όλους τους στόχους της για την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος. Ένας από τους λόγους που αναφέρονται για τη στασιμότητα είναι η ύπαρξη του Τμήματος Διερεύνησης Αδικημάτων που Διαπράττονται στο Δικαστικό Σώμα, SIIJ, που δημιουργήθηκε από την τότε σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση, η οποία, το 2018, παραχώρησε στο SIIJ την εξουσία να ερευνά δικαστές και εισαγγελείς.

Είναι απολύτως χαρακτηριστικό της στρεβλής απονομής της δικαιοσύνης στο κράτος έκδοσης του εντάλματος, το γεγονός ότι με απόφαση της 7ης Ιουνίου 2021, το Εφετείο Pitesti ήταν το πρώτο αιτούν δικαστήριο που εφάρμοσε την απόφαση του ΔΕΕ και έκρινε ότι η ύπαρξη του SIIJ δεν δικαιολογείται από αντικειμενικές και επαληθεύσιμες απαιτήσεις που άπτονται της ορθής απονομής της δικαιοσύνης και, ως εκ τούτου δεν ήταν αρμόδιο να εξετάσει απόφαση που είχε εισαχθεί ενώπιον του. Στις 23 Ιουνίου 2021, η Δικαστική Επιθεώρηση κίνησε πειθαρχική διαδικασία κατά του Δικαστή του ως άνω Εφετείου, με την αιτιολογία ότι επέδειξε κακή πίστη ή βαρετά αμέλεια κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του, διότι επικαλέστηκε την απόφαση του ΔΕΕ για να αξιολογήσει την αρμοδιότητα της εισαγγελικής αρχής [βλ. Έκθεση της Επιτροπής του 2021 για το κράτος δικαίου - Κεφάλαιο για την κατάσταση του κράτους δικαίου στη Ρουμανία, σελ. 6-7 και υποσ. 23].

2.14. Οι Προτάσεις του Γενικού Εισαγγελέα, Αθανάσιου Ράντσο, συνεκδ. υποθ. C - 562/21 PPU και C - 563/21 PPU

Αξίζει να αναφέρουμε τα πολύ λεπτομερή συμπεράσματα που παρουσίασε στις 16 Δεκεμβρίου 2021 ο Γενικός Εισαγγελέας του ΔΕΕ, Αθανάσιος Ράντος, στην υπόθεση XY κατά Openbaar Ministerie σχετικά με την έκδοση δύο ευρωπαϊκών ενταλμάτων σύλληψης από τις πολωνικές αρχές για τους Ολλανδούς ομολόγους τους. Ο Γενικός Εισαγγελέας υπενθυμίζει κατ' αρχάς τα "σχετικά κριτήρια" που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, εφόσον έχουν αποκαλυφθεί συστημικές και γενικευμένες πλημμέλειες στη χώρα έκδοσης. Τα κριτήρια αυτά είναι (i) η κατάσταση του ενδιαφερομένου, (ii) η φύση του εν λόγω αδικήματος και (iii) το πραγματικό πλαίσιο, διευκρινίζοντας ότι έχει σημασία "στο πλαίσιο του πραγματικού στο οποίο λαμβάνει χώρα η έκδοση του ΕΕΣ, να ληφθούν υπόψη οι δηλώσεις των δημόσιων αρχών που ενδέχεται να επηρεάσουν τη μεταχείριση που πρέπει να επιφυλάσσεται για μια μεμονωμένη περίπτωση" (σημ. 40). Στην προκειμένη περίπτωση, οι αδυναμίες που παρατηρήθηκαν στο δικαστικό σύστημα οφείλονταν στην παρέμβαση της εκτελεστικής εξουσίας στον διορισμό των δικαστών σε σημείο που να τίθεται υπό αμφισβήτηση η ανεξαρτησία τους.

Στη συνέχεια, ο γενικός εισαγγελέας εξηγεί πώς η συγκεκριμένη αξιολόγηση των σχετικών κριτηρίων πρέπει να διενεργείται από τις δικαστικές αρχές εκτέλεσης, αναφέροντας ότι:

Εναπόκειται στις δικαστικές αρχές εκτέλεσης να εκτιμήσουν κατά πόσον η προσωπική κατάσταση του εκζητούμενου ενδέχεται να ενέχει τον κίνδυνο να κριθεί με βάση παράγοντες άλλους από εκείνους που έχουν σχέση με την εξέταση της φερόμενης ως υπαίτιας συμπεριφοράς του, όπως η "ενδεχόμενη συμμετοχή του στην πολιτική ζωή ή η ένταξή του σε ιδιαίτερα εκτεθειμένη κατηγορία, μειονότητα ή κοινωνική κατάσταση".

"Στη συνέχεια, το δικαστήριο αυτό θα πρέπει να ελέγξει αν η φύση των αδικημάτων για τα οποία διώκονται τα εν λόγω πρόσωπα είναι πιθανό να ενέχει τον κίνδυνο τα ίδια αυτά πρόσωπα να μην κριθούν ανεξάρτητα".

"Τέλος, το εν λόγω δικαστήριο θα πρέπει να εκτιμήσει κατά πόσον ένας τέτοιος κίνδυνος μπορεί να προκύψει από το πραγματικό πλαίσιο στο οποίο βασίζεται το ΕΕΣ, λαμβάνοντας υπόψη τυχόν δηλώσεις δημόσιων αρχών που ενδέχεται να παρεμβαίνουν στη μεταχείριση που πρέπει να επιφυλάσσεται για μια μεμονωμένη περίπτωση" (σημ. 63).

Τα κριτήρια αυτά πρέπει να αναλύονται υπό το πρίσμα των πληροφοριών που παρέχονται από το πρόσωπο που ζητείται να τις παράσχει, χωρίς ωστόσο να απαιτείται "συγκεκριμένη απόδειξη για το θέμα αυτό” από το ενδιαφερόμενο πρόσωπο (σημ. 65).

Στην υπόθεση αυτή, ο γενικός εισαγγελέας εξέτασε τις συνέπειες που πρέπει να συναχθούν από το γεγονός ότι το πολωνικό Συνταγματικό Δικαστήριο αρνήθηκε για άλλη μια φορά να αναγνωρίσει την υπεροχή του δικαίου της Ένωσης, καθώς και τον πρωταρχικό ρόλο του ΔΕΕ να διασφαλίζει τον σεβασμό του δικαίου της Ένωσης κατά την ερμηνεία και την εφαρμογή των Συνθηκών. Ο γενικός εισαγγελέας σημειώνει ότι "Σε αντίθεση με τις διαβεβαιώσεις που παρείχε κατά την ακρόαση ο εκπρόσωπος της πολωνικής κυβέρνησης, φαίνεται ότι η εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης από τα εθνικά δικαστήρια δεν μπορεί να υπόκειται σε κανέναν έλεγχο σε νομικές καταστάσεις στις οποίες το Συνταγματικό δικαστήριο θεωρεί ότι μια συγκεκριμένη ερμηνεία είναι αναγκαία βάσει του πολωνικού Συντάγματος" (σημ. 67). Εάν, σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό δεν πρέπει να οδηγήσει στην άρνηση εκτέλεσης όλων των ΕΕΣ που προέρχονται από την Πολωνία, από την άλλη πλευρά, αυτό είναι πιθανό να θέσει υπό αμφισβήτηση έναντι της χώρας αυτής την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης στο σύστημα του ΕΕΣ. Το γεγονός ότι οι ανώτατες δικαστικές αρχές της χώρας αρνούνται να αναγνωρίσουν την υπεροχή του δικαίου της Ένωσης, το οποίο αποτελεί τη βάση του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, δεν μπορεί σε κάθε περίπτωση παρά να επηρεάσει σημαντικά την ανάλυση των συγκεκριμένων κινδύνων που επικαλούνται οι εκζητούμενοι - ο κίνδυνος αυτός αναγνωρίζεται στην πραγματικότητα, και μόνο λόγω αυτού του γεγονότος, της "απουσίας αποτελεσματικής δικαστικής προσφυγής στην εθνική νομοθεσία που να καθιστά δυνατή την προστασία των ατόμων, συμπεριλαμβανομένων των παραδοθέντων προσώπων, από ενδεχόμενες παραβιάσεις του δικαιώματός τους σε δίκαιη δίκη" (σημ. 70 και 71).

2.15. Η υπόθεση Popoviciu

Το Ανώτατο Δικαστήριο του Λονδίνου εξέδωσε στις 11 Ιουνίου 2021 απόφαση στην υπόθεση Gabriel Aurel Popoviciu και Εφετείο του Βουκουρεστίου (υπόθεση αριθ: CO / 2793/2019), η οποία καταλήγει επίσης σε άρνηση εκτέλεσης ΕΕΣ προς τη Ρουμανία. Οι περιστάσεις αυτής της υπόθεσης αξίζει να υπενθυμιστούν διότι παρέχουν πολλά στοιχεία χρήσιμα για την αξιολόγηση του αιτήματος εκτέλεσης του ΕΕΣ που αφορά τον παρόντα εκζητούμενο.

Ο εκζητούμενος είχε καταδικαστεί σε επτά χρόνια φυλάκισης στη Ρουμανία για διακεκριμένη κατάχρηση εξουσίας και διαφθορά λόγω πράξεων που φέρεται να διαπράχθηκαν μεταξύ 2000 και 2008. Έντεκα κατηγορούμενοι διώχθηκαν ποινικά. Το κύριο ερώτημα ήταν αν το Πανεπιστήμιο του Βουκουρεστίου είχε το δικαίωμα να παραχωρήσει ένα αγρόκτημα στον εκζητούμενο ή αν ανήκε στο ρουμανικό κράτος. Μετά από διετή έρευνα, οι εισαγγελείς του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου ("HCCJ") αποφάσισαν να θέσουν την υπόθεση στο αρχείο. Όμως ο εισαγγελέας Nicolae Marin της Εθνικής Διεύθυνσης Καταπολέμησης της Διαφθοράς ("DNA”) πέτυχε από τον επικεφαλής της εισαγγελίας του HCCJ να παραιτηθεί από την αρμοδιότητά του υπέρ της DNA, η οποία έτσι συνέχισε την έρευνα που είχε εγκαταλείψει το Δικαστήριο αυτό.

Ένας από τους μάρτυρες κατηγορίας ανακάλεσε, παραδεχόμενος ότι έδωσε ψευδή κατάθεση υπό την πίεση ενός διεφθαρμένου δικαστή και του γιου του που ενδιαφερόταν για την επιχείρηση. Επειδή αυτή η ανάκληση του απέφερε ην ποινική δίωξη από το DNA, ο μάρτυρας αυτός επέστρεψε στις πρώτες του καταθέσεις. O Popoviciu είχε ασκήσει έφεση κατά της καταδίκης του στο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, το οποίο περιόρισε την ποινή, θεωρώντας ωστόσο την καταδίκη του από τον δικαστή Tudoran νομικά ορθή. Ο Popoviciu προσέφυγε στο Τμήμα Διερεύνησης Εγκλημάτων κατά της Δικαιοσύνης ("SIIJ"), ένα τμήμα της εισαγγελίας που ειδικεύεται στην ανάκριση δικαστών και εισαγγελέων, επικαλούμενος την κατάχρηση εξουσίας από τον εν λόγω δικαστή. Αλλά ο ίδιος εισαγγελέας της DNA, ο Nicolae Marin (νυν αναπληρωτής επικεφαλής του SIIJ), έκλεισε τη διαδικασία κατά του δικαστή Tudoran.

Αντιμέτωπος με το αίτημα εκτέλεσης του ΕΕΣ που τον αφορούσε, ο Popoviciu υποστήριξε στις βρετανικές δικαστικές αρχές που τον συνέλαβαν ότι η καταδίκη του είχε πολιτικούς λόγους, ότι δεν στερήθηκε το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη και ότι, επιπλέον, η φυλάκισή του στη Ρουμανία θα τον έθετε σε κίνδυνο θανάτου. Για τον ίδιο, είχε στοχοποιηθεί ως επιχειρηματίας του οποίου η περιουσία είναι περιζήτητη. Παρά τους ισχυρισμούς του, ο δικαστής ήταν έτοιμος να εκτελέσει το ΕΕΣ. Αφού άκουσε τους τέσσερις μάρτυρες του Popoviciu, το Ανώτατο Δικαστήριο του Λονδίνου δέχθηκε μέρος των λόγων της απόφασης του Βρετανού δικαστή υπέρ της έκδοσης, ενώ από την άλλη πλευρά συμφώνησε ότι υπήρχαν πραγματικοί κίνδυνοι για τον εκζητούμενο, εάν παραδιδόταν στις ρουμανικές αρχές. Η βάση για την άρνηση εκτέλεσης του ΕΕΣ είναι η σαφής παραβίαση του δικαιώματός του σε δίκαιη δίκη. Σύμφωνα με το Ανώτατο Δικαστήριο, η πλήρης άρνηση δίκαιης δίκης από την οποία θα έπρεπε να έχει επωφεληθεί ο Popoviciu είναι η απόδειξη ότι θα υφίστατο "αυθαίρετη φυλάκιση" εάν παραδιδόταν στις ρουμανικές αρχές. "Συνεπώς, υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να πιστεύεται ότι, εάν επιστρέφει στη Ρουμανία, αντιμετωπίζει πραγματικό κίνδυνο να υποστεί πλήρη στέρηση των δικαιωμάτων του του άρθρου 5, επειδή η φυλάκισή του θα είναι αυθαίρετη" (αιτιολογική σκέψη 167). Ως εκ τούτου, οι βρετανικές αρχές δεν εκτέλεσαν το ΕΕΣ. Το Ανώτατο Δικαστήριο σημείωσε σχετικά με έναν από τους μάρτυρες: "Ο καθηγητής Radu Chirita, ακαδημαϊκός και εν ενεργεία δικηγόρος στη Ρουμανία, επικαλούνταν ότι σε όλες τις ουσιώδεις στιγμές οι δικαστές στη Ρουμανία δέχονταν τεράστια πίεση από το DNA να καταδικάζουν αυτούς που το DMA επιθυμεί να καταδικαστούν και να διατηρούν τις καταδίκες τους στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο" (αιτιολογική σκέψη 84).

2.16. Η έκθεση του 2012 της Ειδικής Εισηγήτριας για την ανεξαρτησία των δικαστών και των δικηγόρων του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών

Όσον αφορά τις δυσλειτουργίες του δικαστικού συστήματος, είναι άξια αναφοράς η έκθεση του 2012 της Gabriela Kanul, ειδικής εισηγήτριας για την ανεξαρτησία των δικαστών και των δικηγόρων του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών. Αυτή έθεσε διάφορα ερωτήματα σχετικά με την ανεξαρτησία του δικαστικού συστήματος - τις πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων μεταξύ των υψηλόβαθμων δικαστών, την επικίνδυνη πρακτική του διορισμού δικαστών σε κυβερνητικές θέσεις και την επείγουσα ανάγκη "να εξαλειφθούν οι αδικαιολόγητες πολιτικές και εξωτερικές επιρροές στο CSM [Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο], προκειμένου να καταστεί το ουσιαστικά ανεξάρτητο" (σελ. 19). Η Ειδική Εισηγήτρια ανέφερε την ανάγκη μεταρρύθμισης για να "διασφαλιστεί ένα σύστημα απονομής δικαιοσύνης που να εξασφαλίζει την ανεξαρτησία, την αμεροληψία, την ακεραιότητα, την ισότητα και τη διαφάνεια" (σελ. 20). Τέλος, η τελευταία συνέστησε στη Ρουμανία "να διεξάγει ενδελεχή και ανεξάρτητη έρευνα σχετικά με τους ισχυρισμούς που αφορούν τη δυνατότητα χειραγώγησης του αυτοματοποιημένου συστήματος τυχαίας κατανομής των υποθέσεων" (σ. 21).

2.17. Η Έκθεση HJS

Σε έκθεση του 2016 με τίτλο ’’Καταπολέμηση της διαφθοράς με κόλπα απάτης: Η επίθεση της Ρουμανίας στο κράτος δικαίου (“έκθεση HJS”) η Henry Jackson Society προειδοποίησε ότι "η Εθνική Διεύθυνση Καταπολέμησης της Διαφθοράς (DNA) της Ρουμανίας συμμετέχει ενεργά σε κομματικές διαμάχες", "Είναι προφανές ότι οι πολιτικοί εξακολουθούν να ασκούν σημαντική επιρροή στην DNA, χρησιμοποιώντας τον έλεγχό τους σε διορισμούς κλειδιά. Είναι επίσης προφανές ότι οι έρευνες υψηλού προφίλ είναι πολιτικά προσανατολισμένες'". Όσον αφορά τις υπηρεσίες πληροφοριών ("SRI"), η έκθεση της HJS επισημαίνει: "Ο μυστικός ρόλος των υπηρεσιών πληροφοριών στην καθοδήγηση των διώξεων κατά της διαφθοράς προκαλεί αυξανόμενη ανησυχία. Η ρουμανική υπηρεσία πληροφοριών (SRI) πραγματοποιεί 20.000 τηλεφωνικές υποκλοπές για λογαριασμό της DNA κάθε χρόνο, κινεί έρευνες της DNA και, σύμφωνα με τα δικά της λόγια, θεωρεί το δικαστικό σύστημα ως "τακτικό πεδίο επιχειρήσεων". Η έκθεση της HJS αναφέρεται κυρίως στον έλεγχο που ασκούν η SRI και η DNA στους δικαστές: "Η SRI και η DNA έχουν επικριθεί και οι δύο ότι έχουν υπονομεύσει την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Οι δικαστές που δεν ακολουθούν τις εντολές της DNA και δεν μιλούν υπέρ της έχουν γίνει οι ίδιοι στόχος ερευνών, ενώ όσοι βρέθηκαν ευνοϊκοί προς τα συμφέροντα της είδαν την αφοσίωσή τους να ανταμείβεται. Ένα πειθήνιο δικαστικό σώμα, έτοιμο να συμμορφωθεί με τους κανόνες, βοηθά την DNA να διατηρεί εξαιρετικά υψηλά ποσοστά καταδίκης της τάξης του 92%".

2.18. Στις Συμπερασματικές Παρατηρήσεις του 2017 σχετικά με την πέμπτη περιοδική έκθεση της Ρουμανίας, η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ αναφέρει ότι "ανησυχεί για τους ισχυρισμούς περί συνεχιζόμενης διαφθοράς σε όλους τους κλάδους της εξουσίας, ιδίως στο δικαστικό σώμα και μεταξύ των εισαγγελέων" (παράγραφος 7).

2.19. Το 2019, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποίησε τη Ρουμανία, η οποία ασκούσε την προεδρία της ΕΕ, για την αναγκαία μεταρρύθμιση του δικαστικού της συστήματος μετά από μια αμφιλεγόμενη μεταρρύθμιση που δεν εγγυάται την ανεξαρτησία των δικαστών. Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Jean-Claude Juncker, ταξιδεύοντας στο Βουκουρέστι δήλωσε στις 10 Ιανουάριου 2019: "Όταν πρόκειται για τα ανθρώπινα δικαιώματα, όταν πρόκειται για το κράτος δικαίου, την καταπολέμηση της διαφθοράς, δεν είναι δυνατός κανένας συμβιβασμός", τονίζοντας ότι "ενώ η Ρουμανία αναλαμβάνει επίσημα επικεφαλής της εκ περιτροπής προεδρίας της ΕΕ, η κυβέρνηση βρίσκεται σε αντιπαράθεση με τον ευρωπαϊκό θεσμό λόγω της αμφιλεγόμενης μεταρρύθμισης του δικαστικού της συστήματος" .

2.20. Η επιστολή Timmermans προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας της Ρουμανίας

Ο Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Frans Timmermans σε επιστολή του από 10 Μαΐου 2019 προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας της Ρουμανίας και τη ρουμανική κυβέρνηση [Σχετ.] τόνισε μεταξύ άλλων τα εξής:

«Αναφορικά με την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, η Έκθεση του Μηχανισμού Συνεργασίας και Ελέγχου του Νοεμβρίου 2018 εντόπισε σοβαρά θέματα σχετιζόμενα με περιστολές των νόμιμων εγγυήσεων δικαστικής ανεξαρτησίας. Τα επακολουθήσαντα Έκτακτα Κυβερνητικά Διατάγματα που τροποποίησαν νόμους για τη λειτουργία της δικαιοσύνης επέτειναν αυτές τις ανησυχίες [...] Αυτό καταλήγει σε ανατριχιαστικές επιπτώσεις (chilling effect) στους δικαστές όταν πρόκειται να ενεργήσουν ανεξάρτητα».

2.21. Οι διαπιστώσεις του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου της Ρουμανίας

Στις 15 Οκτωβρίου 2019, το ίδιο το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο της Ρουμανίας με απόφασή του αναγνώρισε σοβαρές ελλείψεις στη λειτουργία του δικαστικού συστήματος, και ιδίως την πίεση που ασκείται στους δικαστές από την υπηρεσία καταπολέμησης της διαφθοράς, τη DNA. Καταδικάζοντας τις διαδικασίες αυτής της υπηρεσίας, σημείωσε: «Συνολικά, πάνω από 1900 δικαστές εξετάστηκαν από τέτοιες έρευνες από τις Κεντρικές και Περιφερειακές Δομές της Εθνικής Διεύθυνσης Καταπολέμησης της Διαφθοράς. Οι πρακτικές των εισαγγελέων της DNA που ασχολούνταν με υποθέσεις, όπου δικαστές υπόκεινται σε έρευνες, με τους προαναφερθέντες τρόπους, αντιπροσώπευαν τρόπους πίεσης για τους δικαστές, με άμεσες συνέπειες στην απονομή της δικαιοσύνης, Έτσι, η τεχνική των αυτεπάγγελτων ενεργειών κατά δικαστών και η διερεύνησή τους για τις λύσεις που δόθηκαν σε υποθέσεις είναι ένα απαράδεκτο γεγονός πρωτοφανούς σοβαρότητας, που αναμφίβολα αποτελεί παράγοντα πίεσης όχι μόνο προς τα πρόσωπα που αποτελούν αντικείμενο της έρευνας αλλά και προς ολόκληρο το επαγγελματικό σώμα των δικαστών».

H DNA αμφισβήτησε την έκθεση ενώπιον του Ανώτατου Δικαστηρίου, αλλά οι δικαστές απέρριψαν το αίτημα της DNA.

3. Οι ειδικότερες λοιπές παραβιάσεις της ΕΣΔΑ και οι έννομες συνέπειες αυτών για την εκτέλεση του ΕΕΣ

Ακόμη η κατά του εκζητουμένου ποινική διαδικασία που έλαβε χώρα στη Ρουμανία παρεβίασε βαναύσως τα δικαιώματα υπεράσπισης αυτού και την άσκηση των δικαιωμάτων που του παρέχονται από τον νόμο, την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα και τον Χάρτη Θεμελιωδών Ελευθεριών της Ε.Ε. για τους εξής λόγους:

3.1. Η υπόθεση του δικαστηρίου εκδικάστηκε από δικαστήριο που δεν είχε νόμιμη σύνθεση, κατά παράβαση του δικαιώματος του σε δίκαιη δίκη (άρθρο 6 παρ. 1 ΕΣΔΑ και 47 παρ. 2 ΧΘΔΕΕ)

Η υπόθεση του εκζητουμένου εκδικάστηκε σε πρώτον βαθμό από το Δικαστήριο του Βουκουρεστίου. Το δικαστήριο τον αθώωσε για κατάχρηση εξουσίας και ξέπλυμα μαύρου χρήματος αλλά τον καταδίκασε σε συνολική ποινή 5 ετών και 4 μηνών για δωροληψία και συμμετοχή σε οργανωμένη εγκληματική ομάδα. Ο εκζητούμενος και ο εισαγγελέας άσκησαν έφεση. Η υπόθεση καταχωρήθηκε στο Εφετείο του Βουκουρεστίου, όπου ανατέθηκε σε δικαστική σύνθεση αποτελούμενη από τους δικαστές Daniela Panioglu και τον Valentin Mihai.

Στη Ρουμανία, ο νόμος ορίζει κατ’ αρχήν ότι η κατανομή των υποθέσεων γίνεται τυχαία, ως εγγύηση για την τήρηση του δικαιώματος σε ένα ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο. Ιστορικά, το ρουμανικό δικαστικό σώμα βρισκόταν εδώ και πολύ καιρό υπό τον ισχυρό έλεγχο της πολιτικής εξουσίας και, προκειμένου να αποφευχθούν τυχόν προβλήματα που σχετίζονται με την έλλειψη αμεροληψίας των δικαστών, απαιτείται από το νόμο οι δίκες να κατανέμονται τυχαία.

Την 1η Απριλίου 2021, το Εφετείο του Βουκουρεστίου άκουσε τα τελικά επιχειρήματα των μερών. Την ίδια μέρα, η πρόεδρος της δικαστικής σύνθεσης, κα Panioglu, διαπίστωσε ότι υπήρχε διάσταση απόψεων μεταξύ των δύο δικαστών και διέταξε την επανάληψη της συζήτησης για τις 16 Απριλίου.

Σύμφωνα με τον οργανισμό των δικαστηρίων, όταν υπάρχει απόκλιση μεταξύ δύο δικαστών και δεν μπορεί να βρεθεί λύση, ένας τρίτος δικαστής εισέρχεται στη σύνθεση. Ωστόσο, αυτός ο δικαστής δεν επιλέγεται τυχαία. Σε κάθε δικαστήριο, καταρτίζεται κατάλογος «μονίμων» δικαστών για την αντιμετώπιση έκτακτων περιστατικών, όπως οι συλλήψεις. Αν και δεν πρόκειται για επείγον, ο οργανισμός των δικαστηρίων προβλέπει ότι, σε περίπτωση διαφωνίας, τρίτος δικαστής είναι αυτός που υπηρετεί την ημέρα που έχει οριστεί για την επανάληψη της συζήτησης. Με αυτόν τον τρόπο, όταν η κα. Panioglu επέλεξε την ημερομηνία κατά την οποία θα επαναληφθεί η συζήτηση ενώπιον τριμελούς σύνθεσης, ήξερε ποιος ήταν ο δικαστής, που είχε υπηρεσία εκείνη την ημέρα. Η λίστα των μόνιμων δικαστών για τον Απρίλιο είχε καταρτιστεί αρκετό καιρό νωρίτερα, από τον Νοέμβριο του 2021 και, όταν επέλεξε την Ι6η Απριλίου για την εκδίκαση της υπόθεσης από τρεις δικαστές, η κα. Panioglu ήξερε ποιος θα ήταν ο τρίτος δικαστής. Αυτή ήταν η δικαστής Jderu. Όπως ήταν αναμενόμενο, η απόφαση με την οποία ο εκζητούμενος καταδικάστηκε σε διπλάσια ποινή εκδόθηκε κατά πλειοψηφία με την απόφαση των Panioglu και Jderu, ενώ ο δικαστής Mihai διαφώνησε.

Έτσι, η δικαστική σύνθεση δεν συγκροτήθηκε τυχαία και παραβιάστηκε ο ρουμανικός νόμος, ο οποίος θεσπίζει κατ’ αρχήν τον τυχαίο χαρακτήρα της κατανομής των υποθέσεων. Το γεγονός αυτό συνιστά πρόδηλη παραβίαση του εσωτερικού δικαίου του εκζητούντος κράτους και ελάττωμα στη συμμετοχή του δικαστή στη σύνθεση του δικαστηρίου τέτοιας σοβαρότητας, που θίγει τον ίδιο τον πυρήνα του δικαιώματος σε νομίμως συγκροτηθέν δικαστήριο. Λαμβανομένων δε υπόψη της προσωπικής κατάστασης του εκζητουμένου (πολιτικό πρόσωπο), της φύσης των αξιόποινων πράξεων και του πραγματικού πλαισίου στο οποίο εντάσσεται το ένδικο ένταλμα σύλληψης, πρέπει να γίνει δεκτός ο ισχυρισμός του εκζητουμένου, ότι η υπόθεσή του εκδικάστηκε από δικαστήριο που δεν είχε νόμιμη σύνθεση, κατά παράβαση του δικαιώματός του σε δίκαιη δίκη [βλ. επί του ζητήματος αυτού και την πλέον πρόσφατη απόφαση του Τμήματος Μείζονος Συνθέσεως του ΔΕΕ της 22ας Φεβρουάριου 2022 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-526/21 PPU και C-563/21 PPU Openbaar Ministerie και παρ’ ημίν την υπ’ αριθμ. 45/2022 απόφαση του Συμβουλίου Εφετών Αθηνών].

Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο που καταδίκασε τον εκζητούμενο δεν ήταν δικαστήριο «νομίμως συγκροτηθέν» όπως προβλέπεται από το άρθρο 6 παρ. 1 ΕΣΔΑ και το άρθρο 47 παρ. 2 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3.2. Η προκατάληψη του δικαστηρίου που εξέδωσε (κατά πλειοψηφία) την καταδικαστική απόφαση

Η προφανής έλλειψη αμεροληψίας των δικαστών που καταδίκασαν τον εκζητούμενο είναι ορατή σε ορισμένα αποσπάσματα της απόφασης, τα οποία εκφράζουν μίσος που στρέφεται εναντίον του ατόμου αντί για την παράθεση της γνώμης του δικαστηρίου επί των γεγονότων.

Στη σελίδα 129 της απόφασής του, το Εφετείο προσέβαλε ανοιχτά την … …, η οποία είναι η σύντροφος ζωής του εκζητουμένου. Η κα … είναι ιατρός με εξειδίκευση στην αναισθησιολογία και την εντατική θεραπεία, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Ιατρικής και διευθύντρια του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου στο Βουκουρέστι. Οι δικαστές Panioglu και Jderu γράφουν στο σκεπτικό για τον εκζητούμενο: «η ψευδής δημόσια εικόνα που δημιούργησε, δεδομένου ότι το μόνο πραγματικό του συμφέρον, στη θέση του δημόσιου αξιώματος το οποίο τού είχε ανατεθεί, ήταν να ανεβάσει το επίπεδο της δικής του ευζωίας, το δημόσιο χρήμα και η κατανάλωση απολαύσεων της ζωής, όπως συχνές βόλτες μεταξύ των πολυτελών ιδιοκτησιών του και στη Βιέννη, σε πολυτελή ξενοδοχεία, η συντήρηση μιας ακριβής παλλακίδας». Στην απόφασή τους οι δύο δικαστές, παρουσιάζουν την κα. … ως ιερόδουλη πολυτελείας, αν και γνώριζαν πολύ καλά ότι ήταν η σύντροφος της ζωής του εκζητουμένου επι πολλά έτη, ιατρός και καθ’ όλα αξιοσέβαστο άτομο.

Επιπλέον, όλα αυτά τα χωρία της απόφασης εκφράζουν ένα άθροισμα εκτιμήσεων που δεν αποτελούσαν αντικείμενο της δίκης, σε σχέση με τα οποία δεν παρουσιάστηκε κανένα αποδεικτικό στοιχείο στη δίκη και τα οποία δεν έχουν καμία σχέση με το σκεπτικό μιας καταδίκης: “Η ευθύνη για την ενάσκηση δημόσιου αξιώματος προϋποθέτει αφοσίωση και αυτοθυσία, για τη δημιουργία του κοινού καλού, την οποία δεν πέτυχε ο κατηγορούμενος, με την συγκαλυμμένη ανησυχία του για τον εαυτό του και για τη δική του εικόνα. Η εμπλοκή του περιελάμβανε την αποπαρασίτωση του Δημαρχείου του Βουκουρεστίου, με τις υφιστάμενες υπηρεσίες του, ολόκληρο το δίκτυο διαφθοράς που το έπνιγε, ειδικά τα νεκροταφεία, που ελέγχονταν από ομάδες του υποκόσμου, αλλά αντί να λάβει μέτρα για την εξάλειψη της διαφθοράς, ο κατηγορούμενος προτίμησε να ελέγχει μέσω των έμπιστων ανθρώπων του και μοιράζεται τα ποσά από τη δωροδοκία με τους διεφθαρμένους υφισταμένους του. Σε αυτή την αδράνεια και από το επίπεδο της ευημερίας του, που πέρασε στους άλλους, ο ίδιος ο κατηγορούμενος παρέμεινε δέσμιος της ψευδούς δημόσιας εικόνας του, επομένως της εσφαλμένης πίστης στη χρησιμότητά του ως αξιωματούχου και στην ιστορική του αξία. Ωστόσο, τα στοιχεία του φακέλου αποδεικνύουν άλλη ταυτότητα και άλλη πραγματικότητα, την οποία και πάλι δεν αποδέχεται. Ως τέτοια θεωρεί, πάνω απ' όλα, την ιδιότητα του κατηγορουμένου ως γενικού δημάρχου, να συλληφθεί, κάποια στιγμή, σε μια συγκυρία που επαναλαμβάνεται, αλλά που μετά από κάποιες καταγγελίες δεν μπορούσε να μείνει κρυφή. Σημειώνει επίσης την ικανότητα του κατηγορουμένου να προσεγγίζει απλούς ανθρώπους, να τους χρησιμοποιεί σύμφωνα με το ποινικό του ενδιαφέρον, να μεσολαβεί και να αποφέρει αδικαιολόγητα οφέλη, όλα αυτά ενώ μένει σιωπηλός, σε μια ηθική συνενοχή." (σελ. 129)

Μάρτυρες υπεράσπισης εξευτελίστηκαν στην απόφαση του δικαστηρίου. Π.χ.: «Το δικαστήριο δεν μπορεί να κρατήσει τίποτα από αυτή την κατάθεση, διακρίνοντας εύκολα την επιφυλακτικότητα με την οποία ο μάρτυρας ήρθε να καταθέσει υπέρ του κατηγορούμενου … …» (σελ. 90). «Στη συνέχεια, κατά την ημερομηνία της δίκης της 25.9.2018, έγινε προσπάθεια να ακουστεί ξανά αυτός ο μάρτυρας, αλλά η επιμονή δεν είχε κανένα αποτέλεσμα, σε σχέση με τον υψηλό βαθμό αφοσίωσης του μάρτυρα για τον κατηγορούμενο … …» (σελ. 95).

Τέτοια σχόλια σε μια δικαστική απόφαση είναι εξαιρετικά ασυνήθιστα στη Ρουμανία και αντικατοπτρίζουν τον πολύ υψηλό βαθμό προκατάληψης των δύο δικαστών για τον εκζητούμενο. Κατά τη διάρκεια της δίκης δεν προέκυψαν στοιχεία για τον τρόπο ζωής του εκζητουμένου, λαμβάνοντας υπόψη ότι ο …, πριν εκλεγεί δήμαρχος, ήταν ένας εξαιρετικά αξιοσέβαστος και περιζήτητος γιατρός, πράγμα που σημαίνει ότι ήταν και πολύ καλής οικονομικής κατάστασης. Αυτές οι παρατηρήσεις υποδηλώνουν προκατάληψη κατά του εκζητουμένου και οι εξαιρετικά προσβλητικές παρατηρήσεις στην προσφώνηση της κας … είναι η καλύτερη απόδειξη.

3.3. Καταδίκη για κατηγορίες για τις οποίες ο εκζητούμενος αθωώθηκε, χωρίς νέα στοιχεία και χωρίς το τρίτο μέλος της συνθέσεως να έχει λάβει μέρος στην εξέταση των μαρτύρων

Ως ειδική έκφανση της αρχής της αμεσότητας, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, όταν ένας κατηγορούμενος έχει αθωωθεί για έγκλημα από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, είναι υποχρεωτικό για το εφετείο να ακούσει εκ νέου τις καταθέσεις μαρτύρων στις οποίες βασίστηκε η αθώωση. Η υποχρέωση αυτή περιλαμβάνεται στο άρθρο 421 παρ. (1) σημείο 2.α) του ρουμανικού Κώδικα Ποινικής Δικονομίας που ορίζει ότι το εφετείο κατά την εκδίκαση της έφεσης μπορεί να δώσει τις εξής λύσεις «2. Δέχεται την έφεση και α) ακυρώνει την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου και εκδίδει νέα απόφαση, ενεργώντας σύμφωνα με τους κανόνες που αφορούν την επί της ουσίας εκδίκαση ποινικών και αστικών αγωγών. Το δευτεροβάθμιο δικαστήριο ακροάται εκ νέου τις καταθέσεις στις οποίες το πρωτοβάθμιο στήριξε την αθώωσή του (…)».

Η διάταξη αυτή εισήχθη στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας το 2016, μετά από σειρά αποφάσεων του ΕΔΔΑ κατά της Ρουμανίας, στις οποίες διαπιστώθηκε ότι τα εθνικά δικαστήρια παραβίασαν το δικαίωμα των προσφευγόντων σε δίκαιη δίκη με το να μην εξετάζουν απευθείας αποδεικτικά στοιχεία ή να ανατρέπουν αθωωτικές αποφάσεις κατ’ έφεσιν χωρίς να τίθενται εκ νέου υπ’ όψιν τους τα αποδεικτικά στοιχεία στα οποία βασίστηκε η αθωωτική απόφαση.

Στην υπόθεση Flueras κατά Ρουμανίας[4], το ΕΔΔΑ διαπίστωσε παραβίαση του δικαιώματος του προσφεύγοντος για δίκαιη δίκη επειδή, ουσιαστικά, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο στήριξε την καταδίκη του προσφεύγοντος σε μια επανερμηνεία της κατάθεσης που δεν άκουσε από τους μάρτυρες. Με τον τρόπο αυτό, αντέστρεψε τις αποφάσεις των κατώτερων δικαστηρίων, τα οποία είχαν αθωώσει τον προσφεύγοντα βάσει, μεταξύ άλλων, των καταθέσεων αυτών των μαρτύρων στις ακροάσεις που διεξήχθησαν ενώπιόν τους.

Στην υπόθεση Beraru κατά Ρουμανίας[5], το ΕΔΔΑ διαπίστωσε παραβίαση του δικαιώματος του προσφεύγοντος σε δίκαιη δίκη λόγω του γεγονότος ότι, αφού ένας μόνος δικαστής άκουσε όλους τους συγκατηγορούμενους του προσφεύγοντος και τους μάρτυρες στην υπόθεση, ένας δεύτερος δικαστής προστέθηκε στη σύνθεση, αλλά οι συγκατηγορούμενοι και οι μάρτυρες που είχαν καταθέσει προηγουμένως δεν ακούστηκαν ξανά, ούτε από τον νέο δικαστή ούτε από το εφετείο: «Το Δικαστήριο θεωρεί ότι μια σημαντική πτυχή της δίκαιης ποινικής διαδικασίας είναι η δυνατότητα του κατηγορούμενου να βρίσκεται αντιμέτωπος με τους μάρτυρες παρουσία του δικαστή που αποφασίζει τελικά την υπόθεση. Η αρχή της αμεσότητας αποτελεί σημαντική εγγύηση σε ποινικές διαδικασίες κατά τις οποίες οι παρατηρήσεις του δικαστηρίου σχετικά με τη συμπεριφορά και την αξιοπιστία ενός μάρτυρα μπορεί να έχουν σημαντικές συνέπειες για τον κατηγορούμενο. Επομένως, μια αλλαγή στη σύνθεση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου μετά την ακρόαση ενός σημαντικού μάρτυρα θα πρέπει κανονικά να οδηγεί στην επανάληψη της ακρόασης αυτού του μάρτυρα (...). (...) το Δικαστήριο σημειώνει ότι ο μόνος δικαστής είχε ακούσει όλους τους συγκατηγορούμενους του προσφεύγοντος και τους μάρτυρες τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο του 2002. Μετά τον διορισμό του δεύτερου δικαστή, οι συγκατηγορούμενοι και οι μάρτυρες που είχαν προηγουμένως ακούσει δεν ακούστηκαν ξανά. Το Δικαστήριο δέχεται ότι ενώ ο δεύτερος δικαστής διορίστηκε τον Μάιο του 2003, πέντε μήνες μετά την έναρξη της διαδικασίας, ο πρώτος δικαστής, ο οποίος άκουσε μόνος του τα περισσότερα αποδεικτικά στοιχεία, παρέμεινε ο ίδιος καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας. Δέχεται επίσης ότι ο δεύτερος δικαστής είχε στη διάθεσή του τα πρακτικά των ακροάσεων κατά τις οποίες είχαν ακουσθεί οι μάρτυρες και οι συγκατηγορούμενοι. Ωστόσο, σημειώνοντας ότι η καταδίκη του προσφεύγοντος βασίστηκε αποκλειστικά σε στοιχεία που δεν ακούστηκαν άμεσα από τον δεύτερο δικαστή, το Δικαστήριο θεωρεί ότι η διαθεσιμότητα αυτών των πρακτικών δεν μπορεί να αντισταθμίσει την έλλειψη αμεσότητας στη διαδικασία. (...) Ως εκ τούτου, υπήρξε παραβίαση του άρθρου 6».

Στην υπόθεση Beraru κατά Ρουμανίας[6], το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων διαπίστωσε παραβίαση του δικαιώματος του προσφεύγοντος σε δίκαιη δίκη λόγω του γεγονότος ότι, αφού ένας δικαστής άκουσε όλους τους συγκατηγορούμενους του προσφεύγοντος και τους μάρτυρες της υπόθεσης, προστέθηκε ένας δεύτερος δικαστής στο τμήμα, αλλά οι συγκατηγορούμενοι και οι μάρτυρες που είχαν προηγουμένως ακουστεί δεν ακούστηκαν ξανά, ούτε από τον νέο δικαστή ούτε από το εφετείο. Αυτό ακριβώς συνέβη στην περίπτωση του εκζητουμένου.

Στην υπόθεση Mischie κατά Ρουμανίας[7], το ΕΔΔΑ διαπίστωσε παραβίαση του δικαιώματος του προσφεύγοντος σε δίκαιη δίκη, επειδή το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο καταδίκασε τον προσφεύγοντα χωρίς να ακούσει τους μάρτυρες που ακούστηκαν στα αρμόδια δικαστήρια που τον αθώωσαν σε πρώτο και σε δεύτερο βαθμό.

Ομοίως, στην υπόθεση Cutean κατά Ρουμανίας[8], το ΕΔΔΑ έκρινε ότι υπήρξε παραβίαση της αρχής της αμεσότητας που περιέχεται στο δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, επειδή ο προσφεύγων καταδικάστηκε μετά την αλλαγή της σύνθεσης των δικαστών του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου και την επακόλουθη παράλειψη των δευτεροβάθμιων δικαστηρίων να ακούσουν απευθείας τον προσφεύγοντα και τους μάρτυρες.

Σε αυτές τις υποθέσεις, το ΕΔΔΑ σημείωσε ότι μια σημαντική πτυχή της δίκαιης ποινικής διαδικασίας είναι η δυνατότητα του κατηγορούμενου να έρχεται αντιμέτωπος με τους μάρτυρες παρουσία του δικαστή που αποφασίζει τελικά για την υπόθεση. Η αρχή της αμεσότητας αποτελεί σημαντική εγγύηση σε ποινικές διαδικασίες κατά τις οποίες οι παρατηρήσεις του δικαστηρίου σχετικά με τη συμπεριφορά και την αξιοπιστία ενός μάρτυρα μπορεί να έχουν σημαντικές συνέπειες για τον κατηγορούμενο και, ως εκ τούτου, η αλλαγή στη σύνθεση του δικαστηρίου μετά την κατάθεση ενός σημαντικού μάρτυρα θα πρέπει κανονικά να οδηγεί στην εκ νέου κατάθεση αυτού του μάρτυρα.

Στην περίπτωση του εκζητουμένου, αφού αθωώθηκε, μεταξύ άλλων, και για ξέπλυμα βρώμικου χρήματος από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, το εφετείο, σε σύνθεση 2 δικαστών προχώρησε στην επανάληψη της ακρόασης των καταθέσεων των μαρτύρων σχετικά με την κατηγορία και την αθώωση. Το δικαστήριο άκουσε έτσι τη μάρτυρα … …, η οποία ήταν η γυναίκα που έλαβε το ποσό των 11.000 ευρώ σε μετρητά που υποτίθεται ότι ξεπλύθηκαν με αυτόν τον τρόπο. Η μάρτυρας επιβεβαίωσε ότι τα χρήματα ήταν η πληρωμή που της όφειλε ο εκζητούμενος για τις υπηρεσίες της δημόσιας προβολής του, που του είχε παράσχει χωρίς να έχει συνάψει γραπτή σύμβαση. Επίσης, ακούστηκε ο σύζυγός της, … … και επιβεβαίωσε τη μαρτυρία της … ...

Αφού υπήρξε διάσταση στον σχηματισμό των 2 δικαστών για την επίλυση της υπόθεσης, δοθέντος ότι δεν μπόρεσε να σχηματιστεί πλειοψηφία, προστέθηκε και τρίτος δικαστής στη σύνθεση. Μετά την προσθήκη του τρίτου δικαστή, οι προαναφερθέντες μάρτυρες δεν ακούστηκαν εκ νέου.

Παρά το γεγονός ότι δεν ακούστηκαν απευθείας οι μάρτυρες, με πλειοψηφία 2 δικαστών (ένας από τους δύο πρώτους της σύνθεσης και ο τρίτος), ο εκζητούμενος καταδικάστηκε στο εφετείο για ξέπλυμα βρώμικου χρήματος. Προκειμένου να οδηγηθεί σε αυτήν την καταδίκη, η εφετειακή απόφαση έκρινε ρητά ότι οι μαρτυρίες της … … «στερούνται αξιοπιστίας και έχουν μοναδικό σκοπό να διαστρεβλώσουν την αλήθεια υπέρ του κατηγορουμένου … …» (σελ. 100 της εφετειακής απόφασης), ενώ αγνοεί εντελώς την κατάθεση του … …. Αυτές οι εκτιμήσεις σχετικά με την αξιοπιστία του μάρτυρα έγιναν παρόλο που ένας από τους δικαστές δεν εξέτασε απευθείας τους μάρτυρες.

Αντίθετα, ο ένας από τους δύο πρώτους δικαστές που άκουσαν απευθείας τους μάρτυρες, προσχώρησε στην αντίθετη άποψη, ότι η λύση θα έπρεπε να είναι η αθώωση του εκζητουμένου για ξέπλυμα βρώμικου χρήματος. Ως επιχειρήματα, ο δικαστής εισέφερε ότι οι καταθέσεις των δύο μαρτύρων επιβεβαιώνουν τους ισχυρισμούς του εκζητουμένου και ότι η πληρωμή έγινε ως αποζημίωση για υπηρεσίες δημόσιας προβολής του (σελ. 261-263 της εφετειακής απόφασης).

Δεδομένης αυτής της κατάστασης, είναι αναμφισβήτητο ότι οι καταθέσεις των μαρτύρων … … και … … ήταν καθοριστικές για τη λύση επί της κατηγορίας για ξέπλυμα βρώμικου χρήματος. Υπό αυτές τις συνθήκες, βάσει της προαναφερθείσας νομολογίας του ΕΔΔΑ, μπορεί να λεχθεί χωρίς αμφιβολία ότι το δικαίωμα του εκζητουμένου σε δίκαιη δίκη παραβιάστηκε από το γεγονός ότι, μετά την προσθήκη του νέου δικαστή στη σύνθεση, οι μάρτυρες δεν ακούστηκαν εκ νέου, παρόλο που οι μαρτυρίες και η αξιοπιστία τους ήταν καθοριστικές για την υπόθεση.

Β.ΙΙ. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΩΞΗ

Τη θέση, ότι η δίωξη και καταδίκη του εκζητουμένου έχει πολιτικά κίνητρα τεκμηριώνουν: (α) σε γενικό επίπεδο το γεγονός, ότι το θεσμικό πλαίσιο και η λειτουργία του ποινικού συστήματος της Ρουμανίας καθιερώνουν εξάρτηση της δικαστικής λειτουργίας από την εκτελεστική εξουσία και (β) σε συγκεκριμένο επίπεδο, σειρά εξόφθαλμων παραβάσεων του νόμου και θεμελιωδών αρχών της ΕΣΔΑ στο πλαίσιο της εναντίον του ποινικής διαδικασίας. Η έλλειψη ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης στη Ρουμανία ως θεσμικό-δομικό ζήτημα αναπτύχθηκε ανωτέρω υπό ΒΙ. Η τεκμηρίωση της πολιτικής δίωξης του εκζητουμένου στην προκείμενη περίπτωση προκύπτει από περιστατικά και πολυάριθμες παραβιάσεις του νόμου και θεμελιωδών αρχών της ΕΣΔΑ στο πλαίσιο της εναντίον του εκζητουμένου ποινικής διαδικασίας, που επιβεβαιώνουν την εξάρτηση της δικαιοσύνης στη Ρουμανία από την εκτελεστική εξουσία και επιρρωνύουν το συμπέρασμα, ότι η καταδίκη του εκζητουμένου υπήρξε προϊόν πολιτικής δίωξης.

1. Οι δηλώσεις των πολιτικών αντιπάλων του εκζητουμένου

Τα παραπάνω πρέπει να ερμηνευθούν μέσα σε ένα πολιτικό πλαίσιο. Ο … … ήταν ένας εξαιρετικά σημαντικός πολιτικός στη Ρουμανία. Υπήρξε μέλος του …, πρόεδρος του … Βουκουρεστίου και αντιπρόεδρος του κόμματος. Υπήρξε γερουσιαστής αυτού του κόμματος από το 2000-2008. Τον Απρίλιο του 2008, έθεσε υποψηφιότητα για δήμαρχος του Βουκουρεστίου, κέρδισε μετά από σκληρό ανταγωνισμό με τον τότε υποψήφιο για την προεδρία της Ρουμανίας, …, ο οποίος έθεσε υποψηφιότητα με πολιτική πλατφόρμα κατηγορώντας το … ως διάδοχο του κομμουνιστικού καθεστώτος στη Ρουμανία. Στην προεκλογική εκστρατεία εκείνη την εποχή, υπήρξαν ανταλλαγές τεταμένων παρατηρήσεων μεταξύ του εκζητουμένου και του προέδρου …, ο οποίος υποστήριξε τον αντίπαλο του …, … ...

To 2009, ο εκζητούμενος έθεσε υποψηφιότητα για Πρόεδρος της Ρουμανίας έναντι του κ. ...

Την ώρα που κρατούνταν ο εκζητούμενος, ο πρώην πρόεδρος της Ρουμανίας δηλώνει: «Μου φάνηκε ότι ο … είναι τόσο χαλαρός άνθρωπος χωρίς προβλήματα ζωής, είναι καθηγητής πανεπιστημίου, είναι χειρουργός. Δεν ξέρω, είχε τέτοια εικόνα. (...) Αν όντως πιάστηκε σε ένα τέτοιο σκάνδαλο, ο … δεν έχει άλλη επιλογή χωρίς τον δικαστή από το να οδηγηθεί στο κελάρι [η ρουμανική αργκό έκφραση για τη φυλακή]. Ο … φαινόταν πολύ αξιοπρεπής από τη φύση του επαγγέλματος του, από το επαγγελματικό του κύρος. Είναι δύσκολο να το εξηγήσω».

Ο νεοεκλεγείς Πρόεδρος της Ρουμανίας, κ. … …, ταυτόχρονα δήλωσε ότι η σύλληψη του κ. … «είναι μια απόδειξη ότι η καταπολέμηση της διαφθοράς προχωρά παραπέρα».

Σε πολλές περιπτώσεις, και οι δύο πρόεδροι της Ρουμανίας, αλλά ιδιαίτερα ο κ. …, έχουν κατηγορηθεί ότι χρησιμοποίησαν τις μυστικές υπηρεσίες και το δικαστικό σύστημα εναντίον πολιτικών αντιπάλων. Η καταδίκη του εκζητουμένου πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο των συστημικών προβλημάτων της ποινικής δικαιοσύνης στη Ρουμανία. Ξεκίνησαν το 2009 με τη μυστική εμπλοκή της Ρουμανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών στο έργο των ποινικών δικαστηρίων και συνεχίστηκαν με την πίεση που άσκησε η Εθνική Διεύθυνση Καταπολέμησης της Διαφθοράς στους δικαστές [βλ. αναλυτικά ανωτέρω].

Το γεγονός, ότι το δικαστήριο που καταδίκασε τον εκζητούμενο δεν είχε νόμιμη σύνθεση αποδεικνύει την προσπάθεια της εκτελεστικής εξουσίας να επιτύχει σύνθεση προδιατεθειμένη να καταδικάσει τον εκζητούμενο, πράγμα που συνηγορεί υπέρ της εκδοχής της πολιτικής δίωξης.

2. Τα μυστικά πρωτόκολλα συνεργασίας

Σημαντικά στην παρούσα αλληλουχία είναι τα μυστικά πρωτόκολλα συνεργασίας μεταξύ της SRI και των δικαστικών θεσμών που δεν είναι προσβάσιμα στο κοινό. Η ύπαρξη μυστικού πρωτοκόλλου εκφεύγει από το νομικό πλαίσιο και απαγορεύεται από το νόμο. Ούτε ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας ούτε οποιοσδήποτε άλλος ειδικός νόμος που διέπει την ποινική δίωξη αδικημάτων διαφθοράς επιτρέπει τη συμμετοχή της υπηρεσίας πληροφοριών στη συλλογή και διαχείριση αποδεικτικών στοιχείων σε ποινικές δικογραφίες. Η ύπαρξη μυστικών πρωτοκόλλων συνεργασίας μεταξύ διαφορετικών θεσμών του ρουμανικού κράτους ήταν για πολύ καιρό μια μυστική, σκοτεινή συνθήκη του δικαστικού συστήματος, άγνωστη σχεδόν σε οποιονδήποτε. Με άλλα λόγια, εκτός από το «εμφανές πρόσωπο» της δικαιοσύνης, υπήρχαν ταυτόχρονα και ορισμένες κρυφές, παράνομες διαδικασίες, μέσω των οποίων διαφορετικοί κρατικοί θεσμοί έθεταν σε εφαρμογή διαφορετικές επιχειρήσεις συνεργασίας, οι οποίες, προς το παρόν, διαπιστώθηκε ότι ήταν παράνομες.

Η αποκάλυψη των πρωτοκόλλων συνεργασίας ήταν αποτέλεσμα μακροχρόνιων διεργασιών. Στις 30 Μαρτίου 2018, ένα από τα πρωτόκολλα δημοσιοποιήθηκε τελικά από την Υπηρεσία Πληροφοριών της Ρουμανίας (SRI). Αυτό το πρωτόκολλο συνεργασίας αριθ. 00750 που συνήφθη στις 04.02.2009 ήταν ένα διαβαθμισμένο έγγραφο, το οποίο κοινοποιήθηκε σε όλες τις μεγάλες εισαγγελίες της χώρας, βάσει του οποίου η SRI μπορεί να παρέμβει στη διεξαγωγή δραστηριοτήτων της ποινικής δίωξης.

Οι διατάξεις του Πρωτοκόλλου έχουν ως αποτέλεσμα τη διεύρυνση των εξουσιών της SRI καθώς απαριθμεί μια σειρά από δραστηριότητες που δύναται να εκτελέσει σε σχέση με ποινικές υποθέσεις για τις οποίες έχει ασκηθεί ποινική δίωξη. Από την άλλη, οι εισαγγελίες, ενώ κέρδισαν το πλεονέκτημα της δυνατότητας χρήσης των πόρων της SRI, επιβαρύνθηκαν με την τήρηση κάποιων υποχρεώσεων αναφορικά με τη συνεργασία.

Στις 30 Αυγούστου 2018 αποχαρακτηρίστηκε ως απόρρητο άλλο πρωτόκολλο μεταξύ SRI και Εισαγγελίας, συγκεκριμένα το Πρωτόκολλο αρ. 09472 της 08.12.2016. Όπως και το πρώτο αποχαρακτηρισμένο πρωτόκολλο, περιέχει πολλές παράνομες διατάξεις δυνάμει των οποίων συνεργάστηκαν τα δύο θεσμικά όργανα.

Στις 8 Οκτωβρίου 2018, η Βουλή των Αντιπροσώπων (η Κατώτερη Βουλή του Ρουμανικού Κοινοβουλίου) κατέθεσε αίτημα στο Συνταγματικό Δικαστήριο να διαπιστώσει εάν υπάρχει παραβίαση της αρχής της διάκρισης των εξουσιών του κράτους από το γεγονός ότι η Γενική Εισαγγελία συνήψε μυστικά πρωτόκολλα με την SRI. Το αίτημα ανέφερε ότι τα μυστικά πρωτόκολλα παρέχουν εξουσίες στην SRI αναφορικά με τον τομέα της ποινικής έρευνας, όπως η απόκτηση και παροχή κάθε είδους πληροφορίας, συμβουλές εμπειρογνωμόνων, εξειδικευμένη βοήθεια σε νομικά θέματα, τεχνική επιτήρηση ατόμων κ.λπ. Επιπλέον, αναφέρεται στα πρωτόκολλα ότι ο εισαγγελέας που λαμβάνει τέτοια δεδομένα υποχρεούται να ενημερώσει την υπηρεσία πληροφοριών για τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποίησε αυτές τις πληροφορίες, ότι οι εισαγγελείς και οι αξιωματικοί των υπηρεσιών πληροφοριών θα σχηματίσουν κοινές ομάδες στις ποινικές έρευνες κ.λπ.

Στις 16 Ιανουάριου 2019, το Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε ότι τα πρωτόκολλα αυτά ήταν αντισυνταγματικά και παράνομα. Ουσιαστικά, το Συνταγματικό Δικαστήριο ανέφερε στο σκεπτικό του ότι αυτά τα Πρωτόκολλα είναι εκτός συνταγματικής τάξης, δεδομένου ότι παρείχαν στη Ρουμανική Υπηρεσία Πληροφοριών ορισμένα προνόμια για τη διεξαγωγή των ενεργειών της ποινικής έρευνας, με αποτέλεσμα την έκδηλη λειτουργική έλλειψη αρμοδιότητας αυτού του οργάνου πληροφοριών, αναρμοδιότητα που πρέπει να κυρωθεί με την απόλυτη ακυρότητα των διενεργηθεισών πράξεων. Έτσι, το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ρουμανίας κατέστησε σαφές ότι «η Ρουμανική Υπηρεσία Πληροφοριών δεν μπορεί να έχει δικαστικές εξουσίες, επειδή δεν είναι όργανο ποινικής δίωξης, επομένως δεν μπορεί να ασκήσει ποινική δίωξη, είτε χωριστά είτε σε συνεργασία με εισαγγελείς, πράγμα που σημαίνει ότι δεν μπορεί να συλλέξει και να διαχειριστεί αποδεικτικά στοιχεία που σχετίζονται με ποινική υπόθεση».

Το 2018, η Δικαστική Επιθεώρηση εξέδωσε Έκθεση όπου παρουσίαζε τα συμπεράσματα του οργάνου σχετικά με το εάν τηρήθηκαν οι γενικές αρχές που διέπουν τη δραστηριότητα της δικαστικής αρχής σε υποθέσεις της DNA (Εθνική Υπηρεσία Καταπολέμησης της Διαφθοράς, ειδικό όργανο στο γραφείο της Εισαγγελίας) σχετικά με τους δικαστές/εισαγγελείς ή σε σχέση με αυτούς. Η έκθεση της Δικαστικής Επιθεώρησης εγκρίθηκε από το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο («CSM»). Η DNA αμφισβήτησε την έκθεση ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου, αλλά οι δικαστές απέρριψαν την προσφυγή της DNA.

Η έκθεση ανέφερε ότι υπήρχαν σημαντικές ελλείψεις σχετικά με τον τρόπο άσκησης της ποινικής δίωξης σε ορισμένες υποθέσεις της DNA που αφορούσαν δικαστές ή εισαγγελείς, που οδήγησαν σε παραβίαση των προϋποθέσεων για δίκαιη δίκη και εύλογη διάρκεια της διαδικασίας και επηρέασε την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Πέρα από την κατάφωρη παράβλεψη των διαδικαστικών διατάξεων επιτακτικού χαρακτήρα, το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο έκρινε ότι οι ελλείψεις που επισημαίνονται στην Έκθεση Δικαστικής Επιθεώρησης εγείρουν σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με την εμφάνιση αμεροληψίας που θα πρέπει να χαρακτηρίζει τη συμπεριφορά των οργάνων ποινικής δίωξης κατά τη διάρκεια της ποινικής δίκης. Επιπλέον, το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η σοβαρή απόκλιση από τους κανόνες της ποινικής δικονομίας δημιουργεί αναμφίβολα δυσπιστία στην αντίληψη του κοινού για την αντικειμενικότητα των εισαγγελικών οργάνων ή, ακόμη περισσότερο, τον δικαιολογημένο φόβο ότι η δραστηριότητά τους δεν υπόκειται στο νόμο.

Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο έκρινε ότι όλες οι περιστάσεις που περιγράφονται παραπάνω οδήγησαν, σωρευτικά, στο να αποτελέσουν παράγοντα προφανούς πίεσης στους δικαστές τους οποίους αφορούν οι εν λόγω φάκελοι, συνιστώντας, ταυτόχρονα, σοβαρή παραβίαση της αρχής της νομιμότητας της ποινικής δίκης και του τεκμηρίου αθωότητας, που αποτελούν τα θεμέλια μιας δίκαιης ποινικής δίκης.

Σχετικά με αυτό, το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο σημείωσε αφενός τον μεγάλο αριθμό δικαστών στους οποίους αφορούν ενέργειες ποινικής δίωξης σε υποθέσεις της DNA, σε σχέση με τον συνολικό αριθμό των δικαστών στα αντίστοιχα δικαστήρια, και το γεγονός ότι στη συντριπτική πλειονότητα αυτών των υποθέσεων δόθηκαν ποινικές μη διωκτικές λύσεις. Στο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, στοχοποιήθηκαν περισσότεροι από 75 δικαστές (περίπου 60%). Συνολικά, πάνω από 1900 δικαστές (περίπου το 40% του συνολικού αριθμού) ερευνήθηκαν από τη DNA. Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι πρακτικές των εισαγγελέων της DNA που έχουν ερευνήσει υποθέσεις με δικαστές, με τους τρόπους που αναφέρθηκαν, αντιπροσώπευαν μορφές πίεσης σε αυτούς, με άμεσες συνέπειες όσον αφορά την εκτέλεση των δικαιοδοτικών καθηκόντων. Ιδιαίτερα, η πρακτική της έρευνας δικαστών για τις αποφάσεις που λαμβάνουν σε μια υπόθεση κρίθηκε απαράδεκτη, πρωτοφανούς βαρύτητας και που, αναμφίβολα, αποτελεί παράγοντα πίεσης όχι μόνο στους ενδιαφερομένους, αλλά και σε ολόκληρο το επαγγελματικό σώμα των δικαστών.

Η συνολική εικόνα που αποκαλύπτεται από αυτές τις παρατυπίες είναι ότι η DNA είχε μια πρακτική να ανοίγει έρευνες εναντίον δικαστών ή εισαγγελέων ακόμη και όταν δεν υπήρχαν πραγματικές υπόνοιες, ακόμη και με κατάφωρη παράβλεψη των διαδικαστικών απαιτήσεων σχετικά με τις ανακριτικές πράξεις και τη λήψη μέτρων επιτήρησης, με σκοπό τη χρήση της έρευνας ως παράγοντα πίεσης σε άλλο δικαστή με τον οποίο η DNA ασχολείται, ώστε, λόγω φόβου πιθανής έρευνας και δίωξης, οι δικαστές να δίνουν τις αποφάσεις που θέλει η DNA [βλ. γνωμοδότηση καθηγητή Chirita].

Οι ελλείψεις του ρουμανικού συστήματος ποινικής δικαιοσύνης έχουν συχνά οδηγήσει στην άρνηση ορισμένων ευρωπαϊκών κρατών να εκτελέσουν ευρωπαϊκά εντάλματα σύλληψης, μεταξύ δε αυτών άξια αναφοράς είναι:

i. Η υπόθεση …, στην οποία τα βρετανικά δικαστήρια έκριναν το 2021 ότι οι διαβεβαιώσεις που έδωσε η Ρουμανία δεν είναι αξιόπιστες και αρνήθηκαν την έκδοση.

ii. Η υπόθεση …, στην οποία τα σουηδικά δικαστήρια έκριναν το 2020 ότι η Ρουμανία απέτυχε να διευκρινίσει σε εύλογο χρόνο το έγκλημα για το οποίο καταδικάστηκε ο κ. … και απέρριψε την έκδοση.

iii. Η υπόθεση …, στην οποία τα ιταλικά δικαστήρια απέρριψαν δύο φορές το αίτημα της Ρουμανίας για έκδοση του κ....

iν. Η υπόθεση …, στην οποία η Ρουμανία αρνήθηκε να σεβαστεί την αρχή της ειδικότητας και τα βρετανικά δικαστήρια αρνήθηκαν την έκδοση το 2020.

ν. Η υπόθεση …, στην οποία η έκδοση απορρίφθηκε επειδή η ρουμανική νομοθεσία δεν επέτρεπε την επανάληψη διαδικασιών στις οποίες παραβιάστηκε το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη.

νi. Η υπόθεση …, στην οποία το Εφετείο Αθηνών αρνήθηκε την έκδοση λόγω έλλειψης σεβασμού του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη.

Ωστόσο, με την ίδια πλειοψηφία 2 προς 1, το δικαστήριο που καταδίκασε τον εκζητούμενο, αρνήθηκε να αποκλείσει τις υποκλοπές που πραγματοποιήθηκαν από το SRI και τις χρησιμοποίησε ως παράνομο αποδεικτικό στοιχείο για να καταδικάσει τον κατηγορούμενο, ανεξάρτητα από το γεγονός, ότι οι αποφάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου που κήρυξαν τα πρωτόκολλα, βάσει των οποίων πραγματοποιήθηκαν οι υποκλοπές, παράνομα είναι δεσμευτική για όλα τα δικαστήρια της Ρουμανίας. Επιπλέον, η δικαστική πρακτική σε ολόκληρη τη χώρα ήταν σχεδόν ομόφωνη υπέρ του αποκλεισμού των εν λόγω υποκλοπών από όλες τις υποθέσεις, προκειμένου να εφαρμοστούν οι αποφάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Η χρήση των μυστικών πρωτοκόλλων στην ανά χείρας υπόθεση σε συνδυασμό με την καταδίκη του εκζητουμένου -ενός από τους σημαντικότερους πολιτικούς της αντιπολίτευσης- σε 3 χρόνια φυλάκιση για την πρόσληψη ενός έμπιστου προσώπου σε καλύτερη θέση, προκαλώντας ζημιά στο Δημαρχείο ύψους 30 ευρώ και για ξέπλυμα μαύρου χρήματος επειδή έδωσε μετρητά σε τρίτον, για την εξόφληση οφειλής από την παροχή υπηρεσιών δημόσιας προβολής, με μόνη την επίκληση του πολυτελούς τρόπου ζωής του, επιρρωνύουν τον πολιτικό χαρακτήρα της δίωξής του.

3. Νέα παρέμβαση στην εξέλιξη της υπόθεσης

Στο μεταξύ έχουν προκόψει νέες περιστάσεις που επιβεβαιώνουν περαιτέρω την ύπαρξη σαφούς κινδύνου παραβίασης του δικαιώματος του εκζητουμένου σε δίκαιη δίκη. Όπως είχε αναφέρει το 2022 στην προηγούμενη έκθεσή του ο Καθηγητής Chirita, ήταν πολύ περίεργο να καταδικαστεί ο εκζητούμενος σε 3 χρόνια φυλάκιση για πρόσληψη έμπιστου ατόμου σε καλύτερη θέση, προκαλώντας απώλεια 30 ευρώ στον Δήμο. Το γεγονός ότι μια τέτοια πράξη δεν συνιστά στην πραγματικότητα έγκλημα επιβεβαιώθηκε τον Οκτώβριο του 2025, όπως εξηγήθηκε προηγουμένως. Αμέσως μετά την έκδοση της απόφασης του Εφετείου του Βουκουρεστίου που διαπίστωσε αυτό το γεγονός, η κ. Panioglu, η δικαστής που είχε αρχικά καταδικάσει τον εκζητούμενο για αυτό το υποτιθέμενο αδίκημα, τώρα συνταξιούχος, έκανε μια προσβλητική δήλωση σε ρουμανική ειδησεογραφική πύλη[9], στην οποία ανέφερε: «Το διακύβευμα που συνεπάγεται η μείωση της ποινής του … … από 10 χρόνια και 8 μήνες φυλάκιση σε 9 χρόνια και 8 μήνες συνδέονται με την αποφυλάκιση υπό όρους. Αντί για 8 χρόνια, θα εκτίσει μόνο 6», δήλωσε η πρώην δικαστής Daniela Panioglu στο G4Media.ro. «Έπρεπε να εκτίνει οκτώ χρόνια φυλάκιση, τώρα έξι χρόνια, πέντε μήνες και δέκα ημέρες», εξήγησε η πρώην δικαστής Daniela Panioglu. «Αυτό είναι το πρώτο βήμα προς τη διάσωση του καταδικασμένου κατηγορούμενου … ... Σιγά σιγά, σαν βάτραχος που βράζει για να το συνηθίσει», είπε η πρώην δικαστής.

Επιπλέον, η πρώην δικαστής δεν αρκείται να κάνει προσβλητικές δηλώσεις για τον εκζητούμενο, αλλά αναλύει στον Τύπο την οριστική δικαστική απόφαση που εξέδωσε το Εφετείο του Βουκουρεστίου επιβεβαιώνοντας ότι ο κ. … καταδικάστηκε για πράξη κατάχρησης εξουσίας που δεν αποτελεί έγκλημα. Δηλώνει σχετικά ότι η καταδίκη που εξέδωσε προηγουμένως δέχεται πως η πράξη του κ. … είναι έγκλημα και ότι η νέα απόφαση είναι επομένως εσφαλμένη: «Στην υπόθεση αυτή, το δικαστήριο αναφέρει ότι το αδίκημα της κατάχρησης εξουσίας έχει αποποινικοποιηθεί, παρά το ότι από την απόφαση του εφετείου προκύπτει σαφώς και κατηγορηματικά ότι έχουν παραβιαστεί διατάξεις του πρωτογενούς δικαίου και συγκεκριμένα οι διατάξεις του άρθρου 4, παράγραφος 2 του Παραρτήματος I, Κεφάλαιο ΙΙ, γράμμα L του Νόμου-Πλαισίου 284/2010 για την ενιαία αμοιβή του προσωπικού που αμείβεται από δημόσιους πόρους, διαπιστώνοντας με βάση τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν ότι ο κατηγορούμενος … …, υπό την ιδιότητά του ως δημάρχου, ενέκρινε τη μετατροπή της θέσης του υπαλλήλου, επαγγελματικού βαθμού ΙΑ, σε ειδικό επιθεωρητή, επαγγελματικού βαθμού II, έχοντας υπόψη του τον κατηγορούμενο … …, τον οδηγό του», πρόσθεσε η πρώην δικαστής Daniela Panioglu.

Αυτή η στάση μιας συνταξιούχου δικαστή να σχολιάζει τις δικές της αποφάσεις και να αμφισβητεί τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις μέσω δηλώσεων στον Τύπο είναι μια εξαιρετικά ασυνήθιστη πρακτική, καθώς οι δικαστές στη Ρουμανία είναι γενικά εξαιρετικά επιφυλακτικοί ως προς αυτό, ακόμη και μετά τη συνταξιοδότησή τους.

Επομένως, μια τέτοια ασυνήθιστη συμπεριφορά, που προέρχεται ακριβώς από τη δικαστή που εξέδωσε μια εξαιρετικά αμφισβητήσιμη καταδίκη, υπό τις εξαιρετικά ασυνήθιστες συνθήκες που περιγράφονται παραπάνω, η οποία, περισσότερο από τρία χρόνια μετά την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης της, εξακολουθεί να κάνει σχόλια στον Τύπο για την κατάσταση του ατόμου που καταδίκασε, συγκρίνοντάς τον με «βάτραχο που βράζει» είναι εξαιρετικά σαφής απόδειξη της μεροληπτικής κρίσης που έλαβε ο εκζητούμενος. Σε αυτό το πλαίσιο, δεν μπορώ να αγνοηθεί αυτό που διέλαβε στην απόφασή του το Εφετείο του Βουκουρεστίου όταν καταδίκασε, χωρίς στοιχεία, τον εκζητούμενο για πολυτελή τρόπο ζωής. Ακόμα κι αν ήταν αλήθεια, πριν γίνει δήμαρχος, ήταν ένας από τους πιο διακεκριμένους και αξιόπιστους χειρουργούς στη Ρουμανία. Ήταν γερουσιαστής για 8 χρόνια, ήταν διευθυντής σε δύο από τα μεγαλύτερα νοσοκομεία της Ρουμανίας κ.λπ. Είναι αδικαιολόγητο να κατηγορείται ένα τέτοιο άτομο ότι μερικές φορές ταξιδεύει στη Βιέννη ή την Ελλάδα για διακοπές και να απεικονίζεται η σύντροφος της ζωής του ως γυναίκα με ελαφρά ηθική, προκειμένου να δικαιολογηθεί μια καταδίκη.

B.IIΙ. ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΡΑΤΗΣΗΣ ΣΤΗ ΡΟΥΜΑΝΙΑ: ΑΠΑΝΘΡΩΠΗ ΚΑΙ ΕΞΕΤΕΛΙΣΤΙΚΗ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗ

1. Οι συστημικές πλημμέλειες του σωφρονιστικού συστήματος της Ρουμανίας προκύπτουν από τα εξής::

ί) Αποφάσεις του ΕΔΔΑ, δυνάμει των οποίων καταδικάστηκε η Ρουμανία για απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση, λόγω των συνθηκών κράτησης, ήτοι Blejuşcă κατά Ρουμανίας της 19.3.2013, Mihai Laurentiu Marin κατά Ρουμανίας της 10.6.2014, George Laviniu Chiurau κατά Ρουμανίας της 16.6.2020, Polgar κατά Ρουμανίας της 20.7.2021, Băncilă και λοιποί κατά Ρουμανίας της 16.12.2021, Ruseti και λοιποί κατά Ρουμανίας της 16.12.2021. Ιδιαίτερη μνεία προσήκει στην πιλοτική υπόθεση Rezmives και λοιποί κατά Ρουμανίας της 25ης.4.2017, με την οποία επισημαίνεται από το Δικαστήριο του Στρασβούργου ότι διαπιστώνονται πολλές παραβιάσεις διαχρονικά, οι οποίες ακολουθούν αυξητική πορεία (σκέψη 106) και ότι πρόκειται για δομική δυσλειτουργία του σωφρονιστικού συστήματος της Ρουμανίας (σκέψη 110).

ii) Αποφάσεις εθνικών δικαστηρίων, όπως:

α) Η από 13.4.2017 απόφαση του Εφετείου του Μονάχου - 1AR 126/17, δυνάμει της οποίας απορρίφθηκε το αίτημα εκτέλεσης ΕΕΣ των αρχών της Ρουμανίας, λόγω του ότι ο προσωπικός διαθέσιμος χώρος για κάθε κρατούμενο υπολειπόταν των 3 τ.μ.,

β) Η από 11.6.2021 απόφαση του High Court of Justice (υπόθεση Popoviciu), δυνάμει της οποίας έγινε δεκτή η έφεση κατά της πρωτόδικης αποφάσεως, που διέταξε την εκτέλεση ΕΕΣ των ρουμανικών αρχών προς έκτιση ποινής, δεχόμενο το Δικαστήριο κατάφωρη παραβίαση του δικαιώματος του εκζητουμένου σε δίκαιη δίκη, που -σημειωτέον- είχε ήδη συντελεστεί, η δε εκτέλεση ποινής που βασίζεται σε μια τέτοια καταδίκη, συνιστά παραβίαση του άρθρου 5 της ΕΣΔΑ και

γ) Η από 26.10.2021 απόφαση του Δικαστηρίου της Leuven, που απέρριψε την εκτέλεση ΕΕΣ των ρουμανικών αρχών σε βάρος της … …, συγκατηγορούμενης του εκζητουμένου στην ίδια υπόθεση, κρίνοντας τις διαβεβαιώσεις των Ρουμανικών Αρχών ως γενικές, ασαφείς και αναξιόπιστες ε τις ακόλουθες σκέψεις: «Οι ρουμανικές αρχές παρείχαν πρόσθετες πληροφορίες επ' αυτού στις 2 Απριλίου 2021. Αντιλαμβανόμαστε ότι η εκζητουμένη υποστηρίζει πως οι αναφερόμενες στο μήνυμα της 2ας Απριλίου 2021 συνθήκες κράτησης δεν είναι συγκεκριμένες. Για παράδειγμα, αναφέρεται ότι μετά την παράδοση, η εκζητούμενη, υπό την «κανονική» εξέλιξη των πραγμάτων, θα μεταφερόταν στο νοσοκομείο Rahova στο Βουκουρέστι για περίοδο καραντίνας και παρακολούθησης στο πλαίσιο της πανδημίας του κορωνοϊού. Στη συνέχεια, η Εθνική Διοίκηση Σωφρονιστικών Ιδρυμάτων θα όριζε τη φυλακή όπου θα εκτίσει την στερητική της ελευθερίας ποινή της. Υπάρχουν αρκετές αναφορές στις λέξεις «κανονικά» και «πιθανότατα». Οι πληροφορίες που παρέχονται είναι ασαφείς και πολύ γενικές και δεν αντιμετωπίζουν διάφορες ανησυχίες όπως το πρόβλημα του υπερπληθυσμού των φυλακών στη Ρουμανία, όπως έχει επισημανθεί σε πολλές περιπτώσεις. Επιπλέον, οι πληροφορίες είναι ανεπαρκώς εξατομικευμένες όσον αφορά το εκζητούμενο πρόσωπο. Για παράδειγμα, δεν είναι πράγματι σαφές σε ποιον τύπο κελιού θα έμενε: είναι ένα ενιαίο δωμάτιο κράτησης ή ένα κοινόχρηστο δωμάτιο κράτησης όπου κάθε κρατούμενος θα έχει τουλάχιστον 3 m² ατομικό χώρο; Δεν παρέχονται επαρκείς πληροφορίες σχετικά με τις συνθήκες κράτησης, ενώ στο παρελθόν εντοπίστηκαν αρκετά προβλήματα σχετικά με τις συνθήκες κράτησης στη Ρουμανία. Επομένως, υπάρχει σαφής και συγκεκριμένος κίνδυνος μεταχείρισης της εκζητουμένης κατά παράβαση του Άρθρου 3 της ΕΣΔΑ. (...) Η διαπίστωση αυτή από μόνη της αρκεί για να συναχθεί το συμπέρασμα ότι υφίσταται σοβαρός, πραγματικός, συγκεκριμένος και ατομικός κίνδυνος προσβολής των θεμελιωδών δικαιωμάτων της ίδιας της εκζητουμένης».

δ) Η από 21.1.2022 απόφαση του Εφετείου της Bolognia, που απέρριψε ομοίως ΕΕΣ των αρχών της Ρουμανίας με τις ακόλουθες σκέψεις: «Στην προκειμένη περίπτωση, η επιφάνεια του κελιού που προορίζεται για τον - υποδεικνύεται σε τέσσερα τετραγωνικά μέτρα, χωρίς τις εγκαταστάσεις υγιεινής, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι η επίπλωση που περιέχεται σε αυτό περιλαμβάνει ένα κρεβάτι και ένα τραπέζι για το σερβίρισμα των γευμάτων. Ακόμη και αν το κρεβάτι και το τραπέζι έχουν περιορισμένες διαστάσεις, είναι προφανές ότι, εξαιρούμενης αυτής της επίπλωσης, η ωφέλιμη επιφάνεια μέσα στο κελί που μπορεί να περπατηθεί μειώνεται σε λιγότερο από τα προβλεπόμενα τρία τετραγωνικά μέτρα. Είναι αλήθεια ότι η προαναφερθείσα νομολογία υποδεικνύει ότι ο προαναφερθείς αριθμητικός αυτοματισμός μπορεί να ξεπεραστεί μέσω κατάλληλων αντισταθμιστικών παραγόντων, που εντοπίζονται στη σύντομη διάρκεια της κράτησης, στις αξιοπρεπείς συνθήκες κράτησης και στην επαρκή ελευθερία κινήσεων εκτός κελιού μέσω της άσκησης κατάλληλων δραστηριοτήτων. Επισημαίνει ωστόσο ότι αυτοί οι αντισταθμιστικοί παράγοντες, οι οποίοι πρέπει σε κάθε περίπτωση να συντρέχουν συνδυαστικά, λειτουργούν μόνο σε σχέση με ημιανοικτά ή ανοικτά καθεστώτα κράτησης, και όχι σε σχέση με κλειστά καθεστώτα κράτησης. Στην προκειμένη περίπτωση ο - μετά από μια αρχική περίοδο προσαρμογής στις συνθήκες του σωφρονιστικού περιβάλλοντος διάρκειας 21 ημερών, θα υπόκειται σε καθεστώς κλειστής κράτησης, τουλάχιστον ίσο με το ένα πέμπτο της ποινής (συγκεκριμένα - δεδομένου ότι η ποινή που του επιβλήθηκε είναι φυλάκιση τριών ετών, και ακόμη και μετά την αφαίρεση των 21 ημερών που προαναφέρθηκαν - ίσο με τουλάχιστον έξι μήνες και δεκαπέντε ημέρες). Ήδη υπό το πρίσμα αυτού του πρώτου σταδίου αναλυτικής αξιολόγησης των συνθηκών κράτησής του, δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις νομιμότητας που θέτει η νομολογία μας και ως εκ τούτου το υπό εξέταση αίτημα παράδοσης απορρίπτεται».

ε) Η απόφαση του Γαλλόφωνου Πρωτοδικείου των Βρυξελλών, που έπραξε το ίδιο επί ΕΕΣ κατά Ρουμάνου πολίτη: «Η πληροφόρηση είναι εντελώς μη ικανοποιητική για τους ακολούθους λόγους: Το Δικαστήριο ανέμενε τις Ρουμανικές Δικαστικές Αρχές να επιτρέψουν μια εξατομικευμένη, σχετική και έγκαιρη εξέταση, υποβάλοντας συγκεκριμένες πληροφορίες όπως μεταξύ άλλων: Τη φυλακή όπου ο κρατούμενος θα κρατηθεί αναμένοντας τη δίκη του, επιβεβαίωση, ότι τα άτομα που κρατούνται προδικαστικά δεν χρησιμοποιούνται για άλλους λόγους πέραν αυτών που έχουν καταδικαστεί. Τον τύπο του κελιού που θα κρατηθεί. Τον ακριβή χώρο που θα επωφελείται, ακόμη κι αν η εκδούσα αρχή δηλώνει ελάχιστο χώρο 3 τ.μ.. Ο αριθμός των κρατουμένων με τους οποίους υποθετικά θα μοιράζεται το χώρο παραμένει ασαφής. Ο αριθμός του πιθανού συνωστισμού των φυλακών στην Ρουμανία και πιο συγκεκριμένα στη φυλακή, που θα παραμείνει ο αιτών. Υγειονομικά μέτρα που έχουν υιοθετηθεί ειδικά εξαιτίας της πανδημίας COVID-19».

στ) Η από 12.8.2024 απόφαση του Ποινικού Εφετείου Μάλτας

ζ) Η από 18.5.2016 απόφαση του Περιφερειακού Δικαστηρίου της Solna (Σουηδία), με την οποία απορρίφθηκε ΕΕΣ των Ρουμανικών Αρχών

η) Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου του Ηνωμένου Βασιλείου στην υπόθεση … …, που απέρριψε το ΕΕΣ των Αρχών της Ρουμανίας.

ίίί) Η από 30.6.2018 Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων και της Απάνθρωπης ή Εξευτελιστικής Μεταχείρισης ή Τιμωρίας (CPT) σχετικά με την Επίσκεψη 2018 στη Ρουμανία - Τμήμα: 14/39, Τμήμα: 20/39 και Τμήμα: 24/39. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι οι υλικές συνθήκες σε όλες τις φυλακές που επισκέφθηκε μπορούν να θεωρηθούν γενικώς ως κακές (συνωστισμός, με αποτέλεσμα ο χώρος διαβίωσης κάθε κρατουμένου να ποικίλει από 2 τ.μ. έως μόλις 1,5 τ.μ., εγκαταστάσεις που δεν συντηρούνται ή εμφανίζουν εικόνα κατάρρευσης ή ερείπωσης, υγρασία, έλλειψη θέρμανσης και ζεστού νερού, κακός φωτισμός και εξαερισμός, ανθυγιεινές συνθήκες).

iν) Η από 14.4.2022 Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων και της Απάνθρωπης ή Εξευτελιστικής Μεταχείρισης ή Τιμωρίας (CPT), η οποία συντάχθηκε κατόπιν επίσκεψης αντιπροσωπείας της ως άνω Επιτροπής σε τέσσερις ρουμανικές φυλακές, κατά το χρονικό διάστημα από 10 έως 21 Μαΐου 2021 και σύμφωνα με την οποία οι υλικές συνθήκες κράτησης σε όλες τις ανωτέρω φυλακές ήταν “γενικά κακές”, παραπέμποντας σε εικόνα μη αξιοπρεπούς διαβίωσης των κρατουμένων, καθόσον διαπιστώθηκε υπερπληθυσμός των φυλακών και της πολλαπλής χρήσης κελιών, κατά τρόπο ώστε ο χώρος διαβίωσης ανά κρατούμενο να αντιστοιχεί σε πολλές περιπτώσεις σε 2 τ.μ. περίπου, κράτηση σε ερειπωμένα και χωρίς εξοπλισμό κελιά με ανεπαρκή θέρμανση τον χειμώνα, περιορισμένη πρόσβαση σε ζεστό νερό, ύπαρξη φθαρμένων/μολυσμένων στρωμάτων και κλινοσκεπασμάτων, ελλιπής διάθεση προϊόντων υγιεινής κ.λπ.

ν) Οι από 23.8.2023 Συμπερασματικές παρατηρήσεις της Επιτροπής κατά των Βασανιστηρίων των Ηνωμένων Εθνών, επί της τρίτης περιοδικής έκθεσης της Ρουμανίας (CAT/C/ROU/CO/3)

νί) Το από 20.7.2023 Ανακοινωθέν των Ηνωμένων Εθνών με τίτλο: «Οι εμπειρογνώμονες της Επιτροπής κατά των Βασανιστηρίων συνιστούν την αλληλεπίδραση της Ρουμανίας με τους μηχανισμούς ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ρωτούν για τον υπερπληθυσμό των φυλακών και τις αναφορές για σωματική κακοποίηση των κρατουμένων Ρομά»

νΐΐ) Η Έκθεση του Υπουργείου Εξωτερικών των Η.Π.Α. - Γραφείο Δημοκρατίας, Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Εργασίας, για τα ανθρώπινα δικαιώματα στη Ρουμανία 2020

viii) Η Έκθεση του Υπουργείου Εξωτερικών των Η.Π.Α. - Γραφείο Δημοκρατίας, Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Εργασίας, για τα ανθρώπινα δικαιώματα στη Ρουμανία 2023

ix) Το από 21.10.2016 δημοσίευμα της Alina Harastasanu στον ιστότοπο https://dobalriskinsidits.com με τίτλο: «Η Υπουργός Δικαιοσύνης της Ρουμανίας παραδέχεται ότι είπε ψέματα στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων»

x) Το άρθρο στον ιστότοπο του Συμβουλίου της Ευρώπης (vww.coe.int) της 19.3.2019 με τίτλο: «Ρουμανία: Η επιτροπή των βασανιστηρίων του Συμβουλίου της Ευρώπης εγείρει προβληματισμούς αναφορικά με την κακομεταχείριση των φυλακισμένων από το προσωπικό, τη βία μεταξύ των φυλακισμένων και τις καταγγελίες για την αστυνομική κακομεταχείριση».

Συνεπώς, δεδομένου ότι, στην πρώτη βαθμίδα ελέγχου, βάσει όσων προαναφέρθηκαν, διαπιστώθηκαν οι πλημμέλειες που επικαλείται ο εκζητούμενος, το Συμβούλιό σας οφείλει να ελέγξει περαιτέρω, εάν εξαιτίας των ανωτέρω πλημμελειών, πρόκειται να συντελεστεί, in concrete, παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων του εκζητουμένου.

2. Επί των “διαβεβαιώσεων” των Ρουμανικών Αρχών σχετικά με τις συνθήκες κράτησης

i. Οι διαβεβαιώσεις δεν έχουν παρασχεθεί ούτε έχουν έστω εγκριθεί από δικαστική αρχή του εκζητούντος κράτους

Σύμφωνα με την απόφαση του ΔΕΕ στην υπόθεση ML (C-220/18 PPU) της 25.7.2018:

«111. Η παρεχόμενη από τις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους εκδόσεως του εντάλματος διαβεβαίωση ότι το ενδιαφερόμενο πρόσωπο δεν θα υποστεί απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση λόγω των συγκεκριμένων και ακριβών συνθηκών κρατήσεώς του, ανεξαρτήτως του σωφρονιστικού καταστήματος στο οποίο θα κρατηθεί εντός του κράτους μέλους εκδόσεως του εντάλματος, αποτελεί στοιχείο το οποίο δεν επιτρέπεται να μην λάβει υπόψη η δικαστική αρχή εκτελέσεως. Πράγματι, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας με το σημείο 64 των προτάσεών του, η αθέτηση μιας τέτοιας διαβεβαιώσεως. κατά το μέρος που η διαβεβαίωση αυτή είναι ικανή να δεσμεύει την αρχή που την παρέσχε, θα μπορούσε να προβληθεί κατά της αρχής αυτής ενώπιον των δικαστηρίων του κράτους μέλους εκδόσεως του εντάλματος.

112. Εφόσον η διαβεβαίωση αυτή έχει παρασχεθεί ή, τουλάχιστον, εγκριθεί από τη δικαστική αρχή εκδόσεως του εντάλματος, εν ανάγκη, κατόπιν της ζητηθείσας συνδρομής της κεντρικής αρχής ή μιας εκ των κεντρικών αρχών του κράτους μέλους εκδόσεως του εντάλματος, κατά την έννοια του άρθρου 7 της αποφάσεως-πλαισίου, η δικαστική αρχή εκτελέσεως, με βάση την αμοιβαία εμπιστοσύνη που πρέπει να υπάρχει μεταξύ των δικαστικών αρχών των κρατών μελών και επί της οποίας εδράζεται το σύστημα του ευρωπαϊκού εντάλματος συλλήψεως, πρέπει να μπορεί να στηριχθεί στη διαβεβαίωση αυτή, τουλάχιστον όταν δεν υφίσταται οποιοδήποτε συγκεκριμένο στοιχείο βάσει του οποίου θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι οι υφιστάμενες συνθήκες κρατήσεως εντός ορισμένου καταστήματος κρατήσεως είναι αντίθετες προς το άρθρο 4 του Χάρτη.

113. Εν προκειμένω, όμως, η διαβεβαίωση που παρέσχε το ουγγρικό Υπουργείο Δικαιοσύνης στις 20 Σεπτεμβρίου 2017, και την οποία επανέλαβε στις 27 Μαρτίου 2018, ότι το ενδιαφερόμενο πρόσωπο δεν θα υποστεί καμία απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση λόγω των συνθηκών κρατήσεώς του στην Ουγγαρία, ούτε παρασχέθηκε ούτε εγκρίθηκε από τη δικαστική αρχή εκδόσεως του εντάλματος, πράγμα το οποίο επιβεβαίωσε ρητώς η Ουγγρική Κυβέρνηση κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση.

114. Δεδομένου ότι δεν προέρχεται από μια δικαστική αρχή, η εγγύηση που μπορεί να απορρέει από μια τέτοια διαβεβαίωση πρέπει να προσδιορίζεται μέσω της σφαιρικής εκτιμήσεως του συνόλου των στοιχείων που έχει στη διάθεσή της η δικαστική αρχή εκτελέσεως».

Επομένως, κατά τη νομολογία του ΔΕΕ, υφίσταται σαφής διάκριση -η οποία επιδρά στον βαθμό αξιοπιστίας της διαβεβαίωσης- μεταξύ της διαβεβαίωσης του παρέχεται (ή τουλάχιστον εγκρίνεται) από τη δικαστική αρχή του κράτους έκδοσης του ΕΕΣ και της διαβεβαίωσης που παρέχεται από άλλη αρχή του εν λόγω κράτους.

Εν προκειμένω, η διαβεβαίωση προέρχεται από υπηρεσία του Υπουργείου Δικαιοσύνης της Ρουμανίας και όχι από δικαστική αρχή, Συγκεκριμένα προέρχεται από τον Γενικό Διευθυντή της Εθνικής Αρχής των Καταστημάτων Κράτησης Geo Bogdan Burcu.

Υπό το φως των ανωτέρω, προκειμένου να αποκλείσει την ύπαρξη πραγματικού κινδύνου να υποστεί ο εκζητούμενος, σε βάρος του οποίου έχει εκδοθεί ΕΕΣ με σκοπό την έκτιση ποινής στερητικής της ελευθερίας, απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση, κατά την έννοια του άρθρου 4 του ΧΘΔΕΕ, επιβάλλεται η εκ μέρους του Δικαστηρίου σας “ειδική πρωτογενής εκτίμηση” όλων των διαθέσιμων στοιχείων, χωρίς να αρκεστεί στην αόριστη και γενικόλογη διαβεβαίωση, ότι «η Διεύθυνση Εθνικών Φυλακών εγγυάται την εκτέλεση της ποινής στερήσεως της ελευθερίας σε όλη τη διάρκεια αυτής, συμπεριλαμβανομένης της περιόδου καραντίνας και παρατήρησης, υπό αξιοπρεπείς συνθήκες που να διασφαλίζουν τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας» [πρβλ. Εφετείο Κυπριακής Δημοκρατίας, απόφαση της 3.11.2023, υπόθ. Benyamm Steinmetz ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας].

ίί. Γενικές παρατηρήσεις

Επί των διαβεβαιώσεων των ρουμανικών Αρχών -τις οποίες απέστειλαν δίχως να ζητηθούν από το Συμβούλιό σας- λεκτέα τυγχάνουν τα εξής: Οι συνθήκες κράτησης του εκζητουμένου περιγράφονται ως ιδανικές, ώστε να προσιδιάζουν μάλλον σε χώρον αναψυχής παρά σε κατάστημα κράτησης, γεγονός που από μόνο του τις καθιστά αναξιόπιστες. Πρόκειται για στερεοτυπικές διαβεβαιώσεις, οι οποίες επαναλαμβάνονται μονότονα σε όλες ανεξαιρέτως τις υποθέσεις εκτέλεσης ε.ε.σ., το μόνο δε που αλλάζει κάθε φορά είναι το όνομα του εκζητουμένου και το κατάστημα κράτησης. Μάλιστα η αιτούσα αρχή έσπευσε να επισυνάψει και φωτογραφίες, που παραπέμπουν σε πολυτελή ξενώνα, παρά σε κατάστημα κράτησης, το ίδιο δε έπραξε και στην περίπτωση του εκζητουμένου … ... Όμως η πραγματικότητα, όπως προκύπτει από τις επισκοπηθείσες φωτογραφίες της Rahova, που αναζητήθηκαν στο διαδίκτυο, είναι διαφορετική.

Εξ ετέρου, στις “διαβεβαιώσεις”:

- δεν αναφέρεται ο αριθμός των συγκρατημένων του εκζητουμένου στον ίδιο χώρο κράτησης,

- δεν αναφέρεται η επιφάνεια των κελιών κράτησης στη φυλακή Βουκουρεστίου-Rahova κατά την περίοδο προσαρμογής,

- ως προς την επικοινωνία με τρίτους κατά τη διάρκεια της καραντίνας γίνονται ασαφείς αναφορές για «διασφάλιση της διατήρησης της σύνδεσης με το περιβάλλον υποστήριξης μέσω επισκέψεων ή διαδικτυακών επικοινωνιών», χωρίς να μνημονεύεται ο ημερήσιος αριθμός και η διάρκεια τους, ενώ κατά την κράτηση υπό κλειστό καθεστώς γίνεται αορίστως μνεία περί «μηνιαίως 5 επισκέψεων και 4 διαδικτυακών επικοινωνιών», χωρίς να αναφέρεται η διάρκειά τους,

- ως προς τη θέρμανση δεν αναφέρεται ούτε η ημερήσια διάρκεια της ούτε η ελάχιστη θερμοκρασία κατά τη διάρκεια του χειμώνα, ανάλογα με την εξωτερική θερμοκρασία,

- δεν αναφέρεται ο αριθμός και οι διαστάσεις των παραθύρων, ώστε να ελεγχθεί ο εξαερισμός και ο φυσικός φωτισμός,

- απουσιάζει και η παραμικρή αναφορά εν σχέσει με την παροχή ειδικής διατροφής ανάλογης με τα σοβαρά προβλήματα υγείας του εκζητουμένου, μη αρκούσης της γενικόλογης αναφοράς, ότι «καταρτίζεται ένας διαφοροποιημένος πίνακας για κάθε διατροφικό πρότυπο με τη διευκρίνιση των μενού που παρέχονται για πρωινό, μεσημεριανό γεύμα και δείπνο. Τα μενού εγκρίνονται επίσης από τον προϊστάμενο ιατρό και αναρτώνται καθημερινά σε κάθε τμήμα κράτησης. Σύμφωνα με το διατροφικό πρότυπο στο οποίο έχουν ενταχθεί οι κρατούμενοι, προσφέρεται ποικιλία τροφίμων 3 φορές την ημέρα, που ανταποκρίνομαι ποιοτικά και ποσοτικά στους κανόνες υγιεινής των τροφίμων»,

- γίνεται στερεοτυπική αναφορά σε δικαίωμα εργασίας και εκπαίδευσης του εκζητουμένου («προγράμματα σχολικής και επαγγελματικής κατάρτισης»), ο οποίος είναι Καθηγητής Πανεπιστημίου,

- γίνεται αναφορά μόνο περί δυνατότητας προσβολής του καθορισμού του καθεστώτος κράτησης ενώπιον δικαστή, χωρίς να γίνεται μνεία περί διαθέσιμων ένδικων μέσων για τον έλεγχο της νομιμότητας των συνθηκών κράτησης,

- γίνεται στερεοτυπική αναφορά ότι ο εκζητούμενος έχει τη δυνατότητα να επικοινωνεί με διπλωματικούς εκπροσώπους», ενώ είναι Ρουμάνος,

- ουδεμία διαβεβαίωση υφίσταται ότι ο εκζητούμενος θα έχει τη δυνατότητα να κινείται άνετα εντός του κελιού, σύμφωνα με τη νομολογία του ΕΔΔΑ και του ΔΕΕ [πρβλ. Εφετείο Κυπριακής Δημοκρατίας, απόφαση της 3.11.2023, υπόθ. Benyamin Steinmetz ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας], και

- ουδεμία εγγύηση παρέχεται ότι ο εκζητούμενος, λόγω της ευάλωτης θέσης του (ηλικιωμένος, πολιτικό πρόσωπο, ευκατάστατος), μπορεί να λάβει το καθεστώς ειδικής προστασίας, και επομένως δεν παρέχεται καμία διασφάλιση ότι δεν θα υποβληθεί σε αυθαίρετη τιμωρία ή κακομεταχείριση από σωφρονιστικούς υπαλλήλους ή κρατούμενους, μη αρκούσης της γενικόλογης αναφοράς «με τον απαραίτητο βαθμό προστασίας», και

- οι ρουμανικές αρχές επιδαψιλεύουν στον εκζητούμενο κατά τη διάρκεια της καραντίνας δήθεν ατομικό κελί επιφάνειας 6 τ.μ., χωρίς να υφίσταται σχετική πρόβλεψη στη ρουμανική νομοθεσία, γεγονός που αποδεικνύει την αναξιοπιστία της διαβεβαίωσης, αφού τούτο θα συνιστούσε ευμενή διακριτική μεταχείριση σε βάρος των συγκρατουμένων του.

iii. Παρέχονται εσφαλμένες πληροφορίες. Έλλειψη ελάχιστου χώρου 4 τετραγωνικών μέτρων

Οι ρουμανικές αρχές εγγυώνται ότι θα παράσχουν στον εκζητούμενο τουλάχιστον 4 τετραγωνικά μέτρα ατομικού χώρου. Σύμφωνα με τη ρουμανική νομοθεσία, το κράτος υποχρεούται να παρέχει σε κάθε κρατούμενο τουλάχιστον 4 τετραγωνικά μέτρα ατομικού χώρου, όπως ορίζεται στο άρθρο 3 του παραρτήματος αριθ. 1 του διατάγματος 2772/2017 του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Ωστόσο, στην Ετήσια Έκθεση Δραστηριοτήτων του Σωφρονιστικού Ιδρύματος Ράχοβα για το 2024, όταν αναλύεται η κατάσταση των εκδοθέντων κρατουμένων για τους οποίους παρασχέθηκαν εγγυήσεις, αναφέρεται στη διασφάλιση χώρου τουλάχιστον 3 τετραγωνικών μέτρων: «Κάθε ένα από αυτά τα δωμάτια έχει 6 ή 8 κρεβάτια διατεταγμένα σε 2 επίπεδα, ανάλογα με το μέγεθος κάθε δωματίου, έτσι ώστε σε κάθε άτομο να παρέχεται ελάχιστος χώρος 3 τετραγωνικών μέτρων, δεδομένου ότι οι εγκαταστάσεις μας φιλοξενούν εκδοθέντες κρατούμενους για τους οποίους το ρουμανικό κράτος έχει παράσχει διαβεβαιώσεις στις αιτούσες χώρες σχετικά με τις συνθήκες κράτησής τους».

Φαίνεται ότι παρόλο που η ΑΝΡ εγγυάται στις ελληνικές αρχές ότι θα παράσχει στον εκζητούμενο τουλάχιστον 4 τετραγωνικά μέτρα, οι φυλακές όπου θα έπρεπε να παρέχεται αυτός ο χώρος, δηλαδή η φυλακή Rahova, αναφέρουν για το προηγούμενο έτος ότι διαθέτουν δωμάτια σχεδιασμένα να παρέχουν τουλάχιστον 3 τετραγωνικά μέτρα χώρου για εκδοθέντα άτομα που καλύπτονται από διαβεβαιώσεις. Σαφώς, από αυτή την άποψη, οι διαβεβαιώσεις είναι ασαφείς και αναξιόπιστες, καθώς έρχονται σε αντίθεση με την πραγματική κατάσταση που αναφέρει η φυλακή.

Επιπλέον, όπως και οι διαβεβαιώσεις που δόθηκαν προηγουμένως στην πρώτη διαδικασία εκτέλεσης ΕΕΣ κατά του εκζητουμένου, η ΑΝΡ υπολογίζει τον εγγυημένο ατομικό χώρο με τον ίδιο τρόπο, εξαιρώντας μόνο τον χώρο υγιεινής από τη συνολική επιφάνεια των δωματίων, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τα έπιπλα (κρεβάτι, τραπέζι και άλλα) που καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος του χώρου που διατίθεται στους κρατουμένους.

Σε αντίθεση με την προηγούμενη διαβεβαίωση που εξέδωσε η ΑΝΡ στην περίπτωση του εκζητουμένου, όπου ανέφερε ότι θα παρείχε κρεβάτια διαστάσεων 0,9 m/1,8 m, κατά παράβαση της δικής της εθνικής νομοθεσίας (Διάταγμα Υπουργείου Δικαιοσύνης 2772/2017), το οποίο απαιτεί κρεβάτια διαστάσεων 0,9 m/2 m, αυτή τη φορά η ΑΝΡ δεν παρέχει καμία πληροφορία για το μέγεθος του κρεβατιού. Δεδομένου ότι η ΑΝΡ επαινεί κάθε αλλαγή και βελτίωση που κάνει, είναι ξεκάθαρο ότι αν τα κρεβάτια είχαν αντικατασταθεί, θα είχε αναφερθεί το νέο τους μέγεθος. Κατά συνέπεια, είναι σαφές ότι η ΑΝΡ συνεχίζει να παραβιάζει την εθνική νομοθεσία παρέχοντας στους κρατούμενους κρεβάτια μικρότερα από το απαιτούμενο πρότυπο. Η μόνη διαφορά είναι ότι αυτή τη φορά η ΑΝΡ προσπαθεί να κρύψει αυτό το γεγονός με παράλειψη.

Περαιτέρω για το θέμα αυτό, η Έκθεση που εξέδωσε ο Συνήγορος του Πολίτη το 2024 μετά από επίσκεψη στο Σωφρονιστικό Κατάστημα Rahova δείχνει ότι τα κρατητήρια είναι εξοπλισμένα, μεταξύ άλλων, με διπλά μεταλλικά κρεβάτια (κουκέτες) διαστάσεων 1,80 μ./0,80 μ. Δεν γίνεται καμία αναφορά στην ύπαρξη μονόχωρων κρεβατιών στα κρατητήρια, όπως εγγυώνται οι Ρουμανικές στον εκζητούμενο. Η ύπαρξη μονόχωρων κρεβατιών δεν αναφέρεται ούτε στην ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων του σωφρονιστικού καταστήματος της Rahova για το 2024, όπου οι μόνες αναφορές είναι σε κουκέτες. Δεν είναι λοιπόν σαφές εάν υπάρχουν αυτά τα μονόχωρα κρεβάτια, σε ποιους χώρους της φυλακής και σε ποια από τις δύο φυλακές όπου θα φυλακιζόταν διαδοχικά ο εκζητούμενος. Το γεγονός ότι τέτοιες κλίνες δεν αναφέρονται στις εκθέσεις που αναφέρονται αποτελεί περαιτέρω ένδειξη της έλλειψης αξιοπιστίας των διαβεβαιώσεων.

Εξ ετέρου, η διαβεβαίωση που έδωσε το ρουμανικό κράτος για τα 4 τετραγωνικά μέτρα, τα οποία περιλαμβάνουν και το κρεβάτι των 1,44 τετραγωνικών μέτρων και έτσι μειώνονται σε λιγότερο από 3 τετραγωνικά μέτρα, δεν είναι ρεαλιστική, καθώς το ρουμανικό κράτος δεν εγγυάται ουσιαστικά τα 4 τετραγωνικά μέτρα. Αυτή η δήλωση μπορεί να αποδειχθεί μαθηματικά και βασίζεται στο γεγονός ότι, στην παρουσίαση της κατάστασης στη διαβεβαίωση, η ΑΝΡ απέκλεισε μόνο την τουαλέτα από την περιοχή που ελήφθη υπόψη. Στην πραγματικότητα, υπάρχουν άλλα έπιπλα σε ένα κελί κράτησης που μειώνουν τον ατομικό χώρο ενός ατόμου (κρεβάτια, ντουλάπες και άλλα έπιπλα).

Εν ολίγοις, λαμβάνοντας υπόψη μόνο τα κρεβάτια και υποθέτοντας ότι είναι όλα κουκέτες και ότι δεν υπάρχουν άλλα έπιπλα στα δωμάτια, ο χώρος που διατίθεται σε έναν κρατούμενο που δικαιούται 4 τετραγωνικά μέτρα σύμφωνα με την εσωτερική νομοθεσία είναι μικρότερος από 2 τετραγωνικά μέτρα. Στην πραγματικότητα, δεδομένου του μαζικού συνωστισμού στις φυλακές, αλλά και του γεγονότος ότι υπάρχουν και άλλα έπιπλα στα δωμάτια, ο χώρος που διαθέτει ένας κρατούμενος είναι αμελητέος.

Ο λόγος για τον οποίο η ΑΝΡ συνεχίζει να χρησιμοποιεί αυτή τη μέθοδο υπολογισμού, η οποία έχει σχεδιαστεί για να παραπλανήσει τις ελληνικές αρχές, είναι επειδή μόνο με αυτόν τον τρόπο η ΑΝΡ μπορεί να δημιουργήσει μια ελάχιστη εντύπωση ότι μπορεί να εγγυηθεί τα 4 τετραγωνικά μέτρα. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ο υπερπληθυσμός στις ρουμανικές φυλακές εξακολουθεί να βρίσκεται επί του παρόντος σε υψηλά επίπεδα, παρόμοια με εκείνα του 2022. Επομένως, η έλλειψη επαρκούς χώρου ενδιαιτήσεως καλύπτεται από διάφορες μεθόδους υπολογισμού.

Για παράδειγμα, στις 7 Ιουνίου 2022, όταν συντάχθηκε η προηγούμενη έκθεση του Καθηγητή Chirila, οι ρουμανικές φυλακές ανέφεραν συνολική χωρητικότητα 17.743 ατόμων, ενώ εκείνη την εποχή υπήρχαν 22.092 άτομα υπό κράτηση, με αποτέλεσμα το ποσοστό υπερπληθυσμού να φτάνει σχεδόν το 125%, Στις 16 Απριλίου 2025, όταν το ΑΝΡ δημοσίευσε τα τελευταία στατιστικά στοιχεία, οι φυλακές ανέφεραν συνολική χωρητικότητα 19.706 κρατουμένων, με 23.034 κρατούμενους εκείνη την εποχή, που αντιπροσωπεύουν ποσοστό υπερπληθυσμού περίπου 120%. Ως εκ τούτου, παρά τις προσπάθειες που ισχυρίζεται ότι έχει καταβάλει η ΑΝΡ, στην πραγματικότητα, ο βαθμός υπερπληθυσμού παραμένει υψηλός, πολύ πάνω από το 100%, και παραμένει σε αυτά τα επίπεδα τα τελευταία τρία χρόνια.

Όσον αφορά τις φυλακές που αναφέρονται στη διαβεβαίωση που εξέδωσε το ρουμανικό κράτος, στις 7 Ιουνίου 2022, η φυλακή Rahova είχε ποσοστό πληρότητας 124%, ενώ στις 16 Απριλίου 2025 είχε ποσοστό πληρότητας περίπου 108%, από τον Δεκέμβριο του 2024, όταν είχε φτάσει στο χαμηλό του 105%. Όσον αφορά τη φυλακή Jilava, τον Ιούνιο του 2022 είχε ποσοστό πληρότητας 150%, ενώ στις 16 Απριλίου 2025 είχε ποσοστό πληρότητας περίπου 116%.

Αν και μπορεί να εντοπιστεί πτωτική τάση του υπερπληθυσμού, παραμένει σταθερή πάνω από το 100%, χωρίς προοπτική μείωσης του ποσοστού στο μέλλον. Το γεγονός ότι η κατάσταση δεν έχει πραγματικές πιθανότητες να βελτιωθεί σε σημείο να φτάσει σε ποσοστό πληρότητας κάτω από το μέγιστο -το μόνο σενάριο κατά το οποίο μπορεί να παρασχεθεί στον εκζητούμενο εγγύηση 4 τετραγωνικών μέτρων- οφείλεται στη «λύση» που εντόπισε το σωφρονιστικό ίδρυμα Rahova για τη μείωση του ποσοστού υπερπληθυσμού.

Σε αντίθεση με τις διαβεβαιώσεις, δεν τίθεται θέμα επέκτασης της φυλακής, κατασκευής νέων κτιρίων ή κατασκευής άλλης φυλακής στην περιοχή για να αναλάβει μέρος του πληθυσμού της Rahova. Στην πραγματικότητα, προκειμένου να αυξηθεί ο αριθμός των διαθέσιμων θέσεων για τους κρατουμένους, η φυλακή Rahova έχει αναδιοργανώσει τον χώρο που είχε προηγουμένως διαθέσιμο, εγκαταλείποντας χώρους εντός της φυλακής που προηγουμένως είχαν άλλες χρήσεις. Στην απάντησή της προς τον Συνήγορο του Πολίτη στις 5 Ιανουάριου 2024, η φυλακή Rahova ανέφερε ότι είχε δημιουργήσει νέους χώρους κράτησης μετατρέποντας τα ιατρεία και τους χώρους παραγωγής σε χώρους κράτησης, δημιουργώντας έτσι, σύμφωνα με την ίδια απάντηση, 354 επιπλέον θέσεις κράτησης κατά τη διάρκεια του 2023.

Συγκρίνοντας τη χωρητικότητα του σωφρονιστικού ιδρύματος Rahova τον Ιούνιο του 2022 (1093 θέσεις), τον Δεκέμβριο του 2023 (1447 θέσεις) και τον Απρίλιο του 2025 (1445 θέσεις), είναι εύκολο να διαπιστωθεί ότι δεν υπήρξε βελτίωση στις εγκαταστάσεις κράτησης τα τελευταία δύο χρόνια. Δεν θα μπορούσε να υπάρξει καμία πρόοδος ως προς αυτό, δεδομένου ότι, αφενός, ακόμη και η αύξηση του 2023 ήταν τεχνητή, που προέκυψε από την αλλαγή στη χρήση των υφιστάμενων βοηθητικών χώρων χωρίς καμία επέκταση, και, αφετέρου, ότι κάθε χώρος του σωφρονιστικού ιδρύματος Rahova που δεν ήταν απολύτως απαραίτητος για άλλους σκοπούς εκτός από τη στέγαση κρατουμένων έχει ήδη επαναχαρακτηριστεί ως χώρος κράτησης.

Οι δηλώσεις που διαλαμβάνονται στις εγγυήσεις σχετικά με τα λεγάμενα σχέδια επέκτασης των φυλακών και ανέγερσης νέων δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη γιατί είναι εξαιρετικά ασαφείς και αόριστες. Έτσι, το κεφάλαιο ΙΙΙ των διαβεβαιώσεων που εξέδωσε η ΑΝΡ αναφέρει ότι μέχρι σήμερα έχουν δημιουργηθεί 2843 νέες θέσεις φυλακών, ενώ άλλες 706 νέες θέσεις θα προστεθούν μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους. Αυτές οι πληροφορίες δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη σε αυτό το πλαίσιο, διότι αναφέρονται σε ολόκληρο το σωφρονιστικό σύστημα στη Ρουμανία, χωρίς να αναφέρουν πόσες από αυτές τις νέες θέσεις βρίσκονται στις φυλακές Rahova και Jilava όπου πιθανώς θα φυλακιζόταν εκζητούμενος. Ωστόσο, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, οι μόνες αλλαγές στις εγκαταστάσεις φιλοξενίας στη φυλακή Rahova έγιναν το 2023 με την επαναχρησιμοποίηση ορισμένων χώρων, χωρίς καμία επέκταση. Από το 2023 έως σήμερα δεν έχει σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος. Μάλιστα, αυτή τη στιγμή, υπάρχουν δύο λιγότερες θέσεις από ό,τι το 2023 (1445 θέσεις το 2025, έναντι 1447 το 2023).

Προς το παρόν δεν υπάρχουν διαθέσιμες πληροφορίες που να υποδηλώνουν ότι πραγματοποιούνται εργασίες επέκτασης στις φυλακές Rahova και Jilava, ώστε οι 706 θέσεις που υποτίθεται ότι θα δημιουργηθούν μέχρι το τέλος του έτους να βρίσκονται σε αυτές τις δύο φυλακές. Ως εκ τούτου, οι πληροφορίες που παρέχονται δεν αφορούν συγκεκριμένα την κατάσταση του εκζητουμένου και επομένως είναι άσχετες.

Ομοίως, οι πληροφορίες σχετικά με την κατασκευή δύο νέων φυλακών, οι οποίες επί του παρόντος βρίσκονται σε ποσοστό ολοκλήρωσης 14% και 18%, αντίστοιχα, θα πρέπει επίσης να αντιμετωπίζονται με περίσκεψη. Από τη μία πλευρά, δεδομένου του πρώιμου σταδίου του έργου, υπάρχει πολύ μεγάλη πιθανότητα ο εκζητούμενος να έχει εκτίσει την ποινή του μέχρι να είναι έτοιμες αυτές οι φυλακές για χρήση. Από την άλλη, αυτές οι πληροφορίες είναι επίσης εξαιρετικά ασαφείς και αόριστες επειδή δεν αναφέρουν την εκτιμώμενη ημερομηνία ολοκλήρωσης των εργασιών, την τοποθεσία όπου κατασκευάζονται ή τον συγκεκριμένο τύπο καθεστώτος εκτέλεσης. Είναι σαφές ότι εάν οι φυλακές χτίζονται σε άλλη περιοχή της Ρουμανίας ή προορίζονται για διαφορετικό καθεστώς εκτέλεσης από αυτό στο οποίο θα εξέτιε την ποινή του ο εκζητούμενος, η κατασκευή τους είναι άσχετη.

Επιπλέον, οι διαβεβαιώσεις που παρέχονται σε αυτήν την επείγουσα διαδικασία πρέπει να αναφέρονται στις τρέχουσες δυνατότητες κράτησης, όχι σε αυτές που πιθανότατα θα υπάρχουν σε λίγα χρόνια, για τον απλό λόγο ότι οι τελευταίες δεν μπορούν να διασφαλιστούν σε ένα άτομο που θα εκδοθεί στο εγγύς μέλλον. Επίσης, η ολοκλήρωση των νέων φυλακών είναι, σε αυτή τη φάση, αβέβαιη και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να διασφαλιστεί.

Ομοίως, παρόλο που η ΑΝΡ ισχυρίζεται ότι έχει εφαρμόσει πολυάριθμα μέτρα εκσυγχρονισμού των φυλακών μεταξύ 2023 και 2025, τα πορίσματα του Συνηγόρου του Πολίτη μετά από επισκέψεις στις ρουμανικές φυλακές επιβεβαιώνουν ότι η κατάσταση των εγκαταστάσεων κράτησης παραμένει εξαιρετικά κακή, με τις βελτιώσεις να είναι μεμονωμένες στην καλύτερη περίπτωση.

Για παράδειγμα, μετά από καταγγελία κρατούμενου με προβλήματα υγείας στο σωφρονιστικό κατάστημα Rahova, ο οποίος τοποθετήθηκε σε αναρρωτήριο, ο Συνήγορος του Πολίτη επισκέφθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025 το σωφρονιστικό κατάστημα για να ελέγξει τις συνθήκες κράτησης. Η σύσταση 179/2 Οκτωβρίου 2025, που συντάχθηκε μετά την επίσκεψη, δείχνει ότι οι συνθήκες κράτησης ήταν ανεπαρκείς: το ντους και η τουαλέτα ήταν σπασμένα και το δωμάτιο όπου βρισκόταν η τουαλέτα πλημμύρισε εντελώς. Οι τρόφιμοι που στεγάζονταν στο δωμάτιο είπαν ότι είχαν αναφέρει τα προβλήματα πριν από περισσότερες από 30 ημέρες, αλλά δεν είχε γίνει καμία ενέργεια. Σημειώθηκε επίσης ότι τα στρώματα ήταν κατεστραμμένα και βρώμικα, με ίχνη κοριών. Το δωμάτιο είχε έντονη μυρωδιά καπνού τσιγάρου, παρόλο που προοριζόταν να χρησιμοποιηθεί ως ιατρείο, και ο κρατούμενος που έκανε την καταγγελία και ο οποίος στεγαζόταν εκεί χαρακτηρίστηκε ως μη καπνιστής.

Σε αυτό το πλαίσιο που δεν υπάρχουν προοπτικές για ευνοϊκή εξέλιξη όσον αφορά τη μείωση του υπερπληθυσμού, πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη η τρέχουσα πολιτική και οικονομική κατάσταση στη Ρουμανία, η οποία σταματά τις επενδύσεις σε υποδομές φυλακών, οδηγώντας ακόμη και σε περικοπές του προϋπολογισμού και άλλες αλλαγές. Για παράδειγμα, στις 9 Οκτωβρίου 2025, εκατοντάδες σωφρονιστικοί αστυνομικοί διαδήλωσαν κατά του σχεδίου αναδιοργάνωσης που συμφωνήθηκε από το Υπουργείο Δικαιοσύνης και η ΑΝΡ, το οποίο θα είχε ως αποτέλεσμα το κλείσιμο πολλών κέντρων κράτησης, συμπεριλαμβανομένου του Νοσοκομείου της Φυλακής Rahova[10].

Όλα αυτά συμβαίνουν εν μέσω αύξησης του πληθυσμού των φυλακών. Για παράδειγμα, ενώ το 2022 η ΑΝΡ ανέφερε ότι 22.092 άτομα ήταν φυλακισμένα, μέχρι το 2025 ο συνολικός αριθμός των κρατουμένων είχε φτάσει τους 23.634. Ομοίως, ενώ τον Ιούνιο του 2022 υπήρχαν 1329 έγκλειστοι στο σωφρονιστικό κατάστημα της Rahova, τον Απρίλιο του 2025 υπήρχαν 1547 έγκλειστοι στο ίδιο σωφρονιστικό κατάστημα. Η ίδια ανοδική τάση παρατηρείται και στο σωφρονιστικό ίδρυμα Jilava, όπου ο αριθμός των κρατουμένων αυξήθηκε από 1096 τον Ιούνιο του 2022 σε 1237 τον Απρίλιο του 2025.

Υπό αυτές τις συνθήκες, με συνεχή συνωστισμό στις φυλακές που αναφέρονται στις διαβεβαιώσεις που εξέδωσε η ΑΝΡ, πολύ πάνω από τη μέγιστη χωρητικότητα του 100%, είναι αδύνατο να γίνει κατανοητό πώς, έστω και θεωρητικά, η ΑΝΡ θα μπορούσε να παράσχει στον ελάχιστο χώρο 4 τετραγωνικών μέτρων.

Επιπλέον, εκτός από όσα εγγυήθηκαν στον εκζητούμενο στις διαβεβαιώσεις του 2022, η ΑΝΡ διασφαλίζει πλέον ότι, εάν το ζητήσει ο ίδιος, θα φιλοξενηθεί μόνος του σε κελί με ελάχιστο χώρο 6 τετραγωνικών μέτρων. Όσον αφορά αυτήν την τελευταία εγγύηση, λεκτέα τυγχάνουν τα εξής:

Πρώτον, η ΑΝΡ προσπαθεί να πείσει τις ελληνικές αρχές ότι, σε συνθήκες υπερπληθυσμού, όπου οι κρατούμενοι είναι έγκλειστοι σε κελιά που υπερβαίνουν τη μεγίστη χωρητικότητα και παραβιάζουν την ελάχιστη απαίτηση χώρου των 4 τετραγωνικών μέτρων, υπάρχει τουλάχιστον ένα άδειο, αχρησιμοποίητο κελί στο σωφρονιστικό ίδρυμα Rahova και στο σωφρονιστικό ίδρυμα Jilava, όπου ο εκζητούμενος θα μπορούσε να φιλοξενηθεί ατομικά κατόπιν αιτήματός του. Είναι εξαιρετικά απίθανο αυτό να είναι αλήθεια, και αν είναι, το ρουμανικό κράτος εγγυάται ότι είναι πρόθυμο να παραβιάσει τα δικαιώματα άλλων κρατουμένων κρατώντας τους σε υπερπλήρη κελιά, προκειμένου να παράσχει σε ένα άτομο περισσότερο χώρο από τον νόμιμο ελάχιστο. Μια τέτοια πρακτική υπονομεύει την αξιοπιστία αυτών των εγγυήσεων, δεδομένου ότι η ΑΝΡ μπορεί να εγγυηθεί αυτόν τον ατομικό χώρο των 6 τετραγωνικών μέτρων σε κάθε κρατούμενο που παραδίδεται, χωρίς στην πραγματικότητα να μπορεί να τον παράσχει.

Δεύτερον, αν και η ΑΝΡ δεν δημοσιεύει απευθείας αυτά τα δεδομένα, η Έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη για το 2024, που συντάχθηκε μετά από επίσκεψη στο σωφρονιστικό ίδρυμα Rahova, αναφέρει ότι η χρησιμοποιήσιμη επιφάνεια ενός κελιού κράτησης εντός της εγκατάστασης κυμαίνεται μεταξύ 20 m² και 24 m². Επιπλέον, σε απάντηση που ο Καθηγητής Chirita έλαβε από το σωφρονιστικό κατάστημα Rahova τον Ιούλιο του 2024, ενημερώθηκε ότι τα κελιά κράτησης στο σωφρονιστικό κατάστημα έχουν εμβαδόν που κυμαίνεται από 20 m² έως 24,59 m². Επομένως, προκύπτει ότι το δωμάτιο περίπου 6 στο οποίο ο εκζητούμενος έχει εγγυημένη ατομική διαμονή κατόπιν αιτήματος δεν είναι στην πραγματικότητα κελί κράτησης per se. Δεδομένου του μεγέθους του, δεν θα μπορούσε να είναι. Εξ όσων γνωρίζει ο Καθηγητής Chirita, τα μόνα δωμάτια με αυτά τα χαρακτηριστικά που βρέθηκαν στις ρουμανικές φυλακές και θα μπορούσαν, τουλάχιστον προσωρινά, να είναι άδεια είναι τα κελιά που προορίζονται για απομόνωση. Αυτά χρησιμοποιούνται όταν ένας κρατούμενος πρέπει να χωριστεί από την κοινότητα, είτε για λόγους προστασίας είτε ως τιμωρία για πειθαρχικά παραπτώματα.

Ωστόσο, η απομόνωση των κρατουμένων αποτελεί έκτακτο μέτρο, το οποίο θα πρέπει να εφαρμόζεται για σύντομο χρονικό διάστημα, συνήθως για 24 ώρες κατ’ ανώτατο όριο, και μόνο σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, δεδομένων των σχετικών κινδύνων. Επιπλέον, οι Κανόνες της CPT για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων και της Απάνθρωπης ή Ταπεινωτικής Μεταχείρισης ή Τιμωρίας αναφέρουν ότι «είναι επομένως σαφές ότι η απομόνωση από μόνη της εγείρει πιθανά ζητήματα σε σχέση με την απαγόρευση των βασανιστηρίων και της απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας». Ως εκ τούτου, είναι εντελώς εξωφρενικό το γεγονός ότι η ΑΝΡ επιχειρεί να παραπλανήσει τις ελληνικές αρχές και να παρουσιάσει την κράτηση του εκζητουμένου σε έναν χώρο που προορίζεται για την τιμωρία κρατουμένων, με σοβαρούς κινδύνους για τη σωματική και ψυχική τους ακεραιότητα, ως όφελος, διαθέσιμο κατόπιν αιτήματός του.

Τέλος, ας σημειωθεί ότι, όπως και στις διαβεβαιώσεις που εκδόθηκαν το 2022 για τον εκζητούμενο, για να αντισταθμιστεί η έλλειψη ατομικού χώρου, το ρουμανικό κράτος εγγυάται περίπου 8 ώρες την ημέρα εκτός κελιού, αλλά αναφέρει ότι αυτό εξαρτάται από τη συμμετοχή του στην εργασία. Η εργασία έξω από το κελί δεν εξαρτάται μόνο από την προθυμία του κρατουμένου, αλλά και από την ικανότητά του να εργαστεί, και ιδιαίτερα από την ικανότητα της φυλακής να του παρέχει εργασία. Από αυτή την άποψη, η Ετήσια Έκθεση Δραστηριοτήτων που εκδόθηκε από τη φυλακή Rahova για το έτος 2024 δείχνει ότι, κατά μέσο όρο, χωρίς να παρέχονται ακριβή στοιχεία, περίπου 300 κρατούμενοι σε σύνολο περίπου 1500 επωφελήθηκαν από μια θέση εργασίας. Ο αριθμός είναι σαφώς μειωμένος σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια. Όπως επεσήμανε ο Καθηγητής Chirita στην έκθεση που συνέταξε το 2022, η έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη του Φεβρουάριου 2021 για την επίσκεψη στο σωφρονιστικό ίδρυμα της Rahova δείχνει ότι το 2018 βρέθηκαν θέσεις εργασίας μόνο για 440 άτομα και ο Συνήγορος του Πολίτη συνέστησε στο σωφρονιστικό ίδρυμα να δείξει μεγαλύτερη προθυμία ως προς αυτό. Όχι μόνο δεν τηρήθηκε αυτή η σύσταση, αλλά αντίθετα η κατάσταση επιδεινώθηκε, με το ποσοστό των ανθρώπων που μπορούν να βγουν από τα κελιά τους για να εργαστούν να μειωθεί από περίπου το ένα τρίτο σε λιγότερο από το ένα τέταρτο των κρατουμένων. Για τους υπόλοιπους, η έξοδος από το κελί περιορίζεται σε μία ώρα το πολύ την ημέρα.

ίν. Υπερπληθυσμός και άλλες συνθήκες κράτησης

Οι διαβεβαιώσεις που δόθηκαν από το ρουμανικό κράτος στερούνται αξιοπιστίας, διότι δεν αντιμετωπίζουν τα άλλα οξυμένα προβλήματα του ρουμανικού σωφρονιστικού συστήματος, τα οποία αφορούν τον υπερπληθυσμό και τις υλικές συνθήκες κράτησης, την ιατρική και ψυχολογική βοήθεια κ.λπ. Εξετάζοντας την ευρωπαϊκή νομολογία επί του θέματος, πρέπει να συμπεράνουμε ότι η απλή δυνητική, αλλά απίθανη, διασφάλιση 4 τετραγωνικών μέτρων χώρου για τον εκζητούμενο στο κελί κράτησής του δεν αρκεί για να γίνει σεβαστό το δικαίωμά του σύμφωνα με το άρθρο 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.

Ο υπερπληθυσμός δεν σημαίνει μόνο λιγότερο προσωπικό χώρο στην αίθουσα κράτησης, αλλά οδηγεί και σε μια σειρά από άλλες συνέπειες που επηρεάζουν τις συνθήκες κράτησης: συνωστισμός κοινόχρηστων χώρων, έλλειψη προσωπικού, έλλειψη γιατρών κ.λπ.

- Σύστημα υγειονομικής περίθαλψης στις φυλακές

Η εξαιρετικά κακή κατάσταση του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης στις φυλακές συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Αν και στις διαβεβαιώσεις της, η ΑΝΡ εγγυάται ότι το δικαίωμα του εκζητουμένου στην υγειονομική περίθαλψη θα γίνει σεβαστό, προσφέρει μόνο μια σειρά γενικών δηλώσεων σχετικά με τις ιατρικές εγκαταστάσεις στο δίκτυο των φυλακών, χωρίς να προβαίνει σε καμία ανάλυση των προβλημάτων που έχουν αναφερθεί σταθερά σε αυτόν τον τομέα. Οι εκθέσεις του Συνηγόρου του Πολίτη για τη φυλακή της Rahova δείχνουν μεγάλες ελλείψεις προσωπικού και έλλειψη επαρκούς ιατρικού προσωπικού. 0 Συνήγορος του Πολίτη επεσήμανε επίσης έλλειψη ψυχολόγων. Η έλλειψη επαρκούς ιατρικής περίθαλψης έχει οδηγήσει στην επιδείνωση των ιατρικών προβλημάτων σε ορισμένα άτομα, ακόμη και σε σημείο θανάτου. Οι θάνατοι στη φυλακή του κ. …, πρώην δικαστή του Εφετείου του Βουκουρεστίου, και του κ. …, ενός εξέχοντος επιχειρηματία, προκάλεσαν δημόσια συγκίνηση και συζήτηση, χωρίς καμία πραγματική επίδραση στην ιατρική περίθαλψη που παρέχεται στις φυλακές,

Η πραγματική κατάσταση του ιατρικού συστήματος στις φυλακές δεν αντικατοπτρίζεται πουθενά στις διαβεβαιώσεις που εξέδωσε η ΑΝΡ. Ωστόσο, αναλύοντας τις καταγγελίες που απευθύνουν οι κρατούμενοι στον Συνήγορο του Πολίτη, τα συμπεράσματα του μετά από επισκέψεις στις φυλακές ή τις εκθέσεις που συντάσσονται από διάφορες ομάδες που παρακολουθούν την παροχή βέλτιστων συνθηκών κράτησης, μπορεί να διαπιστωθεί ότι η ιατρική περίθαλψη είναι σε ελάχιστο επίπεδο και εξαιρετικά δύσκολη στην πρόσβαση.

Για παράδειγμα, στην έκθεση που συνέταξε η APADOR-CH μετά την τελευταία επίσκεψή της στο σωφρονιστικό ίδρυμα Rahova το 2023, σημειώθηκαν τα ακόλουθα ευρήματα:

«Τα έγγραφα που κατέθεσε η διεύθυνση των φυλακών δείχνουν ότι το σχέδιο στελέχωσης για τον ιατρικό τομέα περιλαμβάνει 30 θέσεις και ότι το ιατρικό προσωπικό είναι ανεπαρκές για τις ανάγκες των κρατουμένων Σύμφωνα με το σχέδιο στελέχωσης, υπάρχει έλλειψη 10 μελών ιατρικού προσωπικού. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, κατέστη δυνατό να παρατηρηθεί ο βαθμός συνωστισμού στις γενικές ιατρικές υπηρεσίες. Μπροστά από το ιατρείο, τόσο στην πρωινή όσο και στην απογευματινή βάρδια, υπήρχαν περισσότεροι από επτά κρατούμενοι που περίμεναν να τους δουν.

Σε ένα από τα δωμάτια, ένας κρατούμενος ήταν σε κακή φυσική κατάσταση. Ο δεξιός του αστράγαλος ήταν πρησμένος και δεμένος με έναν επίδεσμο που δεν είχε αλλάξει για πολύ καιρό. Περπατούσε με δυσκολία, χρησιμοποιώντας ένα αυτοσχέδιο μπαστούνι φτιαγμένο από λαβή σφουγγαρίστρας. Αν και υπάρχει καθορισμένο άτομο για να συνοδεύει άτομα με αναπηρία, ο κρατούμενος ανέφερε ότι δεν είχε τέτοιο άτομο να τον συνοδεύει και να τον βοηθά έξω από το κρατητήριο».

Η έλλειψη ιατρικού προσωπικού, που επιδεινώνεται από τον υπερπληθυσμό, δεν έχει βελτιωθεί τον τελευταίο καιρό. Ενώ το 2023, το APADOR-CH ανέφερε ότι υπήρχαν 20 άτομα στο ιατρικό προσωπικό στο σωφρονιστικό ίδρυμα Rahova, κάνοντας σταθερές συστάσεις τόσο για την επέκταση του προγράμματος στελέχωσης όσο και για την πλήρωση κενών θέσεων, ένα χρόνο αργότερα, τον Φεβρουάριο του 2024, το σωφρονιστικό ίδρυμα Rahova ενημέρωσε τον Καθηγητή Chirita ότι το ιατρικό προσωπικό έχει 22 μέλη, ένα εκ των οποίων είναι επικεφαλής ιατρός με κυρίως διοικητικά καθήκοντα. Ο ένας είναι σε γονική άδεια, οι 3 είναι οικογενειακοί γιατροί και οι 15 είναι νοσηλευτές. Οι άλλοι δύο που έχουν απομείνει είναι ένας ψυχίατρος και ένας οδοντίατρος. Βασικά, αυτοί οι δύο τελευταίοι, οι μόνοι ειδικευμένοι γιατροί, πρέπει να παρέχουν ιατρική περίθαλψη και να εγγυώνται το δικαίωμα πρόσβασης στην ιατρική περίθαλψη για περίπου 1500 κρατούμενους, κάτι που είναι προφανώς αδύνατο.

Η ίδια οξεία έλλειψη ιατρικού προσωπικού στις φυλακές Rahova συνεχίστηκε καθ’ όλη τη διάρκεια του 2024, όταν ο Συνήγορος του Πολίτη, μετά από έρευνα που διενεργήθηκε στις φυλακές Rahova, εξέδωσε τη Σύσταση 123/16 Ιουλίου 2024, στην οποία διαπιστώθηκε ότι περίπου 1500 κρατούμενοι εξυπηρετούνταν από τρεις γιατρούς. Στην ίδια σύσταση, ο Συνήγορος του Πολίτη επανέλαβε ότι, υπό αυτές τις συνθήκες, ήταν αδύνατο να γίνει σεβαστό το δικαίωμα στην ιατρική περίθαλψη. Επιπλέον, μέσω της ίδιας Σύστασης, διαπιστώθηκαν επίσης παραβιάσεις των άρθρων 22 και 34 του Ρουμανικού Συντάγματος σχετικά με το δικαίωμα στη ζωή και το δικαίωμα στην υγειονομική περίθαλψη.

Το πρόβλημα των ελλείψεων ιατρικού προσωπικού παραμένει αμετάβλητο επί του παρόντος, δεδομένου ότι το έκτακτο διάταγμα αριθ. 156/2024 που εκδόθηκε από τη ρουμανική κυβέρνηση στα τέλη του 2024, εμπόδισε τις ανταγωνιστικές προσλήψεις σε όλες τις δημόσιες αρχές και ιδρύματα στη Ρουμανία, απαγορεύοντας έτσι με νόμο τη διοργάνωση διαγωνιστικών εξετάσεων για την πλήρωση κενών (ιατρικών) θέσεων στις φυλακές.

Αν και η ΑΝΡ γνωρίζει καλά ότι οι φυλακές αντιμετωπίζουν τεράστια έλλειψη ιατρικού προσωπικού, γεγονός που εμποδίζει τον σεβασμό του δικαιώματος στην υγεία και την πρόσβαση σε ιατρικές υπηρεσίες, δεν κάνει καμία αναφορά σε αυτό στις διαβεβαιώσεις, παρόλο που υπάρχει ένα τμήμα αφιερωμένο στις υπηρεσίες υγείας. Το γεγονός ότι η ΑΝΡ αγνοεί εντελώς αυτά τα ζητήματα και δεν παρέχει τουλάχιστον προσωρινές λύσεις για την επίλυσή τους, υπονομεύει πλήρως την αξιοπιστία των διαβεβαιώσεων σχετικά με την πρόσβαση σε ιατρικές υπηρεσίες, γιατί η ΑΝΡ αποδέχεται σιωπηρά ότι θα παραβιάσει αυτό το δικαίωμα στην περίπτωση του εκζητουμένου.

Επιπλέον, αν και η διαβεβαίωση περιγράφει τις ιατρικές εγκαταστάσεις που θα ήταν διαθέσιμες στο Σωφρονιστικό Ίδρυμα του Νοσοκομείου Rahova και από τις οποίες θα μπορούσε να επωφεληθεί ο εκζητούμενος, δεν γίνεται καμία αναφορά στο σχέδιο αναδιοργάνωσης που συμφωνήθηκε μεταξύ του Υπουργείου Δικαιοσύνης και της ΑΝΡ, το οποίο, σύμφωνα με δημοσιεύματα του Τύπου, θα προκαλούσε το κλείσιμο αυτού του Σωφρονιστικού Νοσοκομείου, αναδιοργάνωση που οδήγησε σε εκδηλώσεις από τους σωφρονιστικούς υπαλλήλους τον Οκτώβριο του 2025.

- Συνθήκες διατροφής στις φυλακές

Οι ίδιες εκθέσεις του APADOR-CH και του Συνηγόρου του Πολίτη που αναφέρονται παραπάνω δείχνουν κακές συνθήκες υγιεινής και τροφίμων. Όλοι οι εντολείς του Καθηγητή Chirila που κρατούνται στο ρουμανικό σωφρονιστικό σύστημα, του ανέφεραν ότι βασίζονταν αποκλειστικά σε δέματα τροφίμων που έλαβαν από τις οικογένειές τους και σε ό,τι μπορούσαν να αγοράσουν από το κατάστημα της φυλακής, λόγω της κακής ποιότητας του φαγητού στη φυλακή. Το πρόβλημα της παροχής τροφής στις φυλακές εξακολουθεί να υφίσταται μέχρι σήμερα, εν μέρει λόγω του χρηματικού ποσού που ορίζει ο νόμος ως το μέγιστο κόστος για τις μερίδες φαγητού. Έτσι, το 2022, σύμφωνα με το Διάταγμα 2964/C/2022 του Υπουργού Δικαιοσύνης, το μέγιστο επιτρεπόμενο κόστος ήταν 6,91 λέι την ημέρα, ανά κρατούμενο (περίπου 1,4 ευρώ), ενώ επί του παρόντος, σύμφωνα με το Διάταγμα 2267/C/2024 του Υπουργού Δικαιοσύνης, το μέγιστο κόστος είναι 8,01 λέι την ημέρα, ανά κρατούμενο (περίπου 1,6 ευρώ). Η αύξηση είναι επομένως αμελητέα, καθιστώντας αδύνατη την παροχή αξιοπρεπούς τροφής στους κρατούμενους με αυτό το χρηματικό ποσό.

Επιπλέον, πρέπει να σημειωθεί ότι αυτές οι μέγιστες τιμές, οι οποίες ούτως ή άλλως είναι εξαιρετικά μικρές, δεν επιτυγχάνονται καν. Στην Ετήσια Έκθεση Δραστηριοτήτων 2024 του Σωφρονιστικού Ιδρύματος της Rahova, στην ενότητα που είναι αφιερωμένη στους στόχους για το 2025, ένα από τα στοιχεία που αναφέρονται είναι «η χρήση οικονομικών κανόνων για τα τρόφιμα σε μέγιστες τιμές, με μέγιστο 10% κάτω από το μέγιστο που παρέχεται». Ως εκ τούτου, επί του παρόντος δεν χρησιμοποιούνται όλα τα κονδύλια για τα καθημερινά γεύματα των κρατουμένων, οι οποίοι επί του παρόντος τρέφονται με τρόφιμα που κοστίζουν περίπου 1 ευρώ την ημέρα ανά κρατούμενο, γεγονός που από μόνο του εγείρει πολλά ζητήματα από την άποψη της απάνθρωπης μεταχείρισης.

Εν ολίγοις, οι εγγυήσεις που προσφέρει το ρουμανικό κράτος αγνοούν εντελώς άλλες πτυχές του καθεστώτος κράτησης, εκτός από τον χώρο που παρέχεται. Δεδομένου ότι τα άλλα προβλήματα είναι συστημικά και υπήρχαν πάντα, αυτή η παράλειψη σημαίνει ότι οι διαβεβαιώσεις που δόθηκαν δεν είναι αξιόπιστες.

ν. Ο ασαφής και αόριστος χαρακτήρας της αξιοπιστίας

Τέλος, οι διαβεβαιώσεις είναι εξαιρετικά ασαφείς και στερούνται εξειδίκευσης σε σχέση με την κατάσταση του εκζητουμένου. Η διαβεβαίωση υποδεικνύει μόνο ορισμένους γενικούς όρους που μπορούν ουσιαστικά να εφαρμοστούν σε οποιονδήποτε κρατούμενο και σε σχέση με οποιαδήποτε φυλακή. Δεν παρέχονται συγκεκριμένα στοιχεία, αριθμοί, εκθέσεις ή εσωτερικές αναλύσεις, των οποίων η ακρίβεια θα μπορούσε να επαληθευτεί αντικειμενικά προκειμένου να προσδιοριστεί ο βαθμός στον οποίο οι διαβεβαιώσεις που προσφέρθηκαν στον εκζητούμενο είναι πραγματικές και είναι δυνατόν να τηρηθούν. Αυτό δείχνει ότι, στην πραγματικότητα, οι διαβεβαιώσεις δόθηκαν με στερεοτυπικό τρόπο, εφαρμόζοντας το ίδιο μοντέλο ανεξάρτητα από το άτομο και την κατάστασή του. Μόνο φαινομενικά η διαβεβαίωση αναφέρεται στον εκζητούμενο, σε μια προσπάθεια να αποφευχθεί η επίπτωση της νομολογίας του ΔΕΕ που υποδεικνύει την ανάγκη για ατομική ανάλυση.

Όλες αυτές οι διαβεβαιώσεις είναι ουσιαστικά πανομοιότυπες, ακόμη και αν τυπικά διαφέρουν ως προς το ότι παρέχουν πρόσθετες πληροφορίες που δεν είναι συγκεκριμένες και, κατά συνέπεια, άχρηστες. Όλες περιγράφουν τις ίδιες γενικές συνθήκες κράτησης, ανεξάρτητα από τη φυλακή στην οποία αναφέρονται, τα άτομα στα οποία αναφέρονται, το φύλο, την κατάσταση της υγείας τους, την ηλικία κ.λπ. Οι διαβεβαιώσεις είναι στερεοτυπικές και αφηρημένες, και μια ελαφρώς πιο λεπτομερής ανάλυση το δείχνει αυτό. Χωρίς να επαναλάβουμε όσα έχουν ήδη ειπωθεί, τόσο οι εγγυήσεις που εκδόθηκαν το 2022 όσο και οι τρέχουσες αναφέρουν ότι οι αίθουσες κράτησης θερμαίνονται με καλοριφέρ, αλλά ούτε τότε ούτε τώρα έχει αναφερθεί πόσες ώρες την ημέρα παρέχεται θερμότητα. Οι χειμώνες είναι πολύ κρύοι στη Ρουμανία, με τουλάχιστον τρεις μήνες κυρίως θερμοκρασίες κάτω από το μηδέν, και η θέρμανση δεν παρέχεται συνεχώς, χωρίς καμία αιτιολόγηση για αυτό.

Ο στερεοτυπικός και αόριστος χαρακτήρας τους είναι, στην πραγματικότητα, το αποτέλεσμα του τεράστιου αριθμού διαβεβαιώσεων που εξέδωσε το ρουμανικό κράτος. Το 2022, το ρουμανικό κράτος εξέδωσε 692 διαβεβαιώσεις, το 2023 εκδόθηκαν 735 διαβεβαιώσεις και 583 διαβεβαιώσεις το 2024. Αυτά τα στοιχεία αποδεικνύουν τον στερεοτυπικό χαρακτήρα των διαβεβαιώσεων που δίνονται, καθώς και το γεγονός ότι είναι αδύνατο να τηρηθούν, δεδομένης της γενικής κατάστασης των φυλακών στη Ρουμανία.

Σε αυτό το πλαίσιο, άξια μνείας είναι η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην υπόθεση Bivolaru και Moldovan ν. Γαλλίας (40324/16 και 12623/17) του Μαρτίου 2021. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι:

«Ο προσφεύγων είχε προσκομίσει σοβαρό, και λεπτομερή αποδεικτικά στοιχεία που έδειχναν συστημικές ή γενικευμένες ελλείψεις στις φυλακές του κράτους έκδοσης. Ωστόσο, λαμβανομένων υπόψη των πληροφοριών που παρασχέθηκαν από τις ρουμανικές αρχές, η δικαστική αρχή εκτελέσεως είχε απορρίψει την ύπαρξη κινδύνου παραβάσεως του άρθρου 3 στην περίπτωσή του.

Ωστόσο, (i) οι πληροφορίες που παρείχε η Ρουμανία δεν είχαν τοποθετηθεί επαρκώς στο πλαίσιο της νομολογίας του Δικαστηρίου σχετικά με τον ενδημικό υπερπληθυσμό στη φυλακή όπου επρόκειτο να κρατηθεί ο προσφεύγων, όπου θα είχε προσωπικό χώρο μεταξύ 2 και 3 τ.μ. ii) οι άλλες πτυχές, όπως η ελευθερία μετακίνησης και οι δραστηριότητες εκτός κελιού, είχαν περιγράφει με στερεοτυπικό τρόπο και δεν είχαν ληφθεί υπόψη κατά την αξιολόγηση του κινδύνου· και iii) η σύσταση της δικαστικής αρχής εκτελέσεως να κρατηθεί ο προσφεύγων σε ίδρυμα που παρέχει πανομοιότυπες, αν όχι καλύτερες, συνθήκες δεν αρκούσε για να αποκλειστεί πραγματικός κίνδυνος απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχειρίσεως, δεδομένου ότι δεν καθιστούσε δυνατή την αξιολόγηση του κινδύνου αυτού σε σχέση με συγκεκριμένο ίδρυμα και πολλά σωφρονιστικά καταστήματα δεν προέβλεπαν συνθήκες κρατήσεως συμβατές με τα πρότυπα του Δικαστηρίου.

Ως εκ τούτου, η δικαστική αρχή εκτελέσεως διέθετε αρκούντως στέρεη πραγματική βάση, απορρέουσα ιδίως από τη νομολογία του Δικαστηρίου, ώστε να αποδείξει την ύπαρξη πραγματικού κινδύνου για τον προσφεύγοντα να εκτεθεί σε απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση λόγω των συνθηκών κρατήσεώς του στη Ρουμανία και, ως εκ τούτου, δεν μπορούσε απλώς να αποβλέψει στις δηλώσεις των ρουμανικών αρχών. Επομένως, η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων ήταν προδήλως ανεπαρκής, με αποτέλεσμα να ανατραπεί το τεκμήριο της ισοδύναμης προστασίας».

Η υπόθεση αφορούσε την έκδοση δύο Ρουμάνων πολιτών από τη Γαλλία στη Ρουμανία βάσει διαβεβαίωσης σχετικά παρόμοιας με αυτή που εκδόθηκε στην περίπτωση του εκζητουμένου.

Η Ρουμανία καταδικάστηκε για πρώτη φορά από το ΕΔΔΑ για απάνθρωπες συνθήκες κράτησης το 2012. Μέχρι το τέλος του 2024, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο είχε διευθετήσει 4534 αξιώσεις Ρουμάνων κρατουμένων, με το ρουμανικό κράτος να αναγκάζεται να πληρώσει πάνω από 16 εκατομμύρια ευρώ ως αποζημίωση για τη φυλάκισή τους υπό απάνθρωπες συνθήκες. Οι αξιώσεις αφορούσαν όλες τις φυλακές στη Ρουμανία. Τα δεδομένα προέρχονται από την έκθεση δραστηριοτήτων της ΑΝΡ για το 2024. Δεν είναι σαφές εάν ο αριθμός αυτός περιλαμβάνει υποθέσεις που διευθετήθηκαν με φιλικές συμφωνίες. Επιπλέον, υπάρχουν πιθανώς αρκετές εκατοντάδες ή χιλιάδες άλλες προσφυγές που έχουν διευθετηθεί από εθνικά δικαστήρια και εκατοντάδες άλλες καταγγελίες που εκκρεμούν ενώπιον του ΕΔΔΑ ή των εθνικών δικαστηρίων.

Η κατάσταση στις ρουμανικές φυλακές παραμένει τόσο κρίσιμη όσο ήταν το 2022, όταν ο εκζητοιύμενος υποβλήθηκε στην πρώτη του διαδικασία έκδοσης. Το ρουμανικό κράτος συνεχίζει να καταδικάζεται από το ΕΔΔΑ με υψηλό ρυθμό για παραβίαση του άρθρου 3 της Σύμβασης. Για παράδειγμα, σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία που δημοσίευσε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για το 2024, από τις 58 αποφάσεις που εξέδωσε το ΕΔΔΑ το 2024 κατά της Ρουμανίας, οι 49 διαπίστωσαν παραβιάσεις της Σύμβασης. Από αυτές τις 49, οι 30 αφορούσαν παραβιάσεις του άρθρου 3, με μόνο τη Ρωσία και την Ουκρανία να έχουν περισσότερες τέτοιες παραβιάσεις. Αυτό είναι ένα σαφές σημάδι ότι δεν είναι ακόμη δυνατό να συζητηθεί η εξάλειψη του κινδύνου να υποβληθεί ο εκζητούμενος σε απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση σε περίπτωση έκδοσής του.

Η αναλήθεια των διαβεβαιώσεων των Ρουμανικών Αρχών, προκύπτει από τις δύο πολύ πρόσφατες αποφάσεις του ΕΔΔΑ στις υποθέσεις Nitu κ.ά και της 20ης Ιουνίου 2024 και Jescu κ.ά. της 4ης Ιουλίου 2024, με τις οποίες (για μία ακόμη φορά) καταδικάσθηκε η Ρουμανία για παραβίαση του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ, λόγω των απάνθρωπων και ταπεινωτικών συνθηκών κράτησης στις φυλακές Βουκουρεστίου Rahova και Jilava, όπου, σύμφωνα με το ΕΔΔΑ, ο προσωπικός διαθέσιμος χώρος είναι αρκετά κατώτερος των 3 τ.μ.

Για να συνοψίσουμε τη στάση των ρουμανικών αρχών, αρκεί να αναφερθούμε σε μια δημόσια δήλωση που έκανε πριν από λίγες ημέρες η Υπουργός Δικαιοσύνης, Alina Gheorghiu. Η ίδια δήλωσε: «Τo Υπουργείο Δικαιοσύνης επαναφέρει τα σκουπίδια της κοινωνίας στη χώρα». Από αυτή την άποψη, είναι απολύτως βέβαιο ότι δεν θα καταβληθούν πραγματικές προσπάθειες για τη δημιουργία αξιοπρεπών συνθηκών κράτησης για τους ανθρώπους που χαρακτηρίζονται ως σκουπίδια της κοινωνίας.

3. Η 1514η συνεδρίαση (3-5 Δεκεμβρίου 2024) της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης και οι Παρατηρήσεις της Ρουμανίας

Κατά την ανωτέρω συνεδρίαση με αντικείμενο την εποπτεία της εκτέλεσης των αποφάσεων Rezmives και Bragadireanu, η Επιτροπή επιβεβαίωσε το συστημικό πρόβλημα των συνθηκών κράτησης στις ρουμανικές φυλακές, παρά τις περί του αντιθέτου διαβεβαιώσεις της αρχής έκδοσης:

«2. υπενθύμισαν ότι οι υποθέσεις αυτές αφορούν τα μακροχρόνια διαρθρωτικά προβλήματα του υπερπληθυσμού και των απάνθρωπων και εξευτελιστικών συνθηκών κράτησης στις φυλακές και στα αστυνομικά κέντρα σύλληψης και κράτησης στη Ρουμανία, καθώς και ας δυσκολίες στην αποτελεσματική εφαρμογή ενός συμβατού με τη Σύμβαση συστήματος εσωτερικών ενδίκων μέσων στο θέμα αυτό· [...]

4. επανέλαβαν, ωστόσο, την ανησυχία τους για τον συνεχιζόμενο υπερπληθυσμό στο σωφρονιστικό σύστημα και εξέφρασαν τη λύπη τους για το γεγονός, ότι η αυξητική τάση που παρατηρήθηκε κατά την εξέτασή τους τον Ιούνιο 2023 συνεχίστηκε, ιδίως στο ημιυπαίθριο καθεστώς· τόνισαν για άλλη μια φορά ότι τα μέτρα που αποσκοπούν στη μείωση του πληθυσμού των φυλακών και στη διατήρησή του σε διαχειρίσιμα επίπεδα, ενταγμένα σε μια ορθολογική και συνεκτική σωφρονιστική πολιτική, είναι ζωτικής σημασίας για την επίτευξη μιας βιώσιμης λύσης· [...]

6. όσον αφορά τον υπερπληθυσμό και τις υλικές συνθήκες στις φυλακές, σημείωσαν με ενδιαφέρον την έναρξη της κατασκευής δύο νέων φυλακών και τη διαθεσιμότητα νέων χώρων για τη στέγαση των κρατουμένων· κάλεσαν μετ’ επιτάσεως τις αρχές να ολοκληρώσουν εγκαίρως τα προγραμματισμένα έργα υποδομής, να διασφαλίσουν ότι οι υπάρχοντες χώροι διατηρούνται σε επαρκή κατάσταση και να συνεχίσουν να διορθώνουν τις ανισορροπίες στην κατανομή των κρατουμένων, ιδίως στο ημιυπαίθριο καθεστώς· […]

9. όσον αφορά το εγχώριο σύστημα ένδικων μέσων, χαιρέτησε την εδραίωση της νομολογιακής αποτελεσματικής αντισταθμιστικής προσφυγής και ενθάρρυνε τις αρχές να ενισχύσουν τον ρόλο του δικαστή μετά την καταδίκη που επιβλέπει την εκτέλεση των ποινών, ο οποίος θα μπορούσε να θεραπεύσει διάφορες πτυχές που σχετίζονται με τις υλικές συνθήκες κράτησης, εν αναμονή της μείωσης του πληθυσμού των φυλακών σε επίπεδο που θα επέτρεπε την ορθή λειτουργία της προληπτικής προσφυγής· [...]».

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον όμως παρουσιάζουν οι Παρατηρήσεις (Ενημερωτικό Σημείωμα) της Ρουμανίας, από τις οποίες προκύπτει ότι εργασίες εκσυγχρονισμού σύμφωνα με το Σχέδιο Δράσης 2020-2025, καμία δεν αφορά τις φυλακές της Rahova, ενώ σύμφωνα με τις από Νοέμβριο 2024 πληροφορίες του Υπουργείου Δικαιοσύνης, το μέσο ποσοστό υπερπληθυσμού των φυλακών για το καθεστώς κλειστής κράτησης ήταν 134,84%, ενώ για το καθεστώς ημι-ανοιχτής κράτησης ήταν 146,85%, γεγονός που αποδεικνύει την αναξιοπιστία των διαβεβαιώσεων των ρουμανικών αρχών εν σχέσει με το εγγυώμενο προσωπικό χώρο κράτησης 4 τ.μ. και τις αξιοπρεπείς υλικές συνθήκες κράτησης.

4. Αποφάσεις εθνικών δικαστηρίων

ί.- Η υπ’ αριθμ. 45/2022 απόφαση του Συμβουλίου Εφετών Αθηνών

Με την ανωτέρω απόφαση το Συμβούλιο σας αποφάσισε τη μη εκτέλεση του ίδιου ΕΕΣ των Ρουμανικών Αρχών κατά του εκζητουμένου, με τις ακόλουθες σκέψεις:

«Από τις ληφθείσες απαντήσεις, συναξιολογούμενες με όλα τα μνημονευόμενα, στην προηγούμενη, μη οριστική απόφαση του Συμβουλίου τούτου, καθώς και από τα νεότερα στοιχεία που προσκόμισε ο εκζητούμενος, μετά την έκδοση της μη οριστικής αποφάσεως, στα οποία περιλαμβάνονται και η από 14.03.2022 (συμπληρωματική) γνωμοδότηση του Καθηγητή Νομικής του Πανεπιστημίου Babes-Boylai του Cluj-Napoca της Ρουμανίας, Radu Chirita, ο οποίος κατέθεσε και ενόρκως, ενώπιον του Συμβουλίου τούτου, καθώς και φωτογραφίες από το κατάστημα κράτησης Rahova, οι οποίες επισκοπήθηκαν, προέκυψαν τα εξής: [...] Περαιτέρω, η απάντηση των Ρουμανικών Αρχών, ως προς τις συνθήκες κράτησης, είναι ασαφής, αφού δεν προσδιορίζεται σε ποια συγκεκριμένα καταστήματα κράτησης θα κρατηθεί ο εκζητούμενος μετά την παράδοσή του, αλλά γίνεται λόγος για πιθανότητες. Ομοίως, από ασάφεια χαρακτηρίζεται και η περιγραφή των συνθηκών κράτησης, που επικρατούν σε κάθε κατάστημα. Αναφέρεται στην απάντηση των Ρουμανικών Αρχών ότι εξασφαλίζεται προσωπικός χώρος για τον εκζητούμενο 4 τ.μ. τουλάχιστον, χωρίς, ωστόσο, να παρατίθενται στοιχεία σχετικά με την πραγματική χωρητικότητα και τον υπερπληθυσμό σε κάθε κατάστημα κράτησης. Τα προσκομισθέντα, όμως, από τον εκζητούμενο στοιχεία, τα οποία αντλήθηκαν από δημόσιες πηγές, διαψεύδουν την ανωτέρω διαβεβαίωση των Ρουμανικών Αρχών. Με βάση τα στατιστικά στοιχεία, που δημοσίευσε η Εθνική Διοίκηση Σωφρονιστικών Καταστημάτων, την 22.02.2022, αναφορικά με την πραγματική χωρητικότητα κάθε καταστήματος και τον αριθμό των κρατουμένων, προκύπτει ότι ο ατομικός χώρος, που μπορεί να κάνει χρήση ο κάθε κρατούμενος, υπολείπεται ακόμη και τα 3 τ.μ., που είναι ο ελάχιστος προσωπικός χώρος, κατά τη νομολογία του ΕΔΔΑ και του ΔΕΕ. [...] Σε συνδυασμό με όλα τα λοιπά στοιχεία, σε γενικό επίπεδο, που έχουν αναλυθεί στη μη οριστική απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της παρούσας, το Συμβούλιο διαθέτει “επαρκώς στέρεες βάσεις” (ΕΔΔΑ απόφαση Bivolaru και Moldovan κατά Γαλλίας της 25ης.03.2020) ότι ο εκζητούμενος θα υποστεί απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση, εάν παραδοθεί στις Ρουμανικές Αρχές, λόγω των συνθηκών κράτησης, κατά παράβαση του άρθρου 4 του Χάρτη. Πρέπει να σημειωθεί, τέλος, ότι παρίσταται αδικαιολόγητη η διακριτική μεταχείριση που επεφύλαξαν για τον εκζητούμενο οι Ρουμανικές Αρχές εκ μόνου του γεγονότος ότι δεν είναι μόνιμος κάτοικος Ρουμανίας, δεδομένου ότι η συγκατηγορουμένη του, … …, στην οποία, ομοίως επιβλήθηκε ίσης βαρύτητας και ίδιας διάρκειας ποινή, ήτοι φυλάκιση πέντε ετών, θα εξέτιε την ποινή της, ενόψει του τόπου διαμονής της, σύμφωνα με τις διαβεβαιώσεις των Ρουμανικών Αρχών προς τον αρμόδιο Δικαστή του Βελγίου για την εκτέλεση ΕΕΣ εναντίον της -εάν ο τελευταίος δεν απέρριπτε εν τελεί το σχετικό αίτημα- σε ημιανοικτό καθεστώς, ενώ ο εκζητούμενος σε κλειστό».

Εκ των ανωτέρω εκτεθέντων προκύπτει ότι από το έτος 2022 δεν έχουν αλλάξει οι συνθήκες στις ρουμανικές φυλακές, ώστε να δικαιολογείται διαφορετική κρίση εκ μέρους του Συμβουλίου σας.

ii.- Η υπ’ αριθμ. 109/2022 απόφαση του Συμβουλίου Εφετών Αθηνών

Με την ανωτέρω απόφαση το Συμβούλιό σας αποφάσισε τη μη εκτέλεση ΕΕΣ των Ρουμανικών Αρχών κατά Ρουμάνου εκζητουμένου με σκοπό την έκτιση στερητικής της ελευθερίας ποινής 10 ετών και 8 μηνών, με τις ακόλουθες σκέψεις:

«Επειδή στο πρώτο στάδιο ελέγχου, βάσει όσων προαναφέρθηκαν, διαπιστώθηκαν οι πλημμέλειες, που επικαλείται ο εκζητούμενος, αναφορικά με τις συνθήκες κράτησης στις φυλακές της Ρουμανίας γενικότερα, με την υπ’ αριθμ. 76/2022 αναβλητική απόφασή το Συμβούλιο έκρινε ειδικά ερευνητέο, σε δεύτερο στάδιο, εάν στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο εκζητούμενος θα διατρέξει πραγματικό κίνδυνο να υποστεί απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση, λόγω των συνθηκών κράτησης που επικρατούν στο σωφρονιστικό κατάστημα, όπου προβλέπεται συγκεκριμένα να κρατηθεί, εφόσον εκτελεστεί το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης, ενόψει και των προσωπικών περιστάσεων και ιδίως της διάρκειας της κράτησης, της ηλικίας του και των προβλημάτων υγείας που ήδη παρατέθηκαν. Για τον λόγο αυτό, ζητήθηκαν εντός προθεσμίας τριάντα (30) ημερών, με επιμέλεια της Εισαγγελίας Εφετών Αθηνών, συμπληρωματικές πληροφορίες από τις αρμόδιες δικαστικές αρχές της Ρουμανίας Σε απάντηση των ζητημάτων που τέθηκαν με την προηγούμενη απόφαση του Συμβουλίου, προσκομίσθηκε, σε επίσημη μετάφραση στην ελληνική γλώσσα, η έκθεση του Επιτρόπου σωφρονιστικής αστυνομίας δρ. Dan Halchin, γενικού διευθυντή της Εθνικής Αρχής των φυλακών της Ρουμανίας, από την οποία σημειώνονται ιδιαίτερα τα εξής: α) βάσει της ποινής και της διεύθυνσης κατοικίας του εκζητουμένου, εκτιμάται ότι αυτός θα εκτίσει την ποινή του αρχικά σε σύστημα κλειστού τύπου στη Φυλακή Βουκουρεστίου - Ράχοβα (ενότητα 3 έκθεσης). Στο συγκεκριμένο κατάστημα βεβαιώνεται ότι θα του εξασφαλίζεται ελάχιστος χώρος 4 τ,μ., χωρίς να υπολογίζεται ο χώρος της τουαλέτας, όμως από τα στοιχεία που παρατίθενται ακολούθως δεν είναι δυνατή η επαλήθευση αυτής της βεβαίωσης, αφού αναφέρεται μόνο η επιφάνεια των δωματίων και όχι ο αριθμός των κρεβατιών ή ο πληθυσμός των τροφίμων που κρατούνται σε αυτά, β) μετά από την έκτιση του ενός πέμπτου της ποινής, θα εξετασθεί το ενδεχόμενο αλλαγής συστήματος σε ημιανοικτό, αφού αξιολογηθεί κυρίως η συμπεριφορά του καταδίκου κατά την έκτιση της ποινής. Εάν, τελικά, τροποποιηθεί το καθεστώς, το πιθανότερο είναι να μείνει στη φυλακή Βουκουρεστίου - Jilava, κατάστημα για το οποίο δεν υπάρχει κάποια ειδικότερη περιγραφή των χώρων, ούτε προσδιορισμός της επιφάνειας κάθε δωματίου κράτησης, γ) το ζήτημα της παροχής ζεστού νερού δεν διευκρινίζεται για καμιά από τις δύο φυλακές, καθώς επισημαίνεται η αδιάκοπη παροχή κρύου, πόσιμου νερού, αλλά γενικόλογα αναφέρεται πρόσβαση σε ζεστό νερό «σύμφωνα με το ωράριο που εγκρίνεται στο επίπεδο του καταστήματος”, [...] ε) όσον αφορά το δικαίωμα ιατρικής περίθαλψης, αναφέρεται ότι αυτό είναι “εγγυημένο”, “περιέχει ιατρικές επεμβάσεις, πρωτογενή ιατρική περίθαλψη, επείγουσα ιατρική περίθαλψη και ιατρική περίθαλψη ειδικότητας. Η ιατρική περίθαλψη, η θεραπεία, τα φάρμακα και η περιποίηση στη φυλακή εξασφαλίζονται από εξειδικευμένο προσωπικό, δωρεάν, σύμφωνα με τον νόμο, ύστερα από αίτηση του φυλακισμένου ή οποτεδήποτε είναι αναγκαίο”. Επίσης βεβαιώνεται ότι “το ρουμανικό σύστημα φυλακών έχει στη σύνθεσή του νοσηλευτικά τμήματα σε όλα τα καταστήματα κράτησης, συμπεριλαμβανομένων των δύο φυλακών ... (της Φυλακής Βουκουρεστίου - Rahova και της Φυλακής Βουκουρεστίου - Jilava”). Ταυτόχρονα ... λειτουργούν και δύο φυλακές - νοσοκομεία ... Αυτές οι υγειονομικές μονάδες έχουν τη δυνατότητα τόσο από την άποψη των εξοπλισμών, όσο και από την άποψη των ειδικών να θεραπεύουν όλο το φάσμα ιατρικών παθήσεων». Αν και στην ανωτέρω έκθεση των ρουμανικών αρχών τονίζεται ότι «η κατάσταση του [...] αξιολογήθηκε ιδιαιτέρως και δεν αποτελεί μία γενίκευση για τον τρόπο χορήγησης των εγγυήσεων, επειδή αυτές εξετάζονται σε κάθε περίπτωση χωριστά» το ίδιο το κείμενο των εγγυήσεων αυτών δεν επιβεβαιώνει την παραπάνω διαβεβαίωση, καθώς οι απαντήσεις που δόθηκαν στα κρίσιμα ζητήματα της διατροφής και της ιατρικής περίθαλψης, δεν περιλαμβάνουν καμιά ειδικότερη μνεία στις παθήσεις και ανάγκες του συγκεκριμένου εκζητουμένου, ενώ δεν υποστηρίζεται καν ότι υφίσταται αντικειμενικά η δυνατότητα ιδιαίτερης αντιμετώπισης κρατουμένων με τέτοια χαρακτηριστικά. Ειδικότερα, η ηλικία και η υγεία του κρατουμένου δεν φαίνεται να αποτελούν, κατά το ρουμανικό σύστημα, λόγο ειδικής μεταχείρισης κατά την κράτηση (π.χ. σε ειδική πτέρυγα ή με ιδιαίτερους όρους) ή για την μετάβασή του σε ανοικτό σύστημα κράτησης, ενώ από κανένα στοιχείο δεν προκύπτει ειδική πρόβλεψη του ρουμανικού νόμου για τη δυνατότητα έκτισης της ποινής κατ’ οίκον, λόγω της ηλικίας του εκζητουμένου (όπως στο άρθρο 105 παρ. 1 του ελληνικού ΠΚ) ή διακοπής της ποινής και νοσηλείας σε νοσηλευτικό ίδρυμα εκτός φυλακής ή ακόμα και κατ’ οίκον, προς αποτροπή ανήκεστης βλάβης της υγείας του ή κινδύνου της ζωής του (όπως στο άρθρο 557 του ελληνικού ΚΠΔ), γεγονός που από μόνο του καθιστά αδύνατη μια μεταχείριση των κρατουμένων, που να είναι προσήκουσα στις ιδιαιτερότητές τους, λόγω ηλικίας και σωματικής, ψυχικής και διανοητικής κατάστασης. Υπό τα ανωτέρω δεδομένα, σε συνδυασμό με τις προκύπτουσες συστημικές ελλείψεις στα καταστήματα κράτησης, τουλάχιστον αναφορικά με τον προσωπικό χώρο εντός αυτών και την παροχή ζεστού νερού, κρίνεται βάσιμα ότι ο εκζητούμενος, εφόσον εκδοθεί στις αρχές της Ρουμανίας και υποβληθεί στην εκτέλεση της (υπερδεκαετούς) ποινής του, θα διατρέξει πραγματικό κίνδυνο απάνθρωπης μεταχείρισης, που στην περίπτωσή του ισοδυναμεί με κίνδυνο ζωής, μη δυνάμενος επί μακρό χρόνο να τηρήσει ζωτικής σημασίας για τη βιωσιμότητα του ιατρικές οδηγίες, υποχρεούμενος να υιοθετήσει ένα πρόγραμμα σίτισης ακατάλληλο και επιβλαβές για την υγεία του, στερούμενος τακτικής παρακολούθησης από τους κατάλληλους ιατρούς, μη υποβολής του στους αναγκαίους ελέγχους και μη προσαρμογής της φαρμακευτικής αγωγής του στα εκάστοτε δεδομένα, με αποτέλεσμα, ενόψει της ηλικίας του και της ήδη επελθούσας επιδείνωσης της υγείας του, να καθίσταται αμφίβολη η επιβίωση και η απότιση της ποινής του. Η κατάσταση αυτή θα συνιστούσε παράβαση του άρθρου 1 παρ. 2 ν. 3251/2004, που απαγορεύει την έκδοση όταν αυτή συνδέεται με σοβαρό κίνδυνο του εκζητουμένου να υποβληθεί σε απάνθρωπη μεταχείριση».

iii.- Η από 12.8.2024 απόφαση του Ποινικού Εφετείου Μάλτας

Με την ανωτέρω απόφαση, το Εφετείο Μάλτας απέρριψε το ΕΕΣ των Αρχών της Ρουμανίας κατά του συγκατηγορουμένου του εκζητουμένου, … … της Ρουμανίας, -μνημονεύοντας μάλιστα την ως άνω 45/2022 απόφαση του Συμβουλίου σας ρητώς στο σκεπτικόν του- λόγω παραβίασης του άρθρου 4 του ΧΘΔΕΕ και 3 της ΕΣΔΑ. Ενώπιον του ως άνω Δικαστηρίου κατέθεσε ο ίδιος … …, ο οποίος εγγυήθηκε ότι ο Ρουμάνος εκζητούμενος «θα επωφελείται καθ’ όλη τη διάρκεια εκτέλεσης της ποινής του από έναν ατομικό χώρο τουλάχιστον 4 τ.μ., χωρίς να συμπεριλαμβάνεται ο χώρος για την τουαλέτα».

Το Ποινικό Εφετείο της Μάλτας -το οποίο εξέδωσε την απόφασή του, αφού προηγουμένως ανέστειλε την ενώπιόν του διαδικασία, προκειμένου να εκδοθεί η απόφαση του ΔΕΕ στην ανωτέρω υπόθεση Breian, την οποία έλαβε ρητώς υπόψη του- διέλαβε και τις ακόλουθες, ενδιαφέρουσες στην παρούσα αλληλουχία, σκέψεις:

«η μείζων και πρωταρχική ανησυχία του Δικαστηρίου έγκειται στο γεγονός ότι οι διαβεβαιώσεις που δόθηκαν από τη ρουμανική δικαστική αρχή όχι μόνο παρουσιάζουν μια αντικρουόμενη εικόνα όσον αφορά το σωφρονιστικό ίδρυμα στο οποίο ο εκκαλών θα εκτίσει ολόκληρη την ποινή φυλάκισής του μετά την παράδοσή του, αλλά επίσης στερούνται συγκεκριμένων λεπτομερειών όσον αφορά τις συνθήκες κράτησης που ισχύουν ειδικά για τον εκζητούμενο και το ειδικό του καθεστώς, και αυτό υπό το πρίσμα διαφόρων ευρωπαϊκών και διεθνών ανησυχιών σχετικά με τις συνθήκες κράτησης στις φυλακές της Ρουμανίας, ιδίως όσον αφορά τα προβλήματα του υπερπληθυσμού και της βίας των κρατουμένων. (...] Επιπλέον, η ορισθείσα δικαστική αρχή της Ρουμανίας απέτυχε να παράσχει διαβεβαιώσεις και εγγυήσεις ότι κατά τη διάρκεια της κράτησης του … …, ιδίως στη Ράχοβα, θα προστατεύεται από κακομεταχείριση και απάνθρωπες συνθήκες κράτησης. Ο εκκαλών, ο οποίος είναι 77 ετών και πάσχει από ορισμένες σοβαρές ιατρικές παθήσεις, [...] [...] μπορεί να προκαλέσει σημαντική ζημία και να οδηγήσει σε επιδείνωση της υγείας του, αν όχι σε σοβαρότερες συνέπειες, λαμβανομένης υπόψη της φήμης του εν λόγω σωφρονιστικού ιδρύματος. [...] ο οποίος επιπλέον είναι 77 ετών και πάσχει από διάφορα προβλήματα υγείας, γεγονός που τον φέρνει σε πιο ευάλωτη θέση έναντι των άλλων κρατουμένων. Τέτοιες εκτιμήσεις φαίνεται ότι δεν ελήφθησαν υπόψη και δεν δόθηκε καμία εγγύηση από την άποψη αυτή. Για παράδειγμα, το γεγονός ότι ο κ. … … θα πρέπει να κοιμάται σε κουκέτα και να ζει σε χώρο 4 τετραγωνικών μέτρων δεν θα μπορούσε να είναι ευνοϊκό για την ηλικία του και τα προβλήματα υγείας του, ειδικά σε ένα σενάριο όπου ο υπερπληθυσμός αποτελεί μέχρι σήμερα σοβαρό πρόβλημα και όπου είναι προφανές ότι ο εκκαλών θα φιλοξενηθεί σε κελί πολλαπλών θέσεων, χωρίς καμία ένδειξη για το ποιοι θα είναι οι άλλοι συγκρατούμενοι του».

Περαιτέρω όμως το Ποινικό Εφετείο της Μάλτας προβαίνει σε σημαντικές σταθμίσεις, αναφορικά με τον κίνδυνο ζωής και σωματικής ακεραιότητας που θα διατρέξει ο εκζητούμενος, εν όψει του ότι η φυλακή Βουκουρεστίου-Rahova είναι κατάστημα κράτησης υψίστης ασφαλείας, στάθμιση η οποία προσήκει και στην παρούσα υπόθεση:

«Το Δικαστήριο επισημαίνει τα ζητήματα αυτά, ενόψει των επίμονων αναφορών σχετικά με το σωφρονιστικό ίδρυμα Rahova, το οποίο αποτελεί μια εγκατάσταση υψηλής ασφαλείας στα περίχωρα του Βουκουρεστίου και φιλοξενεί μερικούς από τους πιο επικίνδυνους εγκληματίες, συμπεριλαμβανομένων δολοφόνων, βιαστών και εμπόρων ανθρώπων, και περιγράφεται ως μια από τις χειρότερες φυλακές, όπου η καθημερινή ζωή σε αυτό το σωφρονιστικό ίδρυμα περιγράφεται πολύ συχνά ως δριμεία».

Το ανωτέρω Δικαστήριο σημειώνει ότι:

«αν και έχει καταγραφεί πρόοδος όσον αφορά τις συνθήκες κράτησης που επικρατούν στη Ρουμανία, εντούτοις, φαίνεται ότι οι συστάσεις που διατυπώνονται στην εν λόγω πιλοτική απόφαση δεν έχουν ακόμη υιοθετηθεί πλήρως, όπως περιγράφεται στην έκθεση της CPT του 2021, σε βαθμό που μέχρι τις 23 Αυγούστου 2023 στην τρίτη περιοδική έκθεση για τη Ρουμανία, η Επιτροπή κατά των Βασανιστηρίων των Ηνωμένων Εθνών, (CAT/C/ROU/CO/3), επικουρούμενη από μια ρουμανική αντιπροσωπεία με επικεφαλής όχι άλλον από τον … … in, ο οποίος κατέθεσε ενώπιον των δικαστηρίων της Μάλτας και παρείχε τις διαβεβαιώσεις που στη συνέχεια διαβιβάστηκαν στις αρχές της Μάλτας από τη δικαστική αρχή έκδοσης, κατέληξε στα ακόλουθα συμπεράσματα σχετικά με τις συνθήκες κράτησης στις φυλακές του κράτους μέλους έκδοσης:

"Συνθήκες κράτησης στις φυλακές και στα κέντρα κράτησης και σύλληψης της αστυνομίας

11. Σημειώνοντας τα πρόσφατα μέτρα που έλαβε το κράτος μέλος για τον εκσυγχρονισμό της υποδομής και τη μείωση του υπερπληθυσμού στις φυλακές και τα αστυνομικά κέντρα κράτησης και σύλληψης, καθώς και την αναγνώριση από το κράτος μέλος των προκλήσεων που αντιμετωπίζει σε σχέση με τη στελέχωση, ιδίως όσον αφορά το εξειδικευμένο ιατρικό προσωπικό, η Επιτροπή εξακολουθεί να ανησυχεί για τις αναφορές σχετικά με τις επίμονα κακές υλικές συνθήκες και τη χρήση των αστυνομικών κέντρων κράτησης και σύλληψης που έχουν περιγράφει σταθερά από διεθνείς φορείς παρακολούθησης και ανθρωπίνων δικαιωμάτων ως ακατάλληλες για παρατεταμένη κράτηση για περιόδους κράτησης έως και 180 ημέρες. Η Επιτροπή ανησυχεί επίσης για:

(α) Υπερπληθυσμό, υποστελέχωση και έλλειψη επαρκούς χώρου διαβίωσης που παρέχεται στους κρατούμενους, ο οποίος σε ορισμένες τοποθεσίες μπορεί να είναι μόλις 2 τ.μ.·

(β) Έλλειψη επαρκούς πρόσβασης σε ζεστό νερό, διατήρηση δυσάρεστων θερμοκρασιών στα κελιά και τους κοιτώνες, έλλειψη φυσικού φωτισμού, προσβολές από έντομα και φθαρμένα κλινοσκεπάσματα στα κελιά·

(γ) Τα αστυνομικά κέντρα κράτησης και σύλληψης που, σύμφωνα με πληροφορίες, παρέχουν στους κρατούμενους εξαιρετικά περιορισμένο χρόνο στην ύπαιθρο και έξω από τα κελιά τους, σε ορισμένες περιπτώσεις μόλις μία ώρα την ημέρα, και στερούνται ψυχαγωγικών ή επαγγελματικών δραστηριοτήτων·

(δ) Έλλειψη επαρκούς ιατρικού ελέγχου στα αστυνομικά κέντρα κράτησης και σύλληψης, μεταξύ άλλων για αιματογενείς και μεταδοτικές ασθένειες για τους κρατούμενους που θεωρούνται ότι ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου, και έλλειψη συστηματικού ελέγχου για σεξουαλική βία ή άλλη βία λόγω φύλου για τις γυναίκες φερόμενες ως δράστιδες·

(ε) Χρήση σωματικών ελέγχων που δεν διασφαλίζουν την αξιοπρέπεια των κρατουμένων·

(στ) Εκτεταμένες ελλείψεις προσωπικού με τα κατάλληλα προσόντα για την παροχή ιατρικής και ψυχολογικής βοήθειας στους κρατουμένους και, ιδίως, ανεπαρκής ψυχιατρική, κοινωνική και ψυχολογική φροντίδα για τους κρατουμένους που πάσχουν από ψυχικές ασθένειες (άρθρα. 2, 11 και 16).

Ισχυρισμοί για βασανιστήρια και κακομεταχείριση

13. Η Επιτροπή ανησυχεί για τις αναφορές βασανιστηρίων και κακομεταχείρισης ατόμων που στερούνται την ελευθερία τους, τόσο κατά τη στιγμή της σύλληψής τους όσο και κατά τη μεταφορά και την ανάκρισή τους. Οι καταγγελίες περιλαμβάνουν τη χρήση γροθιών, κλωτσιών και χτυπημάτων με γκλομπ στο κεφάλα, το σώμα και τα πόδια, συμπεριλαμβανομένων σε ορισμένες περιπτώσεις Θυμάτων που είναι δεμένα με χειροπέδες. Η Επιτροπή σημειώνει επίσης τις πληροφορίες που παρείχε το κράτος μέλος σχετικά με τους περιορισμούς που έχει θέσει στη χρήση ειδικών μονάδων επέμβασης σε ορισμένες τοποθεσίες· ωστόσο, εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι μονάδες αυτές συνεχίζουν να χρησιμοποιούνται παρά τις συνεχείς καταγγελίες για υπερβολική χρήση βίας στις φυλακές και τις πολυάριθμες συστάσεις διεθνών και περιφερειακών οργάνων για τα ανθρώπινα δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένης της ίδιας της Επιτροπής, που ζητούν επιτακτικά τη διάλυσή τους. Η Επιτροπή σημειώνει με ανησυχία ότι σε περιπτώσεις φερόμενων βασανιστηρίων και κακομεταχείρισης, οι ιατρικές υπηρεσίες φέρονται να μην έχουν καταγράψει ή να έχουν καταγράψει ανεπαρκώς τους τραυματισμούς που υπέστησαν κρατούμενοι και ότι σε ορισμένες περιπτώσεις τα φερόμενα ως θύματα στερήθηκαν τη δυνατότητα να συμβουλευτούν απευθείας το ιατρικό προσωπικό σε εμπιστευτική βάση, χωρίς την παρουσία φρουρών, ιδίως όταν θεωρήθηκε ότι παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο μετά από εκτιμήσεις κινδύνου κράτησης. Η Επιτροπή εκφράζει επίσης την ανησυχία της για τους ισχυρισμούς σχετικά με την υπερβολική χρήση μέσων περιορισμού, συμπεριλαμβανομένου του δεσίματος κρατουμένων σε κρεβάτια χωρίς επίβλεψη και για μεγάλα χρονικά διαστήματα, τις υπερβολικά σφιχτές χειροπέδες και το δέσιμο των κρατουμένων με χειροπέδες σε έπιπλα (άρθρα 2, 11-14 και 16).

Διερεύνηση και δίωξη πράξεων βασανιστηρίων και σκληρής, απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης

27. Η Επιτροπή σημειώνει τις ελλείψεις που επισημάνθηκαν από το συμβαλλόμενο κράτος όσον αφορά τη διερεύνηση και τη δίωξη των πράξεων βασανιστηρίων και της σκληρής, απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης, συμπεριλαμβανομένων των δυσκολιών και των ανεπαρκειών στη συλλογή επαρκών αποδεικτικών στοιχείων για τη δίωξη εγκλημάτων βασανιστηρίων και κακομεταχείρισης, αλλά υπογραμμίζει ότι η άρση αυτών των εμποδίων εμπίπτει αποκλειστικά στην αρμοδιότητα του συμβαλλόμενου κράτους. Η Επιτροπή ανησυχεί ιδιαίτερα για τις παρατυπίες στη συλλογή ιατρικών αποδεικτικών στοιχείων για βασανιστήρια και κακομεταχείριση, σημειώνοντας τις πληροφορίες που έλαβε ότι οι ιατρικές εκθέσεις για τραυματισμούς που υπέστησαν άτομα που στερούνται της ελευθερίας τους περιέχουν συχνά ελλιπείς ή ασαφείς πληροφορίες, εν μέρει λόγω της έλλειψης κατάρτισης των ιατρικών εξεταστών, ότι τα ιατροδικαστικά και άλλα ιατρικά έγγραφα που σχετίζονται με ισχυρισμούς για βασανιστήρια και κακομεταχείριση προσκομίζονται συχνά με υπερβολική καθυστέρηση ή καθόλου, και ότι η ιατροδικαστική εξέταση των κρατουμένων υπόκειται σε αμοιβή. Η Επιτροπή ανησυχεί επίσης για τις πληροφορίες που παρέχονται από το συμβαλλόμενο κράτος ότι το κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης και άλλες μορφές βιντεοεπιτήρησης δεν είναι επαρκώς ολοκληρωμένες, καθώς και για τις πληροφορίες που έλαβε, σύμφωνα με τις οποίες οι κρατούμενοι διστάζουν να καταγγείλουν βασανιστήρια και κακομεταχείριση υπό το φόβο αντιποίνων (άρθρα 2, 11-14 και 16)”».

Ακολούθως, το Ποινικό Εφετείο Μάλτας αξιολογεί την ενώπιον του εξέταση του … … (και, κατ’ επέκταση, τη διαβεβαίωση που εξέδωσε), ως αναξιόπιστη:

«Παρά το γεγονός ότι οι αρχές της Ρουμανικής Σωφρονιστικής Αστυνομίας, με επικεφαλής τον … …, στις απαντήσεις τους στα ερωτήματα που έθεσε το Δικαστήριο Εκτέλεσης τον Μάιο του 2024, όπως επιβεβαιώθηκε στις καταθέσεις τους ενώπιον των δικαστηρίων της Μάλτας, υποστήριξαν ότι όσον αφορά τον χώρο, 3 επενδυτικοί στόχοι πραγματοποιήθηκαν στο σωφρονιστικό κατάστημα Βουκουρεστίου-Rahova το 2023, ώστε να αυξηθούν οι θέσεις φιλοξενίας κατά 351, και ότι επιπλέον, το 2023 και το 2024, 2 επενδυτικοί στόχοι πραγματοποιήθηκαν από το σωφρονιστικό ίδρυμα Βουκουρεστίου- Jilava με συνολική αύξηση κατά 210 και επιπλέον 113 νέες θέσεις φιλοξενίας στον άξονα, ωστόσο, σύμφωνα με την έκθεση της CPT του 2021 και την προαναφερθείσα έκθεση της CAT του 2023, το Δικαστήριο δεν έλαβε επικαιροποιημένες, αξιόπιστες και αντικειμενικές πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης του προβλήματος του υπερπληθυσμού, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα προαναφερθέντα μεγάλα έργα που επισημάνθηκαν από τις αρχές της Ρουμανικής Αστυνομίας των Φυλακών στις απαντήσεις τους. [...]

Από την επισκόπηση όλων των εκθέσεων που συνέταξαν διεθνείς, ευρωπαϊκοί και ανεξάρτητοι φορείς, καθώς και πολλών αποφάσεων του ΕΔΔΑ και του ΔΕΕ, προκύπτει ότι οι συστημικές και γενικές κακές και απάνθρωπες συνθήκες στις ρουμανικές φυλακές εξακολουθούν να υφίστανται, με τον υπερπληθυσμό να εξακολουθεί να αποτελεί πραγματικότητα και τους ισχυρισμούς για κακομεταχείριση ακόμη και μεταξύ των ίδιων των κρατουμένων να εξακολουθούν να υφίστανται, παρόλο που το κράτος αντιμετωπίζει το ζήτημα αυτό. Αυτά έρχονται σε αντίθεση με τις διαβεβαιώσεις που έδωσαν οι ρουμανικές αρχές των φυλακών, οι οποίες διαβεβαιώσεις εγκρίθηκαν από την εντεταλμένη δικαστική αρχή του κράτους έκδοσης. Αυτό σε συνδυασμό με το γεγονός ότι μέχρι σήμερα οι υποθέσεις σχετικά με την απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση στις φυλακές της Ρουμανίας ενώπιον των ευρωπαϊκών δικαστηρίων εξακολουθούν να είναι πολυάριθμες, σε βαθμό που το ΕΔΔΑ έκρινε σκόπιμο να υιοθετήσει την πιλοτική διαδικασία του άρθρου 46. Μάλιστα, άλλα κράτη μέλη μόλις τον Δεκέμβριο του 2023 στην υπόθεση Benjamin Steinmetz, η ελληνική δικαστική αρχή εκτέλεσης αρνήθηκε να παραδώσει τον εκζητούμενο με βάση πιθανή παραβίαση του άρθρου 3, όταν στο δικαστήριο της Ελλάδας δόθηκαν παρόμοιες πληροφορίες σχετικά με τις συνθήκες κράτησης με αυτές που δόθηκαν στην παρούσα υπόθεση. Επιπλέον, οι δικαστικές αρχές και οι αρχές των φυλακών στο κράτος έκδοσης, αν και παρουσιάζουν μια εικόνα όπου θα μπορούσε να γίνει κατανοητό ότι όλες οι συστάσεις που διατυπώθηκαν τόσο από την CPT, την CAT όσο και από το ΕΔΔΑ έχουν εφαρμοστεί ή εφαρμόζονται, αν και το Δικαστήριο δεν μπορεί να αμφισβητήσει τις προσπάθειες που καταβάλλουν οι ρουμανικές αρχές προς αυτή την κατεύθυνση, ωστόσο, οι εκθέσεις που έχουν συνταχθεί τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε διεθνές επίπεδο λένε άλλα και δείχνουν ότι τα προβλήματα εξακολουθούν να υφίστανται αν και αντιμετωπίζονται, σε τέτοιο βαθμό ώστε η διαβεβαίωση που δίδεται δεν μπορεί να διαλύσει τον φόβο για τους πραγματικούς κινδύνους που θα μπορούσε να αντιμετωπίσει ο εκκαλών για το πρόσωπο και την υγεία του κατά την κράτησή του σε ρουμανική φυλακή».

Εν κατακλείδι, το ως άνω Δικαστήριο απέρριψε το αίτημα εκτέλεσης του ΕΕΣ, δεχθέν τα εξής:

«1. Οι πληροφορίες σχετικά με τις συνθήκες κράτησης στο σωφρονιστικό κατάστημα Rahova, μια φυλακή υψίστης ασφαλείας, όπου ο εκκαλών θα κρατηθεί κατά τη διάρκεια της έκτισης της στερητικής της ελευθερίας ποινής του, έρχονται σε αντίθεση με τους πολυάριθμους ισχυρισμούς για κακές συνθήκες κράτησης, υπερπληθυσμό και βία μεταξύ των κρατουμένων και των σωφρονιστικών υπαλλήλων στις φυλακές υψίστης ασφαλείας.

2. Οι πληροφορίες που παρέχονται αναφέρουν ότι ο εκκαλών θα κρατηθεί σε ένα κελί πολλαπλών θέσεων, χωρίς καμία πληροφορία σχετικά με τον ακριβή αριθμό των κρατουμένων που θα στεγαστούν μαζί του σε αυτό το κελί, αρχικά υπό κλειστό καθεστώς με τον εκκαλούντα να έχει έτσι τη δυνατότητα να βγαίνει μόνο λίγες ώρες έξω από το κελί του. Αν και παρουσιάστηκαν αρκετές φωτογραφίες, αυτές δείχνουν τη χρήση κουκέτας και την κοινή χρήση κελιών με άλλους κρατούμενους.

3. Καμία εγγύηση δεν δόθηκε όσον αφορά την ελευθερία κίνησης του αναιρεσείοντος στην ύπαιθρο και τις κατάλληλες δραστηριότητες εκτός κελιού, εκτός από ένα χρονικό διάστημα, αρχικά δύο ωρών, και αργότερα «έως και οκτώ ώρες καθημερινά εκτός του χώρου κράτησης», με τα δικαιώματα αναψυχής λόγω της μεγάλης ηλικίας και των σωματικών αδυναμιών του να είναι περιορισμένα, και αυτό ειδικά όσον αφορά την περίοδο κράτησης στη Ραχόβα, όπου ο εκκαλών πιθανότατα θα κρατηθεί σε ένα κελί πολλαπλών θέσεων, σε μια εγκατάσταση υψηλής ασφαλείας, όπως ήδη επισημάνθηκε.

[...]

5. Καμία εγγύηση δεν δόθηκε όσον αφορά τους κρατουμένους με τους οποίους θα στεγαστεί ο εκκαλών κατά την παραμονή του στη Rahova, λαμβανομένου υπόψη ότι πρόκειται για φυλακή υψίστης ασφαλείας, με τις πληροφορίες που δόθηκαν να αναφέρουν ότι η διοίκηση του σωφρονιστικού ιδρύματος θα είναι αυτή που θα οργανώσει τους χώρους όπου θα στεγαστεί ο εκκαλών και θα αποφασίσει για τον αριθμό των κρατουμένων στους χώρους κράτησης και ποιοι θα είναι αυτοί οι κρατούμενοι.

6. Δόθηκαν αντικρουόμενες πληροφορίες σχετικά με το σωφρονιστικό ίδρυμα στο οποίο θα κρατηθεί ο εκκαλών κατά το υπόλοιπο της στερητικής της ελευθερίας ποινής του μετά τη λήξη της 21ήμερης περιόδου εισαγωγής στη Ράχοβα, και αν αυτό θα είναι κλειστά (κράτηση στη Ράχοβα) ή ημιανοικτό/ανοικτό καθεστώς, λαμβάνοντας υπόψη ότι η στερητική της ελευθερίας ποινή του αναιρεσείοντος υπερβαίνει τα τρία έτη φυλάκισης. Και μολονότι οι υπάλληλοι της φυλακής δήλωσαν ότι θα στεγαστεί στο σωφρονιστικό κατάστημα Jaliva [ενν. Jilava], εντούτοις αυτό έρχεται σε αντίθεση με τις αρχικές πληροφορίες που δόθηκαν, ότι η ρουμανική νομοθεσία αφήνει την απόφαση αυτί] στα χέρια μιας Επιτροπής που έχει συσταθεί για το σκοπό αυτό, και ότι η αρχική περίοδος θα είναι υπό κλειστό καθεστώς στην ίδια τη Rahova.

7. Οι ρουμανικές σωφρονιστικές αρχές υποστήριξαν ότι η απόφαση σχετικά με το καθεστώς υπό το οποίο θα κρατηθεί ο προσφεύγων δεν είναι απόλυτη και ότι υπάρχει η δυνατότητα επανακατάταξης σε καθεστώς μικρότερου βαθμού σοβαρότητας, που θα προσφέρει μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων, βάσει ατομικής ανάλυσης που θα διενεργηθεί από την ειδική επιτροπή μόνο σε μεταγενέστερο στάδιο.

8. Δεν δόθηκαν πληροφορίες σχετικά με τη σύνθεση της Επιτροπής και τα μέλη της.

9. Αν και φαίνεται ότι θα μπορούσε να υπάρξει πιθανότητα ο προσφεύγων να μεταφερθεί στο σωφρονιστικό ίδρυμα Βουκουρεστίου-Jilava, όπου οι περιορισμοί είναι σημαντικά λιγότεροι, όπου οι περιορισμοί είναι σημαντικά λιγότεροι, ωστόσο ακόμη και σε αυτό το σωφρονιστικό κατάστημα εναπόκειται στη διοίκηση να οργανώσει τους χώρους και να αποφασίσει για τον αριθμό των ατόμων στα δωμάτια κράτησης, έτσι ώστε να εμφανίζουν ποσοστό πληρότητας μικρότερο του 100% σε σύγκριση με έναν ελάχιστο ατομικό χώρο 4 τ.μ., εξαιρούμενου του μπάνιου».

ίν.- Τέλος με την απόφαση του Εφετείου Κύπρου επί του αυτού ΕΕΣ, οι σχετικές διαβεβαιώσεις κρίθηκαν, με περαεμφερή αιτιολογία, αναξιόπιστες.

5. Τα προβλήματα υγείας τού εκζητουμένου

Ο εκζητούμενος πάσχει από ετών από τις εξής σοβαρές ασθένειες:

ί. Μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο

Πρόκειται επί της ουσίας για προλευχαιμία, καθώς η συνήθης έκβαση είναι λευχαιμία, προκειμένου για ασθενείς οι οποίοι δεν έχουν τη δέουσα θεραπευτική αντιμετώπιση. Αυτή η ασθένεια επηρεάζει την ικανότητα του μυελού των οστών να παράγει ώριμα και υγιή αιμοσφαίρια, με συνέπεια ο εκζητούμενος να εμφανίζει α) χαμηλά λευκά αιμοσφαίρια και, επομένως ανοσοανεπάρκεια και υψηλό κίνδυνο λοιμώξεων και σηπτικού σοκ, και β) χαμηλά θρομβοκύτταρα, ήτοι σοβαρά επηρεασμένη πήξη του αίματος και εντεύθεν υψηλό κίνδυνο ανεξέλεγκτης αιμορραγίας και αιμορραγικού σοκ. Ιατρικώς συνιστάται μόνιμη παρακολούθηση μέσω βιοψιών και εργαστηριακών εξετάσεων και αποφυγή συγχρωτισμού σε τους υγρούς κλειστούς χώρους, για την αποφυγή λοιμώξεων, που λόγω της ανοσοανεπάρκειας μπορεί να είναι θανάσιμες. Επί του παρόντος υποβάλλεται σε θεραπεία με ερυθροποιητίνη υπό την παρακολούθηση της Δρος Αιματολόγου … … στο Νοσοκομείο «Άγιος Λουκάς» στη Θεσσαλονίκη [βλ. από 17.10.2025 έγγραφο του … …, Συντονιστή Διευθυντή του Τμήματος Αιματολογικού και Λεμφωμάτων - Μονάδας Μεταμόσχευσης του Μυελού των Οστών του Γ.Ν.Α. “Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ”, από 16,10.2025 ενημερωτικό σημείωμα της … … και από 7.6.2024 ιατρική γνωμάτευση του Γ.Ν.Α. “ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ”].

ii. Ρευματική πολυαρθρίτιδα

Πρόκειται για χρόνια αυτοάνοση νόσο υπό θεραπεία με πρεδνιζόνη, ενώ έχει προγραμματίσει χειρουργική επέμβαση για τις αρθρώσεις στο αριστερό του χέρι. Αυτή η ασθένεια προκαλεί συχνά επιπλοκές όπως πνευμονική ίνωση και λοιμώξεις, οι οποίες είναι θανατηφόρες σε μη ελεγχόμενα περιβάλλοντα. Επί του παρόντος παρακολουθείται και νοσηλεύεται στο Νοσοκομείο «Άγιος Λουκάς» στη Θεσσαλονίκη.

iii. Πολλαπλές καρδιοαγγειακές παθήσεις

Όπως προκύπτει από την από 15.10.2025 ιατρική βεβαίωση του … …. MD. Msc, PhD, Διευθυντή ΕΣΥ, Χειρουργικής Κλινικής Θώρακος Καρδιάς Αγγείων Γ.Ν.Α. ‘Ό ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ”, ο εκζητούμενος παρακολουθείται στην ανωτέρω κλινική από τριετίας. Στις 30.6.2022 προσήλθε στα επείγοντα εξωτερικά ιατρεία με συμπτωματολογία στηθάγχης. Πρόκειται για ασθενή 74 ετών με καρδιακή ανεπάρκεια NYHA III λόγω γνωστής στεφανιαίας νόσου και αρτηριακή υπέρταση σταδίου III. Όσον αφορά τη στεφανιαία νόσο ο ασθενής έχει υποβληθεί σε τεστ κοπώσεως, το οποίο βρέθηκε θετικό για ισχαιμία του μυοκαρδίου με υποκινησία κατώτερου τοιχώματος και επηρεασμένο κλάσμα εξώθησης. Ο στεφανιογραφικός έλεγχος (201) ανέδειξε πλήρη απόφραξη της δεξιάς στεφανιαίας αρτηρίας. Ο ασθενής παρουσιάζει έντονη αθηρωμάτωση της κατιούσης και κοιλιακής αορτής (πορσελανοοειδή αορτή). Παρουσιάζει διαλείπουσα χωλότητα λόγω ισχαιμίας άνω άκρων και ιλίγγους που οφείλονται στην έντονη αθηρωμάτωση των καρωτίδων άμφω συνδυαζόμενη με την ανατομική παραλλαγή που παρουσιάζει. Πάσχει από στένωση της υποκλείδιου αρτηρίας, για την οποία υποβλήθηκε σε αγγειοπλαστική με τοποθέτηση stent στην υποκλείδιο. Μετά 1 έτος παρουσίασε endostent stenosis, για την οποία αποφασίσθηκε συντηρητική αντιμετώπιση με χορήγηση διπλής αντιαιμοπεταλιακής αγωγής. Λόγω της καρωτιδικής νόσου αλλά και της ανατομικής παραλλαγής των τραχηλικών αγγείων, ο ασθενής σύμφωνα με τη διαστρωμάτωση κινδύνου βρίσκεται σε ιδιαίτερα αυξημένο κίνδυνο για αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο και θάνατο που δύνανται να αντιμετωπισθούν σε μικρότερο χρόνο των 10 λεπτών σε εξειδικευμένο κέντρο που διαθέτει αγγειοχειρουργική - καρδιοχειρουργική και επεμβατικής καρδιολογίας κάλυψη (stroke center). Επιπλέον πάσχει από ρευματοειδή αρθρίτιδα με συμπτωματολογία άλγους δυσκαμψίας αλλά και απώλεια μυϊκής μάζας και πυκνότητας που προκαλεί αστάθεια κίνησης. Τον Σεπτέμβριο 2021 θετικοποιήθηκε στον covid 19 παρουσιάζοντας αναπνευστική δυσχέρεια και κάνοντας χρήση οξυγόνου κατ’ οίκον όλο το 24ωρο. Παρουσιάζει συχνά επεισόδια κολπικής μαρμαρυγής με ταχεία κοιλιακή ανταπόκριση και αιμοδυναμική αστάθεια. Στη συνέχεια ο θεράπων ιατρός προβαίνει σε εννέα (9) συστάσεις και καταλήγει ότι συμπερασματικά ο εκζητούμενος χρήζει συνθηκών διαβίωσης που να εξασφαλίζουν τη βέλτιστη ρύθμιση των επιβαρυντικών παραγόντων. Συνεχή παρακολούθηση από ομάδα ιατρών πολλών ειδικοτήτων (ενδοκρινολόγο - αγγειοχειρουργό - επεμβατικό καρδιολόγο - καρδιοχειρουργό - επεμβατικό ακτινολόγο - νευρολόγο) με άμεση πρόσβαση σε stroke center και καρδιοχειρουργικό κέντρο. Ο ασθενής βρίσκεται σε ιδιαίτερα αυξημένο κίνδυνο θανάτου.

ίν. Σακχαρώδης διαβήτης τύπου II

Πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη τύπου II από 25ετίας ινσουλινοεξαρτώμενος αλλά αρρύθμιστος (γλυκολιζιωμένη αιμοσφαιρίνη 7). Λόγω του σακχαρώδη διαβήτη παρουσιάζει διαβητική νεφροπάθεια. Τελεί υπό πολύ αυστηρό διατροφικό σχήμα και θεραπεία, με συνέπεια να είναι πολύ ευαίσθητος στις διακυμάνσεις της διατροφής, του τρόπου ζωής και της έκθεσης σε παράγοντες κινδύνου. Τυχόν απορρύθμιση του διαβήτη μπορεί να προκαλέσει ανά πάσα στιγμή υπο- ή υπεργλυκαιμικό σοκ.

Συμπερασματικά, ο εκζητούμενος πάσχει από πλείονες ασθένειες, που απαιτούν ένα απολύτως ελεγχόμενο περιβάλλον διαβίωσης, χωρίς συγχρωτισμό με άλλους ανθρώπους, που εγκυμονούν κίνδυνο μικροβιακών και μυκητησιακών λοιμώξεων λόγω ανοσοανεπάρκειας, χρήζει ενέσιμης ινσουλίνης επανειλημμένως κατά τη διάρκεια της ημέρας και σε εβδομαδιαία βάση ένεση Ozempic, αυστηρή δίαιτα και ένα σύνθετο θεραπευτικό πρόγραμμα που πρέπει να παρακολουθείται αυστηρά, δεδομένης της ηλικίας του (74 ετών) [βλ. από 6.10.2025 ιατρική βεβαίωση της αναισθησιολόγου του Γ.Ν.Α. ’ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ” … …].

Τα σοβαρά προβλήματα υγείας του εκζητουμένου έγιναν δεκτά και με την υπ’ αριθμ. 109/2022 απόφαση του Συμβουλίου Εφετών Αθηνών: «Επιπλέον αποδεικνύεται ότι ο εκζητούμενος, ηλικίας 71 ετών, πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη τύπου II, για τον οποίο λαμβάνει καθημερινά ινσουλίνη τα τελευταία 13 χρόνια, καθώς και από χρόνια στεφανιαία νόσο με ολική απόφραξη της δεξιάς στεφανιαίας αρτηρίας, περιφερική αρτηριακή νόσο και χρόνια ισχαιμία κάτω άκρων, υπέρταση, δυσιλιπιδαιμία, διαβητική αμφιβληστοειδοπάθεια και ρευματική αρθρίτιδα. Η κατάστασή του επιβάλλει, εκτός από τη δεόυσα θεραπευτική αγωγή, ειδική διατροφή (νορμογλυκιδική δίαιτα), ενυδάτωση, καθημερινή σωματική δραστηριότητα με μέτρα αποφυγής υπογλυκαιμίας, αποφυγή ψυχολογικού στρες, αυτοέλεγχο του σακχάρου στο αίμα, κλινική και βιολογική επανεκτίμηση κάθε 3 μήνες (καρδιολογική, οφθαλμολογική, νευρολογική, νεφρολογική αξιολόγηση, εργαστηριακές και παρακλινικές εξετάσεις), σε αντίθετη δε περίπτωση απειλούνται σοβαρές για τη ζωή του επιπλοκές, όπως οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου ή εγκεφαλικό επεισόδιο (βλ. από 10.4.2022 ιατρική γνωμάτευση ιατρού πρωτοβάθμιας φροντίδας … …, από 14.10.2021 ιατρική έκθεση συνημμένη στο ιατρικό εξιτήριο της 27.10.2021 του τμήματος ρευματολογίας νοσοκομείου Sfanta Maria Βουκουρεστίου, που υπογράφουν οι ιατροί … … και … …, από 12.4.2022 ιατρική επιστολή του ιατρού … … του ρουμανικού νοσοκομείου Sehamed Jospital SRL, από 19.4.2022 ιατρική γνωμάτευση της διευθύντριας παθολογικής κλινικής του θεραπευτηρίου Metropolitan … …, όλα σε μετάφραση στην ελληνική γλώσσα, και από 19.5.2022 ιατρικό σημείωμα του καρδιολόγου … …, συνεργάτη ιατρού του θεραπευτηρίου Metropolitan).

Εν κατακλείδι, σε συνδυασμό με όλα τα λοιπά στοιχεία, σε γενικό επίπεδο, που έχουν αναλυθεί ανωτέρω, το Συμβούλιό σας διαθέτει «επαρκώς στέρεες βάσεις» [ΕΔΔΑ, απόφαση Bivolaru και Moldovan κατά Γαλλίας της 25.3.2020], ότι ο εκζητούμενος, εν όψει και των σοβαρών προβλημάτων υγείας του 0α υποστεί απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση, εάν παραδοθεί στις Ρουμανικές Αρχές, λόγω των συνθηκών κράτησης, κατά παράβαση του άρθρου 4 του ΧΘΔΕΕ, με συνέπεια να συντρέχει ο υποχρεωτικός λόγος απαγόρευσης εκτέλεσης του ένδικου ΕΕΣ κατ’ άρ. 1 παρ. 2 Ν. 3251/2004 σε συνδ. με άρ. 3 ΕΣΔΑ.

ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ

Το Συμβούλιό σας 0α πρέπει να αποφανθεί κατά της εκτέλεσης του ένδικου ΕΕΣ των ρουμανικών Αρχών.

Θεσσαλονίκη, 19.11.2025

Ο εκζητούμενος

Διά των συνηγόρων υπερασπίσεως»

Ακολούθως, οι συνήγοροι του εκζητουμένου, αφού ζήτησαν και έλαβαν το λόγο από τον Πρόεδρο, ζήτησαν την εξέταση μαρτύρων υπεράσπισης, τα ονόματα των οποίων κοινοποίησαν εγγράφως στο Συμβούλιο.

Ο Πρόεδρος κάλεσε τον πρώτο μάρτυρα υπεράσπισης, ο οποίος, δια της διερμηνέως, σε σχετικές ερωτήσεις του Προέδρου για την ταυτότητά του απάντησε ότι ονομάζεται … …, κάτοικος Βουκουρεστίου, το επάγγελμά του είναι καθηγητής στην Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Babes-Bolyai στη Ρουμανία. Επομένως, αφού επικαλέστηκε την τιμή και τη συνείδησή του, κατά το άρθρο 236 σε συνδυασμό 219 Κ.Π.Δ., εξεταζόμενος, κατέθεσε τα εξής: «Είμαι καθηγητής Πανεπιστημίου στη Ρουμανία στη Νομική Σχολή με εξειδίκευση στο Συνταγματικό Δίκαιο και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Κατά τη γνώμη μου υπάρχουν κάποια προβλήματα όσον αφορά τη δίκαιη δίκη. Στο Συμβούλιο Εφετών Αθηνών το έτος 2022 κατέθεσα μία αναφορά -έκθεση την οποία επιβεβαιώνω σήμερα και θέλω να προσθέσω και κάτι ακόμα. Έκανα αναφορά σχετικά με τον τρίτο δικαστή που προστέθηκε στην δίκη του εκζητούμενου στη Ρουμανία. Πριν λίγους μήνες μετά την μείωση της ποινής του εκζητούμενου, η κυρία … δικαστή τότε στη δίκη και τώρα συνταξιούχος, έδωσε συνέντευξη τύπου λέγοντας ότι η μείωση της ποινής δεν ήταν νόμιμη και δόθηκε μόνο και μόνο για ωφελιμιστικούς λόγους. Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τύπου μίλησε άσχημα για τον εκζητούμενο. Είναι ασυνήθιστο δικαστής να κάνει αναφορά για άνθρωπο που καταδικάστηκε. Για τη δίκαιη δίκη αναφέρομαι στην αναφορά μου του έτους 2022. Τώρα συνέταξα νέα έκθεση. Συνέλεξα στοιχεία από διάφορες δημόσιες υπηρεσίες της Ρουμανίας, στις οποίες έκανα ερωτήσεις, καθώς και από διάφορα δημοσιεύματα. Κατά τη γνώμη μου οι διαβεβαιώσεις για καλύτερες συνθήκες δεν είναι αρκετές, ούτε αξιόπιστες. Μπορούν να του δώσουν ένα κελί λένε οι αρχές. Όμως, το 2022 η έκθεση των φυλακών δεν κάνουν αναφορά για κελί με ένα άτομο. Κάνουν αναφορά για κελιά με 6-8 κρεβάτια. Το ότι υπάρχει ένα κελί με ένα κρεβάτι δεν αναγράφεται στην αναφορά πουθενά. Κατά τη γνώμη πρέπει να φτιάξουν φυλακές σύμφωνα με τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωση. Σε όλες τις φυλακές της Ρουμανίας και ιδίως στη φυλακή της Ράχοβα υπάρχει υπερπληθυσμός. Όχι μόνο δεν χωράνε αλλά επιπλέον υπάρχει πρόβλημα με τη διατροφή. Τοποθετούν περισσότερα κρεβάτια σε κάθε κελί. Η φωτογραφία που μου δείχνει ο συνήγορος είναι από τις φυλακές της Ράχοβα το έτος 2022. Ο τρίτος δικαστής που προστέθηκε στη δίκη δεν παρακολούθησε την δίκη και η άποψη του στηρίχθηκε στη άποψη των υπόλοιπων δικαστών. Δεν έχω να προσθέσω κάτι άλλο».

Στο σημείο αυτό, η Εισαγγελέας, αφού έλαβε το λόγο από τον Πρόεδρο, ζήτησε την διακοπή της δίκης λόγω συμμετοχής της στη σύνθεση του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης της σημερινής δικασίμου.

Στο σημείο αυτό της δίκης και περί ώρα 13:40 μ.μ., ο Πρόεδρος, χωρίς να προβληθεί καμία αντίρρηση, διέκοψε τη συζήτηση της υπόθεσης για την συνεδρίαση της 27ης Νοεμβρίου 2025 και ώρα 9:00 π.μ. στην αίθουσα 1 του υπογείου του Δικαστικού Μεγάρου Θεσσαλονίκης, ανακοινώνοντας προφορικά στους παράγοντες της δίκης ότι το Δικαστήριο διέκοψε την εκδίκαση της υπόθεσης για την ανωτέρω αναφερόμενη ημερομηνία.

Δημόσια Συνεδρίαση της 27ης Νοεμβρίου 2025

Την Πέμπτη 27 Νοεμβρίου 2025 και ώρα 9:00 π.μ., στην αίθουσα 1 του υπογείου του Δικαστικού Μεγάρου Θεσσαλονίκης, επαναλήφθηκε η διακοπείσα από 19 Νοεμβρίου 2025 δημόσια συνεδρίαση του Συμβουλίου τούτου ενώπιον των ιδίων παραγόντων της δίκης. Το Συμβούλιο συγκροτήθηκε αρμοδίως από τον Πρόεδρο σε δημόσια συνεδρίαση, για να αποφανθεί για την έκδοση του παραπάνω αναφερομένου εκζητουμένου στις Δικαστικές Αρχές της Ρουμανίας.

Ο Πρόεδρος εκφώνησε το όνομα του εκζητούμενου και αυτός δεν εμφανίσθηκε.

Στο σημείο αυτό, εμφανίσθηκε ο συνήγορος υπεράσπισης του εκζητούμενου, Σταύρος Τόγιας, ο οποίος, αφού ζήτησε και πήρε το λόγο από τον Πρόεδρο, δήλωσε ότι ο εκζητούμενος- εντολέας του αδυνατεί να παρασταθεί στη σημερινή συνεδρίαση, διότι νοσηλεύεται στο Νοσοκομείο Αθηνών «Ευαγγελισμός», καθώς το Σάββατο, ενώ συμμετείχε στο 34° Πανελλήνιο Συνέδριο Χειρουργικής στην Αθήνα, ένιωσε μια ξαφνική αδιαθεσία και μεταφέρθηκε επειγόντως στο νοσοκομείο, όπου υποβλήθηκε σε διάφορες ιατρικές εξετάσεις, καθώς και σε στεφανιογραφία, με την οποία επιβεβαιώθηκε ότι στην αριστερή πλευρά υπάρχει 70% στένωση στο μέσο τμήμα του αγγείου και στην δεξιά πλευρά υπάρχει χρόνια ολική απόφραξη αρτηρίας. Προσκόμισε δε στο Δικαστήριο τα παρακάτω έγγραφα, τα οποία ο Πρόεδρος ανέγνωσε δημόσια στο ακροατήριο:

1. Φωτοαντίγραφο της αφίσας του 34ου Πανελλήνιου Συνέδριου Χειρουργικής

2. Την από 26.11.2025 διάγνωση της στεφανιογραφιας του Επεμβατικού Καρδιολόγου … … του Γ.Ν.Α. «ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ»

3. Την από 25.11.2025 διάγνωση της εξέτασης CCTA Θωρακικής Αορτής της Διευθύντριας Ακτινολόγου … … του Γ.Ν.Α. «ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ»

4. Τα αποτελέσματα από τις από 25.11.2025 αιματολογικές εξετάσεις του Γ.Ν.Α. «ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ»

5. Την από 26.11.2025 ιατρική βεβαίωση του … … Διευθυντή ΕΣΥ της Χειρουργικής Κλινικής Θώρακος Καρδιάς Αγγείων του Γ.Ν.Α. «ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ».

Κατόπιν, ο Πρόεδρος κάλεσε την επόμενη από τον κατάλογο, μάρτυρα υπεράσπισης, η οποία, σε σχετικές ερωτήσεις του Προέδρου για την ταυτότητά της, απάντησε ότι ονομάζεται … …, είναι κάτοικος Θεσσαλονίκης το επάγγελμά της είναι καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Επομένως, αφού επικαλέστηκε την τιμή και τη συνείδησή της, κατά το άρθρο 236 σε συνδυασμό 219 Κ.Π.Δ., εξεταζόμενη, κατέθεσε τα εξής: «Ήρθα τυπικά να καταθέσω καθώς είμαι μέλος της Επιτροπής Πρόληψης Βασανιστηρίων του Συμβουλίου της Ευρώπης (CPT). Η επιτροπή επισκέπτεται κέντρα κράτησης και εξετάζει τις συνθήκες κράτησης και μεταχείρισης των κρατουμένων. Το 2019 διορίστηκα. Επισκέφτηκα, ως νέο μέλος της επιτροπής, τις φυλακές της Ρουμανίας, Βελγίου, Μονακό. Η πρώτη επίσκεψη που έκανα μετά τον Covid ήταν στις φυλακές του Μονακό. Η επιτροπή επισκέφτηκε τις φυλακές της Ρουμανίας λόγω της σοβαρής κατάστασης που επικρατεί εκεί. Το αν υπάρχει εξέλιξη στα δομικά στοιχεία των φυλακών και αν έχει αλλάξει η κατάσταση αυτών, είναι απόψεις της διοίκησης και όχι των δικαστικών αρχών. Οι δικαστικοί λειτουργοί μας παρείχαν εγγυήσεις για πρόσβαση σε τρίτο άτομο και όχι σε γιατρό. Οι υποδομές ακόμη και της νεότερης φυλακής είναι δραματικές. Επιπλέον, είναι το σύστημα οργανωμένο στρατοδομικά. Στις φυλακές κυκλοφορεί ένστολο σώμα με καλυμμένα τα πρόσωπα τους για να υποβάλουν και να επιβάλουν τάξη. Οι κρατούμενοι κάθε μέρα έχουν να επιλέξουν ανάμεσα σε μία ώρα περίπατο ή ζεστό νερό. Η πρόσβαση σε γιατρό είναι τραγική. Υπάρχει μόνο ένας γιατρός για τις κρατούμενες και τους κρατούμενους. Οι φυλακές της Ραχόβα είναι κολαστήριο. Η επιβίωση σ'αυτή τη φυλακή τίθεται σε σοβαρή διακινδύνευση. Η στρατιωτική οργάνωση των φυλακών οι λεγόμενοι «Μασκάτι» ασκούν σωματική, ψυχολογική και λεκτική βία. Πήρα συνέντευξη από την κρατούμενη «Βαλεντίνα» η οποία δήλωσε ότι επειδή δεν άντεχε την βία των Μασκάτι πασαλείφθηκε με περιττώματα για να μην την πλησιάζουν. Σε όλες τις φυλακές υπάρχουν Μασκάτι. Δεν έχουν διακριτικά. Ασκούν όλες τις μορφές βίας. Οι σωφρονιστικοί υπάλληλοι δεν συμφωνούν με αυτά, Η «φάλαγγα» είναι βασανιστήριο, ξύλο στις πατούσες ώστε ο κρατούμενος να μην μπορεί να ζητήσει βοήθεια. Οι κρατούμενοι υπομένουν ψυχολογικό και σωματικό βασανισμό. Μας είπαν ότι οι εισαγγελείς τους έλεγαν ότι μπορούν να ζητήσουν ιατροδικαστική εξέταση μετά κάθε σωματικό βασανισμό τους. Στην πράξη είναι αδύνατο. Ο τραυματισμένος κρατούμενος πως μπορεί να ζητήσει βοήθεια και ιατροδικαστική εξέταση. Δεν υπάρχει άμεση πρόσβαση σε γιατρό. Θα πρέπει να πάει σε εξωτερικό γιατρό. Το αν ο διευθυντής της φυλακής θα ενημερωθεί εξαρτάται από τον γιατρό. Ο Διευθυντής ισχυρίστηκε στην επιτροπή ότι δεν έχει ενημέρωση από γιατρό. Εξαιρετικά δύσκολο να βρει το δίκαιο του. Οι δομικές πλημμέλειες, η κακή πρόσβαση σε γιατρό δεν θα φτάσουν στο Δικαστή εκτέλεσης ποινών. Η καταγραφή στα ιατρικά στοιχεία είναι ελλιπής. Κατηγορηματικά δεν υπάρχουν ιατροί ειδικοτήτων στις φυλακές. Θα πρέπει να διαμεταχθεί στο νοσοκομείο όταν παρουσιαστεί πρόβλημα υγείας στο εκζητούμενο. Αυτό απαιτεί χρόνο. Οι δομές στις φυλακές είναι υποτυπώδεις. Υπάρχουν λίγοι νοσηλευτές και ελάχιστοι γιατροί. Θεραπεία προσφέρουν οι σωφρονιστικοί υπάλληλοι, δίνοντας παρακεταμόλη και ιβουπροφαίνη. Η διατροφή είναι άθλια. Υπάρχει χαμηλή ποιότητα διατροφής και τα κυλικεία πανάκριβα με χαμηλής ποιότητας τρόφιμα. Τα γεύματα που προσφέρουν είναι για μουσουλμάνους, χριστιανούς. Ένα κρατούμενος ακόμη και χρήματα να έχει δεν θα τραφεί σωστά. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων εξέδωσε απόφαση το έτος 2017 για την απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση λόγω των συνθηκών κράτησης των κρατουμένων. Όταν 37 άτομα κρατούνται σε κελί διαστάσεων 43 τ.μ. συμπεριλαμβανομένου 2 WC με τούρκικο αποχωρητήριο, τι να κάνει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο; Τα κρεβάτια στη πλειοψηφία είναι διπλά ή τριπλά. Αναγκάζονται να τρώνε πάνω στο κρεβάτι λόγω της στενότητας χώρου στο κελί, και έχουν την δυνατότητα να βγουν από αυτό και να προαυλιστούν μία ώρα την ημέρα, θυσιάζοντας την μία ώρα ζεστό νερό. Μονό κελί είδα. Ο διάδρομος έγινε κελί. Με το ζόρι χωράει κρεβάτι, και ο κρατούμενος θα κοιμάται με το κεφάλι στη λεκάνη τουαλέτας. Επίσης, υπάρχει πληθώρα εντόμων στα κελιά. Το κελί ενός τετραγωνικού μέτρου είναι κελί άτυπης τιμωρίας. Υπάρχουν σημεία με κάμερες που τις κλείνουν. Το είδα κατά την επίσκεψή μου εκεί. Εκτός από περιοδικές επισκέψεις πηγαίνω και στοχευμένα. Εξετάζουμε αν υφίστανται βασανιστήρια και εξευτελισμό οι κρατούμενοι, Στην έκθεση του 2022 συμμετείχα. Δεν αναφέρθηκα στις φυλακές υψίστης ασφαλείας. Η Ραχοβα είναι κολαστήριο. Ψάχναμε στις υπόλοιπες φυλακές της Ρουμανίας κρατούμενους που έχουν μεταχθεί από τη Ράχοβα για να μαζέψουμε πληροφορίες. Δεν υπάρχει κελί που να εξασφαλίζει χώρο 4 τ.μ.. Τον εκζητούμενο συνάντησα πρώτη φορά στο ακροατήριο την πρώτη ημέρα συνεδρίασης του Συμβουλίου. Ήρθα να καταθέσω ως μάρτυρα τυπικής γνώσεως. Το ιατρικό ιστορικό το γνωρίζω. Δεν υπάρχει νοσοκομείο στη Ράχοβα. Δεν μπορεί να εξυπηρετηθεί η υγεία του εκζητούμενου στα ιατρεία της φυλακής Ράχοβα. Επικρατούν εξαιρετικά έντονα οι προκαταλήψεις και τα στερεότυπα στη Ρουμανία. Η Ρουμανία όντας με πολίτευμα με βίαιη μετάβαση, βιώνουν έντονα την προκατάληψη στη πολιτική τοποθέτηση του εκζητούμενου. Δεν έχω ξαναπάει από τότε. Από την επιστημονική μου ενασχόληση και από συναδέλφους γνωρίζω ότι δεν έχει αλλάξει η κατάσταση στις φυλακές. Οι φωτογραφίες που έστειλαν δείχνουν ένα δωμάτιο. Ας υποθέσουμε ότι δημιούργησαν ένα τέτοιο κελί. Αυτό το κελί δεν θα έχει κατσαρίδες, δεν θα έχει κοριούς; ζεστό νερό θα έχει μόνο ο εκζητούμενος; γιατρό θα φέρουν μόνο γι' αυτόν; Που θα προαυλίζεται; Και όλα αυτά ενόσω οι υπόλοιποι κρατούμενοι θα μένουν σε κελί 43 τμ με δίπατα και τρίπατα κρεβάτια και με τους Μασκάτι στους διαδρόμους; Με στοιβαγμένα τόσα άτομα σε κελί ο Διοικητής θα κάνει κελί ειδικά για τον εκζητούμενο; Θα ξεσηκωθούν οι κρατούμενοι. Οι μεταγωγές αποφασίζονται από την Διοίκηση και όχι από τον κρατούμενο.»

Κατόπιν, ο Πρόεδρος κάλεσε την τρίτη μάρτυρα υπεράσπισης, η οποία, δια της διερμηνέως, σε σχετικές ερωτήσεις του Προέδρου για την ταυτότητά της, απάντησε ότι ονομάζεται … …, κάτοικος Βουκουρεστίου, το επάγγελμά της είναι ιατρός-αναισθησιολόγος, Διευθύντρια ΜΕΘ Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Βουκουρεστίου. Επομένως, αφού επικαλέστηκε την τιμή και τη συνείδησή της, κατά το άρθρο 236 σε συνδυασμό 219 Κ.Π.Δ., εξεταζόμενη, κατέθεσε τα εξής: «Είμαι η σύντροφος του εκζητούμενου. Δεκαπέντε χρόνια συζούμε. Όταν συνταξιοδοτήθηκε μετακόμισε στην Ελλάδα, δηλαδή το 2020. Είμαι σοκαρισμένη που ένας άνθρωπος με τέτοιες δυνατότητες και ικανότητες ... Τα προβλήματα υγείας του εκζητούμενου είναι πολλά. Έχει καρδιολογικά. Οι αρτηρίες του είναι φραγμένες. Η αριστερή πλευρά κατά 70% και η δεξιά πλευρά 100%. Το οξυγόνο στην καρδιά περνάει μόνο από την αριστερή πλευρά. Επίσης είναι διαβητικός, ινσουλινοεξαρτώμενος. Ζυγίζει την τροφή του κάθε φορά που τρώει διότι πρέπει να παίρνει συγκεκριμένα ποσότητα σε πρωτεΐνη, υδατάνθρακες κλπ. Δύο διαφορετικές ινσουλίνες κάνει ανάλογα με τη γλυκόζη. Επίσης πάσχει από μυελοδυσπλαστικού σύνδρομο. Είναι μία φάση πριν την λευχαιμία. Επειδή έχει αναιμία κάνει ανοσοθεραπεία. Όμως τα λευκά του είναι χαμηλά και πρέπει να κάνει χημειοθεραπεία. Όλα αυτά τα προβλήματα υγείας τον έκαναν ευάλωτο στις λοιμώξεις. Τα καρδιολογικά και το διαβήτη έχει πολλά χρόνια και επιδεινώθηκαν τον τελευταίο καιρό. Στη μαγνητική εξέταση φαίνονται τα προβλήματα που αντιμετωπίζει. Σήμερα είναι στο νοσοκομείο Αθηνών «Ευαγγελισμός» στην καρδιοχειρουργική μονάδα. Χθες και προχθές έκανε εξετάσεις. Νοσηλεύεται. Πήγε στα επείγοντα. Δεν αισθανόταν καλά. Με λιποθυμική τάση πήγε στο νοσοκομείο. Από το τέλος της προηγούμενης βδομάδας δεν ένιωθε καλά και επιδεινώθηκε το σαββατοκύριακο. Στην Αθήνα πήγε για το καρδιολογικο-χειρουργικό συνέδριο. Πήγαμε με το αυτοκίνητο. Εγώ οδηγούσα. Τρεις μέρες πριν το συμβάν πήγαμε στην Αθήνα. Έχουμε σπίτι στη Γλυφάδα. Το συνέδριο δεν προκάλεσε το στρες. Η ένεση το σακχάρου γίνεται 5-6 φορές την ημέρα. Κάθε φορά που γίνεται μέτρηση του σακχάρου βλέπουμε τη δοσολογία. Στο νοσοκομείο που δουλεύω έρχονται άτομα από τις φυλακές. Εδώ τον παρακολουθεί γιατρός. Τα λευκά είναι χαμηλά και κάνει λοιμώξεις. Κάθε δύο εβδομάδες παίρνει αντιβίωση. Η δεξιά πλευρά έχει πλήρη απόφραξη αρτηρίας και ο πρόσθιος λειτουργεί 70%. Η καρδιά του λειτουργεί από μικρά τμήματα. Είναι ήδη σε κίνδυνο θρόμβωσης. Είναι μεγάλο το ρίσκο για εγκεφαλικό επεισόδιο. Τα φάρμακα που χορηγούνται στους κρατούμενους μέσα στη φυλακή είναι μόνο ασπιρίνη και παρακεταμόλη. Την νύκτα δεν υπάρχουν γιατροί.»

Κατόπιν, ο Πρόεδρος κάλεσε τον τέταρτο μάρτυρα υπεράσπισης ο οποίος, δια της διερμηνέως, σε σχετικές ερωτήσεις του Προέδρου για την ταυτότητά του, απάντησε ότι ονομάζεται … …, γεννήθηκε στη Ρουμανία, το έτος 1987, είναι κάτοικος Ρουμανίας το επάγγελμά του είναι δικηγόρος στο Δικηγορικό Σύλλογο της Cluj Napoca. Επομένως αφού επικαλέστηκε την τιμή και τη συνείδησή του, κατά το άρθρο 236 σε συνδυασμό 219 Κ.Π.Δ., εξεταζόμενος, κατέθεσε τα εξής: «Είμαι δικηγόρος στη Ρουμανία και ήρθα να σας πω για τη διαδικασία της δίκης. Η διαδικασία στη δίκη του εκζητουμένου ήταν περίεργη. Δεν την έχω ξαναδεί. Σε μια διαδικασία που επεμβαίνει και έχει σχέση και η Μυστική Υπηρεσία δεν γίνεται ο συνήγορος να μη λάβει γνώση των στοιχείων της Μυστικής Υπηρεσίας. Δεν έχω ξανασυναντήσει στα 12 χρόνια δικηγορίας μου, την περίπτωση, δικαστής που δεν έχει λάβει γνώση της διαδικασίας της δίκης να συμμετέχει στην απόφαση. Ο νόμος της Ρουμανίας δεν προβλέπει ο δικαστής να μπαίνει οποτεδήποτε σε δίκη. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει δώσει πρόστιμα και συστάσεις για αυτή τη διαδικασία. Αυτός που συμμετέχει στη δίκη πρέπει να βγάλει απόφαση. Όταν στους δύο δικαστές υπάρχει ασυμφωνία μπαίνει τρίτος, και επαναλαμβάνεται η διαδικασία από την αρχή. Στην περίπτωση του εκζητούμενου όμως δεν έγινε με αυτή τη σειρά η έκδοση απόφασης. Σύμφωνα με το πρωτόκολλο της Ρουμανίας γίνεται κλήρωση. Η δικαστής διάλεξε δικαστή συγκεκριμένης ημέρας. Γνωρίζω ότι έγινε καταδίκη στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.»

Στο σημείο αυτό, οι συνήγοροι του εκζητουμένου προσκόμισαν στο Συμβούλιο τα παρακάτω έγγραφα, τα οποία ο Πρόεδρος ανέγνωσε δημόσια στο ακροατήριο:

1. Την από 13.7.2018 Γνωμοδότηση της Επιτροπής της Βενετίας σχετικά με την ελευθερία έκφρασης των δικαστών και των εισαγγελέων υπό τη ρύθμιση του Ν. 302/2004 και τη συμβατότητά της με το άρθρο 10 της ΕΣΔΑ

2. Την από 23.5.2018 Έκθεση της Εθνικής Ένωσης Ρουμάνων Δικαστών τιτλοφορούμενη "Σχετικά με την παράνομη ανάμειξη των ρουμανικών μυστικών υπηρεσιών πληροφοριών, μέσω μυστικών πρωτοκόλλων, στο ρουμανικό δικαστικό σύστημα"

3. Την από 13.11.2018 Έκθεση της Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την πρόοδο της Ρουμανίας στο πλαίσιο του Μηχανισμού Συνεργασίας και Ελέγχου

4. Το από 30.9.2020 έγγραφο εργασίας των Υπηρεσιών της Επιτροπής της ΕΕ - Έκθεση του 2020 για την κατάσταση του κράτους δικαίου στη Ρουμανία που συνοδεύει το έγγραφο "Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών"

5. Την απόφαση του ΕΔΔΑ, Kovesi κατά Ρουμανίας

6. Την από 18.5.2021 απόφαση του ΔΕΕ στην υπόθεση Forum of Judges of Romania v. Inspectia Judiciară (Δικαστικής Επιθεώρησης), Consiliul Superior al Magistraturri

7. Αποσπάσματα της από Μαρτίου του 2016 Ειδικής έκθεσης των Piercamillo Falasca, Lorenzo Casteilani και Radko Hokovsky με τίτλο: «Η Ευρωπαϊκή Ένωση σε κίνδυνο: Η δικαστική εξουσία υπό επίθεση στη Ρουμανία»

8. Την Ολομέλεια της 15ης.10.2019 του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου της Ρουμανίας, Δημοσίευμα των Brussels Times με τίτλο: «Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ρουμανίας απορρίπτει την υπεροχή του ευρωπαϊκού δικαίου»

9. Την από 15.10.2019 απόφαση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου της Ρουμανίας

10. Αποσπάσματα της από 2016 εκθέσεως του David Clark της Henry Jackson Society με τίτλο: «Καταπολέμηση της διαφθοράς με τεχνάσματα εξαπάτησης: Η επίθεση της Ρουμανίας στο κράτος δικαίου»

11. Την 1514η συνεδρίαση της 3-5.12.2024 της Επιτροπής Υπουργών Συμβουλίου της Ευρώπης

12. Την από 18.5.2021 απόφαση του ΔΕΕ στην υπόθεση Forum of Judges of Romania v. Inspectia Judiciară (Δικαστικής Επιθεώρησης), Consiliul Superior al Magistraturri

13. Την από 14.4.2022 Έκθεση της CPT

14. Τις από 23.8.2023 Καταληκτικές Παρατηρήσεις της Επιτροπής κατά των Βασανιστηρίων των HE

15. Το ανακοινωθέν από 20.7.2023 της της Επιτροπής κατά των Βασανιστηρίων των HE

16. Έκθεση του Υπουργείου Εσωτερικών των ΗΠΑ για τα ανθρώπινα δικαιώματα στη Ρουμανία έτους 2023

17. Δημοσίευμα της Alina Harastasanu από 21.10.2016

18. Δημοσίευμα της 16.2.2016 του EU Reporter

19. Απόφαση του ΕΔΔΑ Rezmives κατά Ρουμανίας

20. Απόφαση του ΕΔΔΑ Russeti κατά Ρουμανίας

21. Απόφαση του ΕΔΔΑ Blejusca κατά Ρουμανίας

22. Απόφαση του ΕΔΔΑ Mihai-Laurentiu Marin κατά Ρουμανίας

23. Απόφαση του ΕΔΔΑ Banciia κατά Ρουμανίας

24. Την από 11.6.2021 απόφαση του High Court of Justice (υπόθεση Popoviciu)

25. Την από 18.5.2016 Απόφαση του Περιφερειακού Δικαστηρίου Solna, Σουηδία

26. Την από 26.10.2021 απόφαση του Δικαστηρίου της Leuven, Βέλγιο, που απέρριφε την εκτέλεση ΕΕΣ των ρουμανικών αρχών

27. Την από 21.1.2022 απόφαση του Εφετείου της Μπολόνια

28. Την από 11.8.2016 απόφαση του Πταισματοδικείου του Westminster

29. Τις από 30.6.2018 παρατηρήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πρόληψη των Βασανιστηρίων και της Απάνθρωπης ή Εξευτελιστικής Μεταχείρισης ή Τιμωρίας (CPT) σχετικά με την επίσκεψη 2018 στη Ρουμανία - Τμήμα: 20/39 και Τμήμα: 24/39

30. Την αναφορά της Διεθνούς Αμνηστίας 2017/18

31. Την απόφαση ΕΔΔΑ Al Nashiri κατά Ρουμανίας

32. Άρθρο στον ιστότοπο του Συμβουλίου της Ευρώπης www.coe.int με τίτλο: «Ρουμανία: Η επιτροπή κατά των βασανιστηρίων του Συμβουλίου της Ευρώπης εγείρει προβληματισμούς αναφορικά με την κακομεταχείριση των φυλακισμένων από το προσωπικό, τη βία μεταξύ των φυλακισμένων και τις καταγγελίες για αστυνομική κακομεταχείριση»

33. Απόφαση του ΔΕΕ (Τμήμα Μείζονος Συνθέσεως) της 5.4.2016 (Aranyosi/Caldararu)

34. Απόφαση του ΔΕΕ (Τμήμα Μείζονος Συνθέσεως) της 25.7,2018 (LM)

35. Απόφαση του ΔΕΕ (Τμήμα Μείζονος Συνθέσεως) της 15.10.2019 (Dumitru-Tudor Dorobantu)

36. Προτάσεις του Γενικού Εισαγγελέα Michal Bobek της 23.9.2020 (συνεκδ. υποθέσεις C-83/19, C-127/19 και C-195/19)

37. Προτάσεις του Γενικού Εισαγγελέα Αθανασίου Ράντου της 16.12.2021 (συνεκδ. υποθέσεις C-562 και C-563/21 PPU)

38. Την απόφαση του ΕΔΔΑ της 25.3.2021 (Bivolaru και Moldovan κατά Γαλλίας)

39. Την από 26.5.20022 Γνωμοδότηση καθηγητή Νομικής Radu Chirita

40. Την από 24.6.20222 Γνωμοδότηση καθηγητή Νομικής Radu Chirita

41. Την από 10.11.2025 Γνωμοδότηση καθηγητή Νομικής Radu Chirita

42. Την υπ’ αριθ. 109/2022 απόφαση του Συμβουλίου Εφετών

43. Την απόφαση του ΕΔΔΑ Nitu κατά Ρουμανίας

44. Την απόφαση του ΕΔΔΑ Jescu κατά Ρουμανίας

45. Την απόφαση του ΕΔΔΑ Apostolescu κατά Ρουμανίας

46. Την απόφαση του ΕΔΔΑ Buksa κατά Ρουμανίας

47. Την από 15.10.2025 ιατρική βεβαίωση του … … MD, Msc, PhD, Διευθυντή ΕΣΥ, Χειρουργικής Κλινικής Θώρακος Καρδιάς Αγγείων Γ.Ν.Α. "Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ"

48. Το από 17.10.2025 έγγραφο του … …, Συντονιστή Διευθυντή του Τμήματος Αιματολογικού και Λεμφωμάτων - Μονάδας Μεταμόσχευσης του Μυελού των Οστών του Γ.Ν.Α. "Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ",

49. Το από 16.10.2025 ενημερωτικό σημείωμα της … … και από 7.6.2024 ιατρική γνωμάτευση του Γ.Ν.Α. "ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ"

50. Την από 6.10.2025 ιατρική βεβαίωση της αναισθησιολόγου του Γ.Ν.Α. "ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ" … …

51. Την από 7.6.2024 ιατρική γνωμάτευση του Γ.Ν.Α. "ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ"

52. Πόρισμα μυελογράμματος

53. Έκθεση ιστολογικής εξέτασης

54. Αλληλούχηση εξωνίων όλων των γονιδίων του ανθρώπινου γονιδιώματος

55. Απόδειξη παροχής υπηρεσιών

56. Γενική εξέταση αίματος

57. Λοιπά προσωπικά έγγραφα του εκζητουμένου

58. Βιογραφικό σημείωμα του εκζητουμένου

59. Δημοσίευμα στο G4MediaRo

60. Δημοσίευμα με τίτλο "Βρασμός στις φυλακές"

61. Δελτίο τύπου του Προέδρου της Επιτροπής για τη Διερεύνηση Καταχρήσεων

62. Έξι (6) έγχρωμες φωτογραφίες

63. Την υπ' αριθμ. 14/2022 απόφαση Συμβουλίου Εφετών Αθηνών

64. Την υπ' αριθμ. 45/2022 απόφαση Συμβουλίου Εφετών Αθηνών

65. Την υπ' αριθμ. 149/2024 απόφαση Συμβουλίου Εφετών Αθηνών

66. Την από 3.11.2023 απόφαση του Εφετείου Λευκωσίας

67. Την από 29.11.2023 απόφαση του Εφετείου Παρισίων

68. Την απόφαση του Πρωτοδικείου Βρυξελλών

69. Την από 12.8.2024 απόφαση του Ποινικού Εφετείου της Μάλτας

70. Την υπ' αριθμ. 196/2022 απόφαση του Αρείου Πάγου

71. Την από 17.10.2025 επιστολή του δικηγορικού γραφείου Stoica & Συνεργάτες

72. Την καταχώριση της αίτησης αναίρεσης του εκζητουμένου στο μηχανογραφικό σύστημα της Ρουμανίας

Στη συνέχεια, η Εισαγγελέας, αφού έλαβε το λόγο από τον Πρόεδρο, είπε ότι το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης περιέχει όλα τα απαραίτητα στοιχεία και πρότεινε; α) να απορριφθούν όλοι οι ισχυρισμοί του εκζητούμενου, καθόσον οι διαβεβαιώσεις των Ρουμανικών αρχών για τις συνθήκες κράτησης αποτελούν νέο στοιχείο και δεν υπάρχει λόγος να αμφισβητηθούν, η διαδικασία δεν προσβάλλει την αρχή της δίκαιης δίκης και η αρμοδιότητα του Συμβουλίου στηρίζεται στις αρχές της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και η αρχή της αναλογικότητας δεν παραβιάζεται, αφού απαιτείται η εκτέλεση της απόφασης και όχι να είναι αυτή «μετακλητή και β) να διαταχθεί η εκτέλεση του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης.

Κατόπιν, οι συνήγοροι του εκζητούμενου έλαβαν διαδοχικά το λόγο από τον Πρόεδρο και, αφού αναφέρθηκαν στους προβαλλόμενους ισχυρισμούς, των υπομνημάτων τους, ζήτησαν το Συμβούλιο να δεχθεί τους ισχυρισμούς και να μην εκτελεστεί το αίτημα των Αρχών της Ρουμανίας για την έκδοση του εκζητούμενου.

Κατόπιν, το Συμβούλιο, μετά από διάσκεψη στο ιδιαίτερο δωμάτιο διασκέψεων, κατάρτισε και δια του Προέδρου δημοσίευσε στο ακροατήριο, σε δημόσια συνεδρίαση, την απόφασή του με αριθ. 750/2025 η οποία έχει ως εξής:

Κατά το άρθρο 1 του ν. 3251/2004, Ευρωπαϊκό Ένταλμα Σύλληψης, "1. Το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης είναι απόφαση ή διάταξη δικαστικής αρχής κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που εκδίδεται με σκοπό τη σύλληψη και την προσαγωγή προσώπου, το οποίο ευρίσκεται στο έδαφος άλλου κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφόσον το πρόσωπο αυτό ζητείται από τις αρμόδιες αρχές του Κράτους έκδοσης του εντάλματος στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας: α) προκειμένου σε πρόσωπο, στο οποίο έχει ήδη αποδοθεί η αξιόποινη πράξη να ασκηθεί ποινική δίωξη, ή β) να εκτελεστεί ποινή ή μέτρο ασφαλείας, τα οποία στερούν την ελευθερία. 2 Η εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την προσβολή των θεμελιωδών δικαιωμάτων και αρχών που διατυπώνονται στο ισχύον Σύνταγμα και στο άρθρο 6 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση...”. Περαιτέρω, στο άρθρο 2 του ίδιου νόμου ορίζεται το περιεχόμενο και ο τύπος του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης, που περιέχει ειδικότερα τα ακόλουθα στοιχεία: "α) ταυτότητα και ιθαγένεια του εκζητουμένου, β) όνομα, διεύθυνση, αριθμό τηλεφωνικής και τηλεομοιοτυπικής σύνδεσης και ηλεκτρονική διεύθυνση της δικαστικής αρχής έκδοσης του εντάλματος, γ) μνεία της εκτελεστής δικαστικής απόφασης, του εντάλματος σύλληψης ή της συναφούς διάταξης δικαστικής αρχής, δ) φύση και νομικό χαρακτηρισμό του εγκλήματος, ε) περιγραφή των περιστάσεων τέλεσης του εγκλήματος, στις οποίες περιλαμβάνονται ο χρόνος και ο τόπος τέλεσης, καθώς και η μορφή συμμετοχής του εκζητουμένου στην αξιόποινη πράξη, στ) την επιβληθείσα ποινή, αν πρόκειται για αμετάκλητη απόφαση ή το πλαίσιο ποινής, που προβλέπεται για την αξιόποινη πράξη από τη νομοθεσία του κράτους μέλους έκδοσης του, εντάλματος και ζ) στο μέτρο του δυνατού, κάθε άλλη πληροφορία σχετικά με την αξιόποινη πράξη και τις συνέπειές της". Εξάλλου, κατά το άρθρο 5 του ίδιου νόμου, “Το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης εκδίδεται για πράξεις, οι οποίες τιμωρούνται κατά τους ελληνικούς ποινικούς νόμους με στερητική της ελευθερίας ποινή ή με στερητικό της ελευθερίας μέτρο ασφαλείας, το ανώτατο όριο των οποίων είναι τουλάχιστον δώδεκα μηνών ή σε περίπτωση που έχει ήδη επιβληθεί ποινή ή μέτρο ασφαλείας τα οποία στερούν την ελευθερία για απαγγελθείσες καταδίκες διάρκειας τουλάχιστον τεσσάρων μηνών", κατά δε το άρθρο 10 παρ. 1 του νόμου τούτου, "1. Υπό την επιφύλαξη των διατάξεων των άρθρων 11 έως 13 του παρόντος το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης εκτελείται εφόσον: α) Η αξιόποινη πράξη, για την οποία έχει εκδοθεί το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης, συνιστά έγκλημα σύμφωνα και με τους ελληνικούς ποινικούς νόμους, ανεξαρτήτως του νομικού χαρακτηρισμού, το οποίο τιμωρείται σύμφωνα με το δίκαιο του κράτους έκδοσης του εντάλματος με στερητική της ελευθερίας ποινή ή με στερητικό της ελευθερίας μέτρο ασφαλείας, το ανώτατο όριο των οποίων είναι τουλάχιστον δώδεκα μηνών...", ενώ κατά την παρ. 2 του αμέσως ανωτέρω άρθρου 10, η εκτέλεση του ευρωπαϊκού εντάλματος συλλήψεως επιτρέπεται, χωρίς έλεγχο του διττού αξιοποίνου, για τις αναφερόμενες στην παράγραφο αυτή (2) αξιόποινες πράξεις, όπως αυτές ορίζονται από το δίκαιο του κράτους έκδοσης του εντάλματος, εφόσον τιμωρούνται στο κράτος αυτό με στερητική της ελευθερίας ποινή ή στερητικό της ελευθερίας μέτρο ασφαλείας, το ανώτατο όριο των οποίων είναι τουλάχιστον τριών (3) ετών, μεταξύ των τελευταίων αυτών περιλαμβάνονται και εκείνες της εγκληματικής οργάνωσης, καθώς και της παράνομης εμπορίας και διακίνησης ναρκωτικών και ψυχοτρόπων ουσιών (στοιχ. α και ε). Περαιτέρω, στο άρθρο 11 του ίδιου νόμου, όπως οι περ. δ', ε', στ', ζ' και η' διαγράφηκαν και το άρθρο 11 διαμορφώθηκε με το άρθρο 30 Ν.4947/2022, ΦΕΚ Α 124/23.06.2022, ορίζονται οι περιπτώσεις, που απαγορεύεται η εκτέλεση του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης και ειδικότερα «Η δικαστική αρχή που αποφασίζει για την εκτέλεση του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης αρνείται την εκτέλεση του εντάλματος στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) αν η αξιόποινη πράξη, για την οποία έχει εκδοθεί το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης, καλύπτεται από αμνηστία σύμφωνα με τους ελληνικούς ποινικούς νόμους, εφόσον η Ελλάδα είχε την αρμοδιότητα για τη δίωξη αυτής της αξιόποινης πράξης, β) αν από τις πληροφορίες που διαθέτει η δικαστική αρχή, που αποφασίζει για την εκτέλεση του εντάλματος προκύπτει ότι ο εκζητούμενος έχει δικασθεί αμετακλήτως για τις ίδιες πράξεις από κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφόσον, σε περίπτωση καταδίκης, η ποινή έχει εκτιθεί ή εκτίεται ή δεν μπορεί πλέον να εκτιθεί σύμφωνα με το δίκαιο του κράτους μέλους, που εξέδωσε την καταδικαστική απόφαση, γ) αν το πρόσωπο, εναντίον του οποίου έχει εκδοθεί το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης, είναι ανεύθυνο ποινικά λόγω της ηλικίας του για την αξιόποινη πράξη για την οποία έχει εκδοθεί το ένταλμα, σύμφωνα με τους ελληνικούς ποινικούς νόμους. Στο άρθρο δε 12 αυτού, ο τίτλος του οποίου αντικαταστάθηκε με το άρθρο 12 παρ.1 του Ν.4596/2019, ΦΕΚ A 32/26.2.2019, όπως η παρ. 1 του άρθρου 12 είχε τροποποιηθεί με το άρθρο 12 παρ.2 Ν.4596/2019,ΦΕΚ A 32 και διαμορφώθηκε με το άρθρο 31 Ν.4947/2022, ΦΕΚ A 124/23.06.2022, ορίζονται οι περιπτώσεις, που η δικαστική αρχή, η οποία αποφασίζει για την εκτέλεση του εν λόγω εντάλματος, μπορεί να αρνηθεί την εκτέλεσή του και ειδικότερα, «1. Η δικαστική αρχή που αποφασίζει για την εκτέλεση του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης μπορεί να αρνηθεί την εκτέλεση του εντάλματος στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) αν το πρόσωπο, εναντίον του οποίου έχει εκδοθεί το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης, διώκεται στην Ελλάδα για την ίδια αξιόποινη πράξη με εκείνη, που αναφέρεται στο ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης, β) αν οι ελληνικές αρχές αποφάσισαν είτε να μην ασκήσουν ποινική δίωξη για την αξιόποινη πράξη, για την οποία έχει εκδοθεί το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης, είτε να παύσουν τη δίωξη, γ) αν ο εκζητούμενος έχει δικαστεί αμετακλήτως για την αξιόποινη πράξη, για την οποία έχει εκδοθεί το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης, σε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να κωλύεται η μεταγενέστερη άσκηση δίωξης, δ) αν από τις πληροφορίες που διαθέτει η δικαστική αρχή, που αποφασίζει για την εκτέλεση του εντάλματος προκύπτει ότι ο εκζητούμενος έχει δικαστεί αμετακλήτως για τις ίδιες πράξεις σε τρίτη χώρα, εφόσον, σε περίπτωση καταδίκης, η ποινή έχει εκτιθεί ή εκτίεται ή δεν μπορεί πλέον να εκτιθεί σύμφωνα με το δίκαιο της χώρας που εξέδωσε την καταδικαστική απόφαση, ε) αν το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης έχει εκδοθεί προς το σκοπό της εκτέλεσης ποινής ή μέτρου ασφαλείας, στερητικών της ελευθερίας, εφόσον ο εκζητούμενος κατοικεί ή διαμένει στην Ελλάδα ή είναι Έλληνας υπήκοος και η Ελλάδα αναλαμβάνει την υποχρέωση να εκτελέσει την ποινή ή το μέτρο ασφαλείας σύμφωνα με τους ποινικούς της νόμους, στ) αν ο εκζητούμενος, με σκοπό την εκτέλεση ποινής στερητικής της ελευθερίας ή μέτρου ασφαλείας στερητικού της ελευθερίας, δεν εμφανίστηκε αυτοπροσώπως στη δίκη που οδήγησε στην έκδοση της απόφασης, ζ) αν έχει επέλθει παραγραφή του εγκλήματος ή της ποινής σύμφωνα με τους ελληνικούς ποινικούς νόμους και η αξιόποινη πράξη υπάγεται στην αρμοδιότητα των ελληνικών δικαστικών αρχών σύμφωνα με τους ελληνικούς ποινικούς νόμους, η) αν το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης έχει εκδοθεί για αξιόποινη πράξη, η οποία είτε θεωρείται κατά τους ελληνικούς ποινικούς νόμους ότι τελέστηκε εξ ολοκλήρου ή εν μέρει στο έδαφος της Ελλάδας ή σε εξομοιούμενο με αυτόν τόπο είτε για αξιόποινη πράξη, η οποία τελέστηκε εκτός του εδάφους του κράτους μέλους έκδοσης του εντάλματος και σύμφωνα με τους ελληνικούς ποινικούς νόμους, απαγορεύεται η δίωξη για το έγκλημα που διαπράττεται εκτός του εδάφους της Ελλάδας, θ) αν το πρόσωπο εναντίον του οποίου έχει εκδοθεί το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης προς το σκοπό της δίωξης, είναι υπήκοος ή κάτοικος Ελλάδας και διώκεται στην Ελλάδα για την ίδια πράξη, ι) αν το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης έχει εκδοθεί προς τον σκοπό της δίωξης ή τιμωρίας προσώπου λόγω του φύλου, της φυλής, της θρησκείας, της εθνοτικής καταγωγής, της ιθαγένειας, της γλώσσας, των πολιτικών φρονημάτων, του γενετήσιου προσανατολισμού του ή της δράσης του υπέρ της ελευθερίας. 2. Ειδικά ως προς την περίπτωση στ' της παραγράφου 1, η δικαστική αρχή εκτελεί ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης όταν σ' αυτό αναφέρεται ότι, σύμφωνα με τις δικονομικές διατάξεις του δικαίου του κράτους έκδοσης, ο εκζητούμενος: α) είτε είχε κλητευθεί εμπρόθεσμα και νομότυπα, είτε είχε ενημερωθεί εμπρόθεσμα με άλλα μέσα, ώστε να αποδεικνύεται σαφώς ότι τελούσε εν γνώσει της ημερομηνίας και του τόπου διεξαγωγής της δίκης, και επιπλέον γνώριζε ότι ήταν δυνατόν να εκδοθεί απόφαση ερήμην του, ή β) τελούσε εν γνώσει της δίκης, είχε δώσει δε εντολή σε δικηγόρο, τον οποίο διόρισε ο ίδιος ή σε δικηγόρο ο οποίος είχε διορισθεί αυτεπαγγέλτως, να τον εκπροσωπήσει στη δίκη και όντως εκπροσωπήθηκε από τον ανωτέρω δικηγόρο στη δίκη, ή γ) μετά την επίδοση της καταδικαστικής απόφασης και μετά την ενημέρωσή του για το δικαίωμά του να δικαστεί εκ νέου ή να ασκήσει ένδικο μέσο, κατά την εκδίκαση των οποίων δικαιούται να παρίσταται και όπου θα επανεξεταστεί η ουσία της υπόθεσης με νέα τυχόν αποδεικτικά στοιχεία και με ενδεχόμενο την εξαφάνιση της αρχικής απόφασης, είτε δήλωσε ρητά ότι δεν αμφισβητεί την απόφαση είτε δεν ζήτησε να δικαστεί εκ νέου ή δεν άσκησε ένδικο μέσο εντός της νόμιμης προθεσμίας, ή δ) δεν παρέλαβε αυτοπροσώπως με επίδοση την απόφαση, αλλά αυτή θα του επιδοθεί αυτοπροσώπως και χωρίς υπαίτια καθυστέρηση μετά την παράδοσή του, θα ενημερωθεί ρητά για το δικαίωμά του να δικαστεί εκ νέου ή να ασκήσει ένδικο μέσο, κατά την εκδίκαση των οποίων δικαιούται να παρίσταται και όπου θα επανεξεταστεί η ουσία της υπόθεσης με νέα τυχόν αποδεικτικά στοιχεία και με ενδεχόμενο την εξαφάνιση της αρχικής απόφασης και θα ενημερωθεί σχετικά με την προθεσμία μέσα στην οποία οφείλει να ζητήσει να δικαστεί εκ νέου ή να ασκήσει ένδικο μέσο, όπως προβλέπεται στο σχετικό ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης.». Ο Έλληνας Δικαστής, ως δικαστική αρχή εκτέλεσης του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης, αφού αρχικά ελέγξει τη νομιμότητα του εντάλματος, δηλαδή την εξωτερικά νομότυπη έκδοση (όπως έκδοση του εντάλματος από δικαστική αρχή) και την εσωτερική νομιμότητα αυτού (όπως έκδοση για αξιόποινες πράξεις και ποινές, που επιτρέπουν την παράδοση του εκζητουμένου), οφείλει, στη συνέχεια, να ερευνήσει, αν συντρέχει κάποιος από τους προβλεπόμενους στο άρθρο 11 του Ν. 3251/2004 λόγους υποχρεωτικής άρνησης εκτέλεσης του εντάλματος και, σε καταφατική περίπτωση, να εκδώσει απορριπτική απόφαση και να αρνηθεί την παράδοση του εκζητουμένου ή, αν συντρέχει κάποιος από τους λόγους δυνητικής άρνησης εκτέλεσης του εντάλματος του άρθρου 12 του ίδιου νόμου, η συνδρομή του οποίου παρέχει στο δικαστή τη διακριτική εξουσία, ασκούμενη σύμφωνα με τις ισχύουσες στο ελληνικό ποινικό σύστημα αρχές, να αρνηθεί την εκτέλεση του εντάλματος. Από το συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων συνάγεται, ότι με βάση το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης μπορεί να συλλαμβάνεται και να παραδίδεται από ένα κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε άλλο μέλος αυτής κάθε υπόδικος ή κατάδικος για τα εγκλήματα, που αναφέρονται στις άνω διατάξεις του Ν. 3251/2004, εφόσον συντρέχουν οι προαναφερθείσες θετικές προϋποθέσεις και ελλείπουν οι σχετικές υποχρεωτικές ή δυνητικές απαγορεύσεις (ποιν Συμβ ΑΠ 447/2022, ΑΠ 427/2022, ΑΠ 174/2022, ΑΠ 62/2020 ΤΝΠ «ΝΟΜΟΣ», ΣυμβΕφΘεσ 327/2022 αδημ.). Από τις διατάξεις δε των άρθρων 9 και 18 του ν. 3251/2004 "Ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης κ.λπ.", προκύπτει ότι αρμόδια δικαστική αρχή για την έκδοση της απόφασης εκτέλεσης του Ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης, αν ο εκζητούμενος δεν συγκατατίθεται να προσαχθεί στο κράτος έκδοσης του εντάλματος, είναι το Συμβούλιο Εφετών, στην περιφέρεια του οποίου αυτός διαμένει ή συλλαμβάνεται (ΣυμβΕφΘεσ 430/2022 αδημ., ΣυμβΕφΘεσ 327/2022 ό.π.). Περαιτέρω, προβλέπεται μόνον τυπικός έλεγχος εκ μέρους του Συμβουλίου και όχι η έρευνα της ουσιαστικής βασιμότητας της σε βάρος του εκζητουμένου κατηγορίας και των εις βάρος του ενδείξεων ενοχής, καθώς ο έλεγχος αυτός ανήκει στην αρμοδιότητα του κράτους εκδόσεως του Ευρωπαϊκού Εντάλματος Συλλήψεως, με αποτέλεσμα τέτοιος έλεγχος κατά το στάδιο της λήψεως της αποφάσεως για την εκτέλεση ή μη του Ε.Ε.Σ. από τη δικαστική αρχή της εκτελέσεώς του, όχι μόνον να καθίσταται περιττός και να είναι αντίθετος προς τις αρχές της αμοιβαίας αναγνωρίσεως και εμπιστοσύνης, στις οποίες εδράζεται το Ευρωπαϊκό Ένταλμα Σύλληψης, αλλά και να αντιμάχεται την έννοια του μηχανισμού του Ευρωπαϊκού Εντάλματος Σύλληψης, ως μιας ενιαίας διακρατικής επιμεριστικής διαδικασίας για άλλα εγκλήματα, για την οποία αρμόδια καθίσταται η δικαστική αρχή έκδοσης του Ε.Ε.Σ. και για άλλα η δικαστική αρχή εκτέλεσής του, φέροντας η κάθε μια την ευθύνη για το δικό της τμήμα της όλης διαδικασίας. Το συμπέρασμα αυτό δεν αναιρείται από το γεγονός ότι, κατά το άρθρο 2 παρ. 1 στοιχ. ε' του Ν. 3251/2004, μεταξύ των στοιχείων, που πρέπει να περιέχει το Ευρωπαϊκό Ένταλμα Σύλληψης συμπεριλαμβάνεται και "περιγραφή των περιστάσεων τέλεσης του εγκλήματος", αφού αφενός μεν τα στοιχεία αποσκοπούν στον έλεγχο από το αρμόδιο Συμβούλιο, που επιλαμβάνεται της εκτέλεσης του εντάλματος, όλων των προϋποθέσεων και κωλυμάτων της προσαγωγής του εκζητουμένου, όπως η συνδρομή του διττού αξιοποίνου και της αρχής του ne bis in idem, καθώς και της συνδρομής περιστάσεων, που απαγορεύουν την εκτέλεση του εντάλματος, αφετέρου δε ο έλεγχος της ουσιαστικής βασιμότητας της κατηγορίας προϋποθέτει και διαβίβαση των αποδεικτικών στοιχείων, στα οποία βασίζεται αυτή, προϋπόθεση, όμως, που δεν προβλέπεται από το Ν. 3251/2004. Ομοίως, υποχρέωση ελέγχου της ουσιαστικής βασιμότητας της κατηγορίας και των ενδείξεων ενοχής σε βάρος του εκζητουμένου δεν απορρέει ούτε από τη διάταξη του άρθρου 5 παρ. 1 στοιχ. Υ1 της ΕΣΔΑ, αφού η ρύθμιση αυτή αφορά στην προσωρινή κράτηση και όχι στην κράτηση με σκοπό την έκδοση. Τέλος, μια τόσο σημαντική προϋπόθεση για την εκτέλεση του εντάλματος, όπως είναι η έρευνα της ουσιαστικής βασιμότητας της κατηγορίας ή της καταδίκης θα αναφερόταν ρητώς στο νόμο, η απουσία δε ρητής πρόβλεψης οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο ουσιαστικός έλεγχος της κατηγορίας δεν περιλαμβανόταν στο σκοπό του νόμου, για τους λόγους που προαναφέρθηκαν (ΑΠ 427/2022 ό.π., Α.Π. 329/2020, ΑΠ 616/2016 ΤΝΠ «ΝΟΜΟΣ»). Κατά τη διάταξη του άρθρου 1 παρ. 2 του Ν. 3251/2004 "Η εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την προσβολή των θεμελιωδών δικαιωμάτων και αρχών, που διατυπώνονται στο ισχύον Σύνταγμα και στο άρθρο 6 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε κάθε περίπτωση, ο εκζητούμενος δεν απομακρύνεται, απελαύνεται, ούτε εκδίδεται σε κράτος, όπου διατρέχει σοβαρό κίνδυνο να του επιβληθεί η ποινή του θανάτου ή να υποβληθεί σε βασανιστήρια ή άλλη απάνθρωπη ή εξευτελιστική ποινή ή μεταχείριση". Με τη διάταξη αυτή, ο νομοθέτης αναθέτει στο αρμόδιο όργανο για την εκτέλεση του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης, την ενδελεχή έρευνα του γεγονότος της προσβολής ή όχι θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου που διατυπώνονται στο Σύνταγμα και στο άρθρο 6 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, από την εκτέλεση του εντάλματος. Περαιτέρω, η αρχή της αναλογικότητας, απορρέουσα από την έννοια και τους θεσμούς του κράτους δικαίου, καθιερώνεται ήδη ρητώς από το Σύνταγμα (άρθρο 25 παρ. 1). Σύμφωνα με την αρχή αυτή, οι επιβαλλόμενοι από τον κοινό νομοθέτη και τη διοίκηση περιορισμοί στην άσκηση των ατομικών δικαιωμάτων πρέπει να είναι μόνον οι αναγκαίοι και να συνάπτονται προς τον υπό του νόμου επιδιωκόμενο σκοπό. Ένα μέτρο που προβλέπεται από διάταξη νόμου ως κύρωση για παράβαση διατάξεως, τότε μόνο αντίκειται στην αρχή της αναλογικότητας, όταν από το είδος του ή τη φύση του είναι προδήλως ακατάλληλο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού ή όταν οι δυσμενείς συνέπειες του μέτρου τελούν σε προφανή δυσαναλογία ή υπερακοντίζουν τον επιδιωκόμενο σκοπό. Τέλος, οι διατάξεις του άρθρου 6 της Συμβάσεως της Ρώμης για τα ανθρώπινα δικαιώματα (ν.δ. 53/1974), σύμφωνα με τις οποίες κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα να δικασθεί δικαίως δημόσια και εντός λογικής προθεσμίας από ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο νομίμως λειτουργούν, που θα αποφασίσει επί των δικαιωμάτων και υποχρεώσεών του αστικής φύσεως και επί του βάσιμου πάσης εναντίον του κατηγορίας ποινικής φύσεως, θεωρούμενο σε περίπτωση που κατηγορείται για αδίκημα ότι είναι αθώος μέχρι της αποδείξεως της ενοχής του, και ειδικότερη έκφραση των υπερασπιστικών δικαιωμάτων του οποίου είναι και αυτό της σιωπής και τη μη αυτοενοχοποιήσεώς του, αφορούν σε δικαιώματα, που γεννιούνται υπέρ του συλληφθέντος προσώπου μετά την εκτέλεση του εκδοθέντος σε βάρος του Ευρωπαϊκού Εντάλματος και την προσαγωγή του ενώπιον της αρμόδιας δικαστικής αρχής του κράτους, που ζήτησε την παράδοσή του και αφού ασκηθεί σε βάρος του η ποινική δίωξη, όταν και θα ετοιμάσει την υπεράσπιση του κατά της εναντίον του κατηγορίας. Έτσι τα ανωτέρω υπερασπιστικά δικαιώματα του συλληφθέντος και τελούντος υπό παράδοση σε άλλο κράτος - μέλος της Ευρωπαϊκής Ενώσεως εκζητουμένου, δεν μπορεί να ελέγχονται από το Κράτος, που εκτελεί το Ευρωπαϊκό Ένταλμα Σύλληψης, αλλά εμπίπτει στον έλεγχο των δικαστικών αρχών του κράτους, που ζήτησε την έκδοσή του, δηλαδή η παροχή δυνατότητας ασκήσεως ή η παραβίαση αυτών των υπερασπιστικών δικαιωμάτων του εκζητουμένου προσώπου, ως κατηγορουμένου, μετά την παράδοσή του στο κράτος, που εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Ένταλμα Σύλληψης εναπόκειται στο τελευταίο. Όλες οι ανωτέρω διατάξεις του Ν. 3251/2004, προκειμένου να εφαρμοστούν από τα αρμόδια όργανα της Ελληνικής Ποινικής Δικαιοσύνης, πρέπει να μην έχουν ως αποτέλεσμα την προσβολή Θεμελιωδών δικαιωμάτων και αρχών, που διατυπώνονται στο Σύνταγμα και στο άρθρο 6 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τα εκτιθέμενα στην αρχή της παρούσας (ΑΠ 447/2022 ό.π., ΣυμβΕφΘεσ 327/2022 ό.π.). Εξάλλου, με βάση την αρχή της ειδικότητας, η οποία θεωρείται γενικά αναγνωρισμένος κανόνας του διεθνούς δικαίου και εφαρμόζεται σε κάθε περίπτωση έκδοσης, τα εγκλήματα, για τα οποία ζητείται η έκδοση, πρέπει να προσδιορίζονται κατά τρόπο σαφή και συγκεκριμένο στη σχετική αίτηση και στην αντίστοιχη διωκτική πράξη, με επαρκή περιγραφή του χρόνου, τόπου, τρόπου και λοιπών περιστάσεων τελέσεώς τους και της μορφής συμμετοχής του εκζητούμενου σ' αυτή, διαφορετικά η υπάρχουσα τυχόν αοριστία στα σχετικά έγγραφα παραβιάζει την εν λόγω αρχή και, επομένως, κωλύει την αιτούμενη έκδοση (ΑΠ 1172/2021, ΑΠ 1198/2015, ΑΠ 1448/2013 ΤΝΠ «ΝΟΜΟΣ»). Κατά δε τη διάταξη του άρθρου 19 παρ. 2 του ως άνω Ν. 3251/2004, αν η δικαστική αρχή, που αποφασίζει για την εκτέλεση του εντάλματος, κρίνει ότι οι πληροφορίες, που διαβιβάστηκαν από το κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος δεν αρκούν, ώστε να της επιτρέψουν να αποφασίσει για την προσαγωγή, ζητεί, μέσω του Εισαγγελέα Εφετών, την κατεπείγουσα προσκόμιση των απαραίτητων συμπληρωματικών στοιχείων, ιδίως σε σχέση με τα άρθρα 2 και 11 έως 13 του παρόντος και μπορεί να τάξει προθεσμία για την παραλαβή τους, λαμβάνοντας υπόψη την υποχρέωση τήρησης των προθεσμιών, που ορίζονται στο άρθρο 21 του παρόντος νόμου (ΑΠ 1172/2021 ό.π., ΣυμβΕφΘεσ 327/2022 ό.π.).

Στην προκειμένη περίπτωση, με το υπ’ αρ. …/2025 (αρ. δικογραφίας …/3/2025) από 09.10.2025 Ευρωπαϊκό Ένταλμα Σύλληψης, το οποίο προσκομίζεται σε πρωτότυπο και μεταφρασμένο στην ελληνική γλώσσα και το οποίο αφορά σε αίτημα σύλληψης με σκοπό την παράδοση του εκζητούμενου, προκειμένου να εκτίσει υπόλοιπο ποινής, από την εκτίμηση των καταθέσεων των προτεινόμενων από τον εκζητούμενο μαρτύρων … …, … …, … … και … … (που περιλαμβάνονται στα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά συνεδρίασης του Συμβουλίου της 19 και 27.11.2025) και όλων των προσκομιζόμενων εγγράφων που αναγνώσθηκαν δημόσια, σε συνδυασμό με τους ισχυρισμούς του εκζητουμένου, που αναπτύχθηκαν από τους συνηγόρους υπεράσπισής του προφορικά και περιέχονται στα έγγραφα υπομνήματα που κατέθεσαν, προκύπτουν τα ακόλουθα: Με το υπό στοιχεία υπ' αρ. …/2025 (αρ. δικογραφίας …/3/2025) από 09.10.2025 Ευρωπαϊκό Ένταλμα Σύλληψης, το οποίο εκδόθηκε από το Δικαστήριο Βουκουρεστίου - 1ο Ποινικό Τμήμα Ρουμανίας, δυνάμει της απόφασης με αριθμό 674 από 5.6.2025 του Δικαστηρίου Βουκουρεστίου - Ποινικό Τμήμα 1ο, η οποία κατέστη τελεσίδικη και δυνάμει της οποίας εκδόθηκε το υπ’ αρ. … από 9.10.2025 ένταλμα εκτέλεσης της ποινής, που διαβιβάστηκε με το από 15.10.2025 μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου των ρουμανικών αρχών στην Εισαγγελία Εφετών Θεσσαλονίκης, ζητείται από τις Ελληνικές Αρχές η έκδοση του υπηκόου Ρουμανίας [επ.] … [ον.] … του … και της …, ο οποίος γεννήθηκε στις 07.11.1951 στο Βουκουρέστι Ρουμανίας, κατοίκου Γλυκών Νερών-Νέα Ποτίδαια Χαλκιδικής, κατόχου του υπ' αριθ. … Δελτίου Ταυτότητας Αρχών Ρουμανίας, εκδοθέντος την 26.05.2008 και λήξεως την 07.11.2068 και της υπ' αριθ. … βεβαίωσης εγγραφής Πολίτη Κράτους Μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκδοθείσας την 31.08.2021 από Δ.Α. Χαλκιδικής/Α.Τ. Μουδανιών, προκειμένου αυτός να εκτίσει υπόλοιπο ποινής φυλάκισης εννέα (9) ετών και οκτώ (8) μηνών, από την οποία θα αφαιρεθεί χρονικό διάστημα από την 06.09.2015 έως την 14.01.2016 (χρόνος κράτησης κατά τη σύλληψή του), από επιβληθείσα ποινή φυλάκισης εννέα (9) ετών και οκτώ (8) μηνών, για "συμμετοχή σε εγκληματική οργανωμένη ομάδα, δωροδοκία, ξέπλυμα χρήματος", πράξεις επίσης αξιόποινες και κατά την Ελληνική Νομοθεσία [1) Εγκληματική οργάνωση (συγκρότηση και διεύθυνση) - άρθρο 187 παρ. 1, 2 Π.Κ. 2) Δωροληψία υπαλλήλου με ενέργεια που αντίκειται στα καθήκοντα του - άρθρο 235 παρ. 1, 2 Π.Κ. 3) Δωροδοκία υπαλλήλου για ενέργεια αντικείμενη στα καθήκοντα του - άρθρο 236 παρ. 1, 2 Π.Κ. και 4) Παράβαση του άρθρου 39 περ. α, ββ Ν. 4557/2018, όπως ισχύει σήμερα «περί πρόληψης και καταστολής της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες»]. Πρέπει, επίσης, να επισημανθεί ότι ο εκζητούμενος για τα ίδια πραγματικά περιστατικά συνελήφθη στις 04.10.2025 σύμφωνα με το υπ' αρ. … από 13.05.2022 μήνυμα του SIRENE ΡΟΥΜΑΝΙΑΣ και σε εκτέλεση της υπ’ αρ. πρωτ. … από 4.10.2025 εντολής του Εισαγγελέα Εφετών Θεσσαλονίκης προσωρινής συλλήψεως, κρατήθηκε δε από την 4.10.2025 έως την 6.10.2025, οπότε και εκδόθηκε η υπ’ αρ. 44/2025 από 6.10.2025 διάταξη του Εισαγγελέα Εφετών Θεσσαλονίκης, με την οποία του επιβλήθηκαν περιοριστικοί όροι. Κατά τη διάρκεια της προσαγωγής του ενώπιον του Εισαγγελέα Εφετών Θεσσαλονίκης, του γνωστοποιήθηκε μέσω του διερμηνέα … …, για την ύπαρξη και το περιεχόμενο του υπό κρίση Ευρωπαϊκού Εντάλματος Σύλληψης, για το δικαίωμά του να προσφύγει στις υπηρεσίες νομικού παραστάτη και διερμηνέα στο κράτος - μέλος εκτέλεσης και στο κράτος - μέλος έκδοσης, για το δικαίωμα ενημέρωσης τρίτου προσώπου και επικοινωνίας με τρίτα πρόσωπα και με τις προξενικές Αρχές του κράτους του οποίου είναι υπήκοος, καθώς και για τη δυνατότητα που του παρέχεται να συγκατατεθεί στην προσαγωγή του στην αιτούσα αρχή, καθώς και για τα λοιπά ζητήματα που αναφέρονται στα άρθρα 15 παρ.1 και 17 παρ.1 του Ν. 3251/2004. Αφού συντάχθηκε νομότυπα η προβλεπόμενη υπ' αριθμ. …/17.10.2025 έκθεση του Εισαγγελέα Εφετών Θεσσαλονίκης για την προσαγωγή, ενημέρωση και τις δηλώσεις του εκζητούμενου, μεταξύ των οποίων και η δήλωση ότι αυτός δεν συγκατατίθεται στην προσαγωγή του ενώπιον της αρμόδιας δικαστικής αρχής του εκζητούμενου κράτους, διαβιβάστηκε ακολούθως το ένδικο ένταλμα σύλληψης με όλα τα σχετικά έγγραφα ενώπιον του παρόντος Συμβουλίου με το υπ' αριθμ. …/20.10.2025 έγγραφο του Εισαγγελέα Εφετών Θεσσαλονίκης. Περαιτέρω, ενόψει του ότι ο εκζητούμενος, κατά την προσαγωγή του ενώπιον του Εισαγγελέα Εφετών Θεσσαλονίκης, δήλωσε, όπως ελέχθη, ότι δεν συγκατατίθεται να προσαχθεί στο κράτος έκδοσης του εντάλματος, αρμόδια δικαστική αρχή να αποφασίσει για την εκτέλεση του εντάλματος είναι, κατ' άρθρο 9 παρ. 3 του ν. 3251/2004, το παρόν Συμβούλιο, στην περιφέρεια του οποίου και συνελήφθη ο εκζητούμενος. Επιπλέον, το ένδικο ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης περιέχει όλα τα οριζόμενα στο άρθρο 2 του Ν.. 3251/2004 στοιχεία (ταυτότητα και ιθαγένεια του εκζητούμενου, όνομα, διεύθυνση και λοιπά στοιχεία της δικαστικής αρχής που το εξέδωσε, φύση και νομικό χαρακτηρισμό των εγκλημάτων για τα οποία διώκεται ο εκζητούμενος, την τελεσίδικη απόφαση με την οποία καταδικάστηκε, περιγραφή περιστάσεων τέλεσης των εγκλημάτων, στις οποίες περιλαμβάνεται ο χρόνος και τόπος τέλεσης, καθώς και η μορφή συμμετοχής του εκζητούμενου στις αξιόποινες πράξεις, νομικές διατάξεις που προβλέπουν και τιμωρούν τις πράξεις) και, συνεπώς, πληροί τους όρους τυπικής νομιμότητας αυτού κατά το Ν. 3251/2004. Ο εκζητούμενος ισχυρίστηκε ενώπιον του παρόντος Συμβουλίου ότι το ένδικο Ευρωπαϊκό Ένταλμα Σύλληψης παραπέμπει στην ποινική δικαστική Απόφαση αριθ. 807 της 13.5.2019 που εξέδωσε το Δικαστήριο Βουκουρεστίου - Ποινικό Τμήμα 1 και η οποία κατέστη τελεσίδικη δυνάμει της ποινικής δικαστικής Απόφασης αριθ. 575/13.5.2022 του Εφετείου Βουκουρεστίου - Ποινικό Τμήμα 1, που είναι ουσιαστικά η δικαστική απόφαση, για την εκτέλεση της οποίας ζητείται η παράδοση του εκζητουμένου και ότι η ανωτέρω απόφαση, μετά τη διαπίστωση της αποποινικοποίησης του αδικήματος κατάχρησης καθηκόντων σε υπηρεσία και την νέα επιμέτρηση της συνολικής ποινής, δυνάμει της απόφασης αριθ. 491/C/9.10.2025 του Εφετείου Βουκουρεστίου - 1° Ποινικό Τμήμα, παραμένει κατά τα λοιπά σε ισχύ. Ότι, όπως προκύπτει από την από 17.10.2025 επιστολή της Δικηγορικής Εταιρίας «STOICA & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ», κατά της ως άνω με αριθμό 575/13.5.2022 απόφασης του Εφετείου Βουκουρεστίου - 1° Ποινικό Τμήμα ασκήθηκε την 9.5.2025 από τον εκζητούμενο το ένδικο μέσο της αιτήσεως αναιρέσεως, η οποία είναι καταχωρημένη στον Εφετείο Βουκουρεστίου και η οποία πρόκειται να διαβιβαστεί στο αρμόδιο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο της Ρουμανίας, με συνέπεια να μην έχει εισέτι καταστεί αμετάκλητη και να κωλεύεται γι' αυτό το λόγο η εκτέλεση του ένδικου Ε.Ε.Σ. σύμφωνα με τη γραμματική διατύπωση του άρθρου 2 παρ. 1 στοιχ. στ' του Ν. 3251/2004. Ωστόσο, ο ισχυρισμός αυτός του εκζητούμενου πρέπει να απορριφθεί, καθώς η μη αναγραφή στο ένδικο ένταλμα ότι η με αριθμό 575/13.5.2022 καταδικαστική απόφαση του Εφετείου Βουκουρεστίου – 1ο Ποινικό Τμήμα, βάσει της οποίας τούτο εκδόθηκε, είναι αμετάκλητη, δεν επιδρά στο κύρος και στη νομιμότητα του εντάλματος, καθόσον, σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 1 περ. γ’ του Ν. 3251/2004, απαιτείται το ένταλμα να περιέχει μνεία της εκτελεστής (και όχι της αμετάκλητης) δικαστικής απόφασης, χωρίς τούτο να αναιρείται από το γεγονός ότι, σύμφωνα με την περ. στ’ της παρ. 1 του άρθρου 2 του Ν. 3251/2004, απαιτείται το ένταλμα να περιέχει, επίσης, την επιβληθείσα ποινή, αν πρόκειται για αμετάκλητη απόφαση (βλ. ΑΠ 345/2025 δημοσιευμένη στον ιστότοπο του ΑΠ). Ομοίως δε, πρέπει να απορριφθεί και ο έτερος ισχυρισμός του εκζητούμενου ότι το Συμβούλιο Εφετών Αθηνών με την υπ' αριθμ. 109/2022 απόφασή του έκρινε «αμετάκλητα» ότι το ταυτόσημο κατά περιεχόμενο υπό στοιχεία δικογραφίας …/3/2015 και με αριθμό …/2022 από 13.5.2022 Ευρωπαϊκό Ένταλμα Σύλληψης, που εκδόθηκε από το Δικαστήριο Βουκουρεστίου - 1° Ποινικό Τμήμα, των Αρχών της Ρουμανίας σε βάρος του εκζητούμενου δεν πρέπει να εκτελεσθεί, για τους λόγους που αναφέρονται σε αυτό. Ειδικότερα, ο εκζητούμενος υποστηρίζει ότι οι Ρουμανικές Δικαστικές Αρχές επανήλθαν και πάλι με το παρόν (επίδικο) Ευρωπαϊκό Ένταλμα Σύλληψης και ζητούν εκ νέου την έκδοση του, προκειμένου να εκτίσει την επιβληθείσα ποινή για τα αυτά ποινικά αδικήματα, για τα οποία καταδικάστηκε, ενώ ήδη με την ως άνω απόφασή του το Συμβούλιο Εφετών Αθηνών (109/2022) είχε αποφανθεί για τη μη εκτέλεση του με στοιχεία δικογραφίας 42839/3/2015 προαναφερόμενου (υπ' αριθμ. …/13.05.2022) Ευρωπαϊκού Εντάλματος Σύλληψης και ότι ως άνω απόφαση (109/2022 ΣυμβΕφΑθ) παράγει δεδικασμένο (αρχή ne bis in dem). Κατά τη διάταξη, όμως, του άρθρου 454 του ΚΠΔ: «Ακόμα και μετά την αμετάκλητη απόφαση κατά της έκδοσης μπορεί να υποβληθεί νέα αίτηση για έκδοση εφόσον στηρίζεται σε στοιχεία που δεν είχαν τεθεί υπόψη του συμβουλίου». Σύμφωνα, λοιπόν, με την προηγηθείσα διάταξη η αμετάκλητη απόρριψη της αίτησης έκδοσης, όπως εν προκειμένω, δεν αποτελεί κώλυμα για υποβολή από το ίδιο κράτος νέας αίτησης για έκδοση του ίδιου εκζητούμενου προσώπου και για την ίδια πράξη, εφόσον όμως η νέα αυτή αίτηση στηρίζεται σε στοιχεία, τα οποία δεν είχαν τεθεί στην κρίση του δικαστικού συμβουλίου επί της πρώτης αίτησης έκδοσης (βλ. ΑΠ 1275/2024 δημοσιευμένη στην ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΑΠ 1234/2023, ΑΠ 799/2016 δη μ. ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, Λ. Μαργαρίτης Ο Νέος Κώδικας Ποινικής Δικονομίας Τόμος 1 σελ. 2404επ. με αναφορά Βουρλιώτης, Ο θεσμός της εκδόσεως κατά το ελληνικό δίκαιο, Αίτηση εκδόσεως και εκτέλεση ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης, Ποινικά Χρονικά 2007,200, Κονταξής, Κώδικας Ποινικής Δικονομίας, 4η έκδοση, 2006, σελ. 2599). Στο επίδικο ΕΕΣ οι Ρουμανικές Δικαστικές Αρχές επικαλούνται νέα στοιχεία, όπως: α) ότι αποποινικοποιήθηκε το αδίκημα της κατάχρησης καθηκόντων σε υπηρεσία που προβλεπόταν από το άρθρο 297 παρ.1 του Ρουμανικού Ποινικού Κώδικα, αδίκημα για το οποίο είχε καταδικαστεί ο εκζητούμενος σε ποινή φυλάκισης τριών (3) ετών δυνάμει της ποινικής απόφασης αρ. 807/13.05.2019 που εκδόθηκε από το Δικαστήριο Βουκουρεστίου και κατέστη τελεσίδικη με την ποινική απόφαση αριθ. 575/Α/13.05.2022 του Εφετείου Βουκουρεστίου - Ποινικό Τμήμα 1, στη δικογραφία αριθ. …/2015 (…/2019), ποινή η οποία καταργήθηκε με την ποινική απόφαση 674 της 05.06.2025, που εκδόθηκε από το Δικαστήριο Βουκουρεστίου, Ποινικό Τμήμα 1, στη δικογραφία αρ. …/3/2025, που κατέστη τελεσίδικη με την ποινική απόφαση αριθ. 491/0/09.10.2025 του Εφετείου Βουκουρεστίου, Ποινικό Τμήμα 1, καθώς και β) τη βελτίωση των συνθηκών έκτισης της επιβληθείσας ποινής που ανέρχεται πλέον στη συνολική ποινή φυλάκισης εννέα (9) ετών και οκτώ (8) μηνών, προσκομίζοντας στην Εισαγγελία Εφετών Θεσσαλονίκης το από 14.10.2025 σχετικό έγγραφο της Εθνικής Διοίκησης Καταστημάτων Κράτησης του Υπουργείου Δικαιοσύνης της Ρουμανίας, στο οποίο έγγραφο περιγράφονται οι νέες συνθήκες κράτησης και οι οποίες προβλέπεται να τηρηθούν κατά τη διάρκεια της έκτισης του εκζητουμένου, προσκομίζοντας μάλιστα και σχετικές φωτογραφίες από το κελί, στο οποίο αναφέρεται ότι θα κρατηθεί προς έκτιση της ανωτέρω ποινής ο εκζητούμενος. Κατά συνέπεια, κρίνεται απορριπτέος ο ισχυρισμός του εκζητούμενου, που προβλήθηκε από τους συνηγόρους υπεράσπισής του, περί παραβίασης του ne bis in idem, αφού η έκδοση της προηγούμενης υπ' αριθμ. 109/2022 απόφασης του Συμβουλίου Εφετών Αθηνών, με την οποία το Συμβούλιο τούτο γνωμοδότησε αμετακλήτως ότι δεν πρέπει να εκδοθεί ο εκζητούμενος στις δικαστικές αρχές της Ρουμανίας, δεν κωλύει την εκ νέου υποβολή αιτήματος έκδοσης του ίδιου εκζητούμενου για τις ίδιες πράξεις, με τα ίδια πραγματικά περιστατικά, δεδομένου ότι η νέα (ήδη κρινόμενη) αίτηση στηρίζεται σε στοιχεία που δεν είχαν τεθεί προηγουμένως στην κρίση του ΣυμβΕφΑθ και, ως εκ τούτου, δεν υφίσταται ταύτιση των δύο αιτήσεων, ώστε να τίθεται ζήτημα παραβίασης της αρχής ne bis in idem, με την υποβολή της νέας αίτησης εκδόσεως του εκζητούμενου.

Περαιτέρω, ο εκζητούμενος, επικαλούμενος δομικές δυσλειτουργίες του σωφρονιστικού συστήματος της Ρουμανίας, ισχυρίστηκε ότι, σε περίπτωση που παραδοθεί στις ρουμανικές αρχές, σε εκτέλεση του ένδικου εντάλματος, θα υποστεί απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση, εξαιτίας των συνθηκών κράτησης που επικρατούν στις ρουμανικές φυλακές. Υπό το πρίσμα της ανωτέρω αναφερθείσας νομολογίας, που έχει καθιερωθεί από το ΔΕΕ, στο πρώτο επίπεδο ελέγχου, διαπιστώνεται πράγματι η ύπαρξη συστημικών και γενικευμένων πλημμελειών, αναφορικά με τις συνθήκες κράτησης στη Ρουμανία, με βάση τα παρακάτω στοιχεία: 1) Αποφάσεις του ΕΔΔΑ, δυνάμει των οποίων καταδικάστηκε η Ρουμανία για απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση, λόγω των συνθηκών κράτησης, ήτοι: Blejuşcă κατά Ρουμανίας της 19ης.3.3013, Mihai Laurentiu Marin κατά Ρουμανίας της 10ης.6.2014, George - Laviniu Chiurau κατά Ρουμανίας της 16ης.6.2020, Polgar κατά Ρουμανίας της 20ης.7.2021, Băncilă και λοιποί κατά Ρουμανίας της 16ης.12.2021, Ruseti και λοιποί κατά Ρουμανίας της 16ης.12.2021, αλλά και εθνικών δικαστηρίων, ήτοι: α) από 13.4.2017 απόφαση του Εφετείου του Μονάχου 1AR 126/17, δυνάμει της οποίας απορρίφθηκε το αίτημα εκτέλεσης ΕΕΣ των Αρχών της Ρουμανίας, λόγω του ότι ο προσωπικός διαθέσιμος χώρος για κάθε κρατούμενο υπολειπόταν των 3 τ.μ., β) η υπ' αριθμ. 45/2022 απόφαση του Συμβουλίου Εφετών Αθηνών, με την οποία απορρίφθηκε το αίτημα εκτέλεσης ΕΕΣ των Αρχών της Ρουμανίας, με την αιτιολογία (μεταξύ άλλων) ότι ο εκζητούμενος θα υποστεί απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση, λόγω των συνθηκών κράτησης. 2) Οι από 30.6.2018 παρατηρήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πρόληψη των Βασανιστηρίων και της Απάνθρωπης ή Εξευτελιστικής Μεταχείρισης ή Τιμωρίας (CPT) σχετικά με την επίσκεψη 2018 στη Ρουμανία - Τμήμα: 14/39, Τμήμα: 20/39 και Τμήμα: 24/39 και 3) η από 14.4.2022 έκθεση του Συμβουλίου της Ευρώπης, στην οποία αναφέρεται ότι μετά από επιτόπια επίσκεψη στις φυλακές της Ρουμανίας Craiova, Galati, Giurgu και Margineni, κατά το χρονικό διάστημα από 10.5.2021 έως 21.5.2021, διαπιστώθηκαν συνθήκες κράτησης που θα μπορούσαν να θεωρηθούν γενικά κακές, επιδεινούμενες από τον υπερπληθυσμό, έλλειψη επαρκούς θέρμανσης το χειμώνα και ζεστού νερού, ελλείψεις σε υγειονομικό επίπεδο κ.λπ. και καταλήγει στο συμπέρασμα (σκέψη 78) ότι για έναν αριθμό ατόμων που κρατούνται σε καθεμία από τις τέσσερις φυλακές που επισκέφθηκαν, το αποτέλεσμα της φιλοξενίας σε υπερπλήρη κελιά με κακές υλικές συνθήκες, σε συνδυασμό με ένα καθεστώς που προσφέρει εξαιρετικά περιορισμένο χρόνο εκτός κελιού, θα μπορούσε να είναι απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση και προτείνει συγκεκριμένα μέτρα για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης στις φυλακές, μεταξύ των οποίων και η εξασφάλιση τουλάχιστον 4 τ.μ. χώρου διαβίωσης για κάθε κρατούμενο. Τα ως άνω εκτεθέντα, βέβαια, είχαν διαπιστωθεί στο με αριθμό 109/2022 βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών Αθηνών, που είχε ασχοληθεί τότε με το πρώτο ΕΕΣ του εκζητούμενου. Ωστόσο, όμως, οι ίδιες συνθήκες κράτησης παρατηρούνται και διαπιστώνονται και αργότερα, όπως κατέθεσαν, αφενός μεν, οι ως άνω αναφερόμενοι εξετασθέντες μάρτυρες, αφετέρου δε, όπως διαπίστωσαν τα Ηνωμένα Έθνη στην από 20.07.2023 έκθεση των εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής κατά των Βασανιστηρίων στη Ρουμανία, όπου διαπιστώνεται ότι οι συνθήκες κράτησης ήταν σκληρές και υπερπλήρεις, υπήρξε κακοποίηση κρατουμένων από τις αρχές και του άλλους κρατούμενους, ο συνωστισμός ήταν συνηθισμένος, η ποιότητα του φαγητού πολύ κακή κι ανεπαρκής, άσχημες συνθήκες υγιεινής, περιορισμένη πρόσβαση σε ζεστό νερό, αλλά και η Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης στην 1514η συνεδρίαση 3-5- Δεκεμβρίου 2024 (βλ. προσκομιζόμενα μεταφρασμένα ως άνω αναφερόμενα έγγραφα). Τέλος, ο Πρόεδρος της Επιτροπής για τη Διερεύνηση Καταχρήσεων, Διαφθοράς και για τις Αναφορές των Πολιτών - Βουλευτής του Ρουμανικού Κοινοβουλίου Laura Gherasim, στο σχετικό Δελτίο Τύπου που εκδόθηκε, η ως άνω Επιτροπή που διοργάνωσε στο Κοινοβούλιο της Ρουμανίας - σχετικά πρόσφατα, δηλαδή 30.09.2025 - διαπίστωσε, μετά από επισκέψεις σε διάφορα σωφρονιστικά καταστήματα της Ρουμανίας και, ειδικότερα, στα Margineni, Targsorul Nou, Poarta Alba, Galati, Giurgiu, Jilava, Rahova, Botosani, Iasi, Satu Mare, Slobozia, καθώς και στα σωφρονιστικά νοσοκομεία Jilava και Rahova τα ακόλουθα: 1) υπερπληθυσμό των φυλακών, 2) έλλειψη υγειονομικών συνθηκών, 3) ανεπάρκεια επιχειρησιακού και διοικητικού προσωπικού, 4) ανεπαρκή παρουσία ιατρικού και ψυχολογικού προσωπικού, 5) έκθεση του επιχειρησιακού προσωπικού σε κινδύνους χωρίς επαρκή προστασία, καθώς και 5) ανικανότητα της Εθνικής Διοίκησης Σωφρονιστικών Καταστημάτων να τηρήσει τα ευρωπαϊκά πρότυπα που απορρέουν από τη νομολογία του ΕΔΔΑ (CEDO).

Επιπλέον, όπως αποδεικνύεται από την από 26.11.2025 Ιατρική Βεβαίωση του … … Διευθυντή ΕΣΥ της Χειρουργικής Κλινικής Θώρακος Καρδιάς Αγγείων του Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός», ο εκζητούμενος, ηλικίας ήδη 74 ετών, «...εισήχθη στη γενική εφημερία εκ του επείγοντος 25.11.2025, λόγω οξέος αορτικού συνδρόμου. Έγινε εισαγωγή στη καρδιοχειρουργική κλινική για περαιτέρω έλεγχο και υποβλήθηκε σε CT θώρακος και στεφανιογραφία. Τα ευρήματα από την CT θώρακος ανέδειξαν εμφυσηματικές αλλοιώσεις πνευμονικού παρεγχύματος και παχύνσεις των βρόγχων κατά τόπους, διηθήματα στον ΔΚΛ ως επί λοίμωξης, οζόμορφο διήθημα στο οπίσθιο τμήμα του ΔΚΛ (κακοήθεια;), εικόνα μελικηρήθρας περιφερικά στους κατώ λοβούς, ως επί διάμεσης ινώσης, τριγωνική σκίαση παρά την αριστερή μεσολόβιο, ινώδη στοιχεία γλωσσίδας, αθηρωματκές αλλοιώσεις θωρακικής αορτής και στεφανιαίων αγγείων, τιτανώσεις μιτροειδούς. Λόγω αδυναμίας προώθησης σύρματος από δεξιά κερκιδική αρτηρία και δεξία μηριαία αρτηρία (χρόνια ολική απόφραξη δεξιάς κοινής λαγονίου αρτηρίας), έγινε παρακέντηση αριστερής μηριαίας αρτηρίας για τη διενέργεια της στεφανιογραφίας. Ο στεφανιογραφικός έλεγχος (2025) ανέδειξε πλήρη απόφραξη της δεξιάς στεφανιαίας αρτηρίας, το περιφερικό τμήμα του οπίσθιου κατιόντα αιματώνεται από παράπλευρη αγγείωση από τον πρόσθιο κατιόντα. Ο πρόσθιος κατιόντας παρουσιάζει διάχυτες αθηρωματικές αλλοιώσεις και 70% στένωση στο μέσο τμήμα και η περισπώμενη παρουσιάζει διάχυτες αθηρωματικές αλλοιώσεις, χωρίς σημαντικές στενώσεις. Ο ασθενής … … με γνωστό ιστορικό σακχαρώδη διαβήτη τύπου II, καρδιακή ανεπάρκεια ΝΥΗΑ III λόγω γνωστής στεφανιαίας νόσου, περιφερικής αγγειοπάθειας και μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο, παρακολουθείται στην κλινική μας από 3ετίας. Πρόκειται για ασθενή 71 ετών με καρδιακή ανεπάρκεια ΝΥΗΑ IIΙ λόγω γνωστής στεφανιαίας νόσου. Ο ασθενής πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙI από 25ετίας ινσουλινοεξαρτώμενος αλλά αρρύθμιστος (γλυκολιζιωμένη αιμοσφαιρίνη 7). Λόγω του σακχαρώδη διαβήτη ο ασθενής παρουσιάζει διαβητική νεφροπάθεια ωστόσο με φυσιολογικό GFR. Αρτηριακή υπέρταση σταδίου III. Όσον αφορά την στεφανιαία νόσο ο ασθενής έχει υποβληθεί σε τεστ κοπώσεως το οποίο βρέθηκε θετικό για ισχαιμία του μυοκαρδίου με υποκινησία κατωτέρου τοιχώματος και επηρεασμένο κλάσμα εξώθησης. Ο στεφανιογραφικός έλεγχος (2021) ανέδειξε πλήρη απόφραξη της δεξιάς στεφανιαίας αρτηρίας, το περιφερικό τμήμα του οπίσθιου κατιόντα αιματώνεται από παράπλευρη αγγείωση από τον πρόσθιο κατιόντα. Ο πρόσθιος κατιόντας και η περισπωμένη παρουσιάζουν διάχυτες αθηρωματικές αλλοιώσεις που δεν υπερβαίνουν το 70%. Ο ασθενής παρουσιάζει έντονη αθηρωμάτωση της κατιούσης και κοιλιακής αορτής (πορσελανοειδή αορτή). Ο ασθενής παρουσιάζει διαλείπουσα χωλότητα λόγω ισχαιμίας κάτω άκρων. Ακόμη παρουσιάζει ιλίγγους που οφείλεται στην έντονη αθηρωμάτωση των καρωτίδων άμφω συνδυαζόμενη με την ανατομική παραλλαγή που παρουσιάζει (έκφυση της αριστερός σπονδυλικής αρτηρίας από την κοινή αριστερά καρωτίδα). Στένωση της υποκλειδίου αρτηρίας για την οποία ο ασθενής υποβλήθηκε σε αγγειοπλαστική με τοποθέτηση stent στην υποκλείδιο. Μετά 1 έτος παρουσίασε endostent stenosis για την οποία αποφασίσθηκε συντηρητική αντιμετώπιση με χορήγηση διπλής αντιαιμοπεταλιακής αγωγής. Λόγω της καρωτιδικής νόσου αλλά και της ανατομικής παραλλαγής των τραχηλικών αγγείων ο ασθενής σύμφωνα με την διαστρωμάτωση κινδύνου βρίσκεται σε ιδιαίτερα αυξημένο κίνδυνο για αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο και θάνατο που δύνανται να αντιμετωπισθούν σε μικρότερο χρόνο των 10 λεπτών σε εξειδικευμένο κέντρο που διαθέτει αγγειοχειρουργική - καρδιοχειρουργική και επεμβατικής καρδιολογίας κάλυψη. (Stroke center). Ρευματοειδής αρθρίτιδα με συμπτωματολογία άλγους-δυσκαμψίας αλλά και απώλεια μυϊκής μάζας και πυκνότητας που προκαλεί αστάθεια κίνησης. Ο ασθενής τον Σεπτέμβριο 2021 θετικοποιήθηκε στον covid 19 παρουσιάζοντας αναπνευστική δυσχέρεια και κάνοντας χρήση οξυγόνου κατ' οίκον όλο το 24ωρο. Ο ασθενής παρουσιάζει συχνά επεισόδια κολπικής μαρμαρυγής με ταχεία κοιλιακή ανταπόκριση και αιμοδυναμική αστάθεια. Ο ασθενής προγραμματίζεται για καρδιοχειρουργική αντιμετώπιση, έπειτα από 1) ρύθμιση σακχαρώδη διαβήτη, 2) ρύθμιση μυελοδυσπλαστικού συνδρόμου, 3) διερεύνηση όζου ΔΚΛ.» Τα ως άνω επιβεβαιώνονται και από λοιπές προσκομιζόμενες ιατρικές εξετάσεις, στις οποίες υποβλήθηκε κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του στο προαναφερόμενο νοσηλευτικό ίδρυμα «Ο Ευαγγελισμός», αλλά και από πρότερες εξετάσεις, που υποβλήθηκε. Εξάλλου, σύμφωνα με την από 06.10.2025 Ιατρική Βεβαίωση της αναισθησιολόγου ιατρού … … ο εκζητούμενος: «...Λόγω βαρύτατου ιστορικού ο ασθενής έχει ανάγκη απ' τις κατάλληλες συνθήκες διαβίωσης, καθαρό χώρο χωρίς άλλους ανθρώπους στον περιβάλλοντα χώρο (λόγω χαμηλών λευκών αιμοσφαιρίων - ανοσοανεπάρκειας, όπου υπάρχει κίνδυνος ευκαιριακών μικροβιακών και μυκητησιακών λοιμώξεων). Ο ασθενής χρήζει ενέσιμης ινσουλίνης πολλαπλές φορές την ημέρα και σε εβδομαδιαία βάση ένεση Ozempic. Για το χρόνιο μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο είναι προγραμματισμένη νέα λήψη βιοψίας μυελού των οστών. Όσον αφορά τον νευροπαθητικό πόνο χρήζει άμεσα φαρμακευτικής αγωγής, νέα απεικονιστική εξέταση, κατάκλιση για 3 (τρεις) εβδομάδες, αποφυγή ορθοστασίας και κάθε φυσικής δραστηριότητας..».

Η Εθνική Διοίκηση Καταστημάτων Κράτησης του Υπουργείου Δικαιοσύνης στο από 14.10.2025 έγγραφό του υποστηρίζει, βέβαια, ακριβώς τα αντίθετα ως προς τις συνθήκες κράτησης και τις παρεχόμενες «υπηρεσίες» εντός αυτών, όσον αφορά στο περιβάλλον, το καθεστώς εκτέλεσης της στερητικής της ελευθερίας ποινής, τις ενέργειες που έγιναν για τη βελτίωση της κατάστασης των κρατουμένων, την παροχή ιατρικής περίθαλψης στο σωφρονιστικό κατάστημα, προσκομίζοντας μάλιστα και σχετικές φωτογραφίες μέσα από το κελί, στο οποίο φέρεται ότι θα εκτίσει την ποινή του ο εκζητούμενος. Όμως, δεν παρέχονται ισχυρές και βέβαιες εγγυήσεις ότι ο εκζητούμενος θα τύχει όλων των αναφερόμενων «παροχών» και «υπηρεσιών», δεδομένου ότι, σύμφωνα με τα ως άνω αναφερόμενα, μέχρι σήμερα δεν έχουν στην πραγματικότητα βελτιωθεί οι συνθήκες κράτησης των εγκλείστων, σύμφωνα με τα συμπεράσματα της Επιτροπής για τη Διερεύνηση Καταχρήσεων, Διαφθοράς και για τις Αναφορές των Πολιτών. Επιπροσθέτως, η ηλικία και η υγεία του κρατουμένου δεν φαίνεται να αποτελούν, κατά το ρουμανικό σύστημα, ειδικότερο λόγο ειδικής μεταχείρισης κατά την κράτηση (π.χ. σε ειδική πτέρυγα ή με ιδιαίτερους όρους) ή για την μετάβαση σε ανοικτό σύστημα κράτησης, ενώ από κανένα στοιχείο δεν προκύπτει ειδική πρόβλεψη του ρουμανικού νόμου για τη δυνατότητα έκτισης της ποινής κατ' οίκον εξαιτίας της ηλικίας του εκζητουμένου (όπως στο άρθρο 105 παρ. 1 ελληνικού ΠΚ) ή διακοπής της ποινής και νοσηλείας σε νοσηλευτικό ίδρυμα εκτός φυλακής ή ακόμα και κατ' οίκον, προς αποτροπή ανήκεστης βλάβης της υγείας του ή κινδύνου της ζωής του (όπως στο άρθρο 557 του ελληνικού ΚΠΔ), γεγονός που από μόνο του καθιστά αδύνατη μια μεταχείριση των κρατουμένων, που να είναι προσήκουσα στις ιδιαιτερότητές τους, λόγω ηλικίας και σωματικής, ψυχικής και διανοητικής κατάστασης. Υπό τα ανωτέρω δεδομένα, σε συνδυασμό με τις προκύπτουσες συστημικές ελλείψεις στα καταστήματα κράτησης, τουλάχιστον αναφορικά με τον προσωπικό χώρο εντός αυτών και την παροχή ζεστού νερού, κρίνεται βάσιμα ότι ο εκζητούμενος, εφόσον εκδοθεί στις αρχές της Ρουμανίας και υποβληθεί στην εκτέλεση της επιβληθείσας ποινής του, θα διατρέξει πραγματικό κίνδυνο απάνθρωπης μεταχείρισης, που στην περίπτωσή του ισοδυναμεί με κίνδυνο ζωής, μη δυνάμενος επί μακρό χρόνο να τηρήσει ζωτικής σημασίας για τη βιωσιμότητα του ιατρικές οδηγίες, υπόχρεου μένος να υιοθετήσει ένα πρόγραμμα σίτισης ακατάλληλο και επιβλαβές για την υγεία του, στερούμενος τακτικής παρακολούθησης από τους κατάλληλους ιατρούς, μη υποβολής του στους αναγκαίους ελέγχους και μη προσαρμογής της φαρμακευτικής αγωγής του στα εκάστοτε δεδομένα, με αποτέλεσμα, ενόψει της ηλικίας του και της ήδη επελθούσας επιδείνωσης της υγείας του, να καθίσταται αμφίβολη η επιβίωσή του και η έκτιση της ποινής του. Η κατάσταση αυτή θα συνιστούσε παράβαση του άρθρου 1 παρ. 2 Ν. 3251/2004, που απαγορεύει την έκδοση όταν αυτή συνδέεται με σοβαρό κίνδυνο του εκζητούμενου να υποβληθεί σε απάνθρωπη μεταχείριση. Συνεπώς, θα πρέπει το Συμβούλιο να αποφανθεί για τη μη εκτέλεση του εξεταζόμενου Ευρωπαϊκού Εντάλματος Σύλληψης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΔΙΚΑΖΕΙ με παρόντα κατά την συνεδρίαση της 19.11.2025 και απόντα κατά τη συνεδρίαση της 27.11.2025 τον εκζητούμενο υπήκοο Ρουμανίας (επ.) … (ov.) … του … ή …, που γεννήθηκε στο Βουκουρέστι Ρουμανίας, στις 7.11.1951, κάτοικο Βουκουρεστίου Ρουμανίας (οδός … αρ. …) και στην Ελλάδα Γλυκών Νερών - Νέας Ποτίδαιας Χαλκιδικής.

ΑΠΟΦΑΙΝΕΤΑΙ τη μη εκτέλεση του με στοιχεία της δικογραφίας …/3/2025, αρ. …/2025 από 9.10.2025 Ευρωπαϊκού Εντάλματος Σύλληψης, που εκδόθηκε από το Δικαστήριο Βουκουρεστίου - Ποινικό Τμήμα 1, Ρουμανίας, βάσει της ποινικής δικαστικής απόφασης με αριθμ. 674 από τις 05.06.2025 που εξέδωσε το Δικαστήριο Βουκουρεστίου - Ποινικό Τμήμα 1 και κατέστη τελεσίδικη δυνάμει της ποινικής δικαστικής απόφασης αριθ. 491/C/09-10-2025 του Εφετείου Βουκουρεστίου-Ποινικό Τμήμα 1, με παραπομπή στην ποινική δικαστική Απόφαση 807 από την 13.05.2019 που εξέδωσε το Δικαστήριο Βουκουρεστίου - Ποινικό Τμήμα 1 και που κατέστη τελεσίδικη δυνάμει της ποινικής δικαστικής Απόφασης αριθ. 575/13.5.2022 του Εφετείου Βουκουρεστίου - Ποινικό Τμήμα 1, βάσει της οποίας εκδόθηκε το υπ' αρ. … από 09.10.2025 ένταλμα εκτέλεσης της ποινής φυλάκισης από το Δικαστήριο Βουκουρεστίου - Ποινικό Τμήμα 1, με το οποίο ζητείται από τις Αρχές της Ρουμανίας η έκδοση του υπηκόου Ρουμανίας (επ.) … (ov.) … του …, που γεννήθηκε στο Βουκουρέστι Ρουμανίας, στις 7.11.1951, κατοίκου Βουκουρεστίου Ρουμανίας (οδός … αρ. …) και στην Ελλάδα Γλυκών Νερών - Νέας Ποτίδαιας Χαλκιδικής, προκειμένου να εκτίσει ποινή φυλάκισης εννέα (9) ετών και οκτώ (8) μηνών, από την οποία αφαιρείται το χρονικό διάστημα της σύλληψης, προσωρινής κράτησης και του κατ' οίκον περιορισμού από την 06.09.2015 έως την 14.01.2016, για τις πράξεις: α) της συγκρότησης οργανωμένης εγκληματικής ομάδας, β) δωροληψίας και γ) του εγκλήματος ξεπλύματος χρημάτων, που προβλέπονται και τιμωρούνται από τα άρθρα 367, εδ. 1, εδαφ. 2 και εδαφ. 3, άρθρο 289, εδαφ. 1 του Ποινικού Κώδικα της Ρουμανίας, με την εφαρμογή του άρθρου 6 του Ν. 78/2000 και του άρθρου 7, γράμμα α του Ν. 78/2000 της Ρουμανίας, άρθρο 49, εδαφ. 1, γράμμα α του Ν. 129/2019 της Ρουμανίας.

Γίνεται μνεία ότι η διερμηνέας διερμήνευσε στον εκζητούμενο από την ελληνική γλώσσα στην ρουμανική ό,τι είπαν ο Πρόεδρος, η Εισαγγελέας και τα μέλη της συνθέσεως του παρόντος Συμβουλίου στο ακροατήριο, τα έγγραφα που αναγνώσθηκαν δημόσια στο ακροατήριο, καθώς και ό,τι άλλο διαμείφθηκε στο ακροατήριο, όπως επίσης διερμήνευσε από την ρουμανική γλώσσα στην ελληνική, όσα είπε ο εκζητούμενος.

ΚΡΙΘΗΚΕ αποφασίσθηκε και δημοσιεύθηκε στο ακροατήριο, σε δημόσια συνεδρίαση, στη Θεσσαλονίκη, στις 27 Νοεμβρίου 2025.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Κατόπιν, η Εισαγγελέας, αφού έλαβε το λόγο από τον Πρόεδρο, πρότεινε να αρθούν οι περιοριστικοί όροι που επιβλήθηκαν στον εκζητούμενο με την με αριθ. 46/17.10.2025 διάταξη του Εισαγγελέα Εφετών Θεσσαλονίκης.

Στη συνέχεια, έλαβαν το λόγο διαδοχικά οι συνήγοροι του εκζητουμένου, οι οποίοι συντάχθηκαν με την πρόταση της Εισαγγελέως.

Κατόπιν, το Συμβούλιο, μετά από διάσκεψη στο ιδιαίτερο δωμάτιο διασκέψεων, κατάρτισε και δια του Προέδρου δημοσίευσε στο ακροατήριο, σε δημόσια συνεδρίαση, την υπ' αριθμ. 750/2025 απόφαση του, η οποία έχει ως εξής:

Εφόσον δεν υφίσταται πλέον ο λόγος, για τον οποίο επιβλήθηκαν στον εκζητούμενο, δυνάμει της υπ' αριθμ. 46/17.10.2025 διάταξης του Εισαγγελέα Εφετών Θεσσαλονίκης, οι περιοριστικοί όροι: α] της απαγόρευσης εξόδου από τη χώρα και β] της εμφάνισής του το πρώτο πενθήμερο και εντός του πενθημέρου 15 έως 19 εκάστου μηνός στο Α.Τ. Μουδανιών, πρέπει, κατ’ αναλογική εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 291§1,2 ΚΠΔ, να αρθούν οι ανωτέρω περιοριστικοί όροι, όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΙΡΕΙ τους περιοριστικούς όρους: α] της απαγόρευσης εξόδου από τη χώρα, β] της εμφάνισής του το πρώτο πενθήμερο και εντός του πενθημέρου 15 έως 19 εκάστου μηνός στο Α.Τ. Μουδανιών, που επιβλήθηκαν στον εκζητούμενο υπήκοο Ρουμανίας (επ.) … (ov.) … του … ή …, που γεννήθηκε στο Βουκουρέστι Ρουμανίας, στις 7.11.1951, κάτοικο Βουκουρεστίου Ρουμανίας (οδός … αρ. …) και στην Ελλάδα Γλυκών Νερών - Νέας Ποτίδαιας Χαλκιδικής, με την με αριθ. 46/17.10.2025 Διάταξη του Εισαγγελέα Εφετών Θεσσαλονίκης.

ΚΡΙΘΗΚΕ αποφασίσθηκε και δημοσιεύθηκε παραχρήμα στο ακροατήριο, σε δημόσια συνεδρίαση, στη Θεσσαλονίκη, στις 27 Νοεμβρίου 2025

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

[*] Το παρόν βούλευμα εισάγεται με επιμέλεια της Δικηγορικής Εταιρείας «Κοσμάτος – Λαμπάκης & Συνεργάτες».

[1] Βλ. υπόθεση C-505/19 PPU, Bundesrepublik Deutschland (ερυθρά αγγελία της Interpol), Απόφαση της 12ης Μαΐου 2021: Το άρθρο 54 ΣΕΣΣ και το άρθρο 21 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ, υπό το πρίσμα του άρθρου 50 του Χάρτη, πρέπει να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι δεν απαγορεύουν την προσωρινή σύλληψη, από τις αρχές κράτους μέλους της ΣΕΣΣ ή από τις αρχές κράτους μέλους, προσώπου για το οποίο η Ιντερπόλ έχει δημοσιεύσει ερυθρά αγγελία, κατόπιν αιτήσεως τρίτου κράτους, εκτός εάν διαπιστωθεί, με αμετάκλητη δικαστική απόφαση που λαμβάνεται σε κράτος που είναι συμβαλλόμενο μέρος της ΣΕΣΣ ή σε κράτος μέλος, ότι η δίκη του εν λόγω προσώπου για τις ίδιες πράξεις στις οποίες βασίζεται η εν λόγω ερυθρά αγγελία έχει ήδη κερατωθεί αμετάκλητα από κράτος που είναι συμβαλλόμενο μέρος της ΣΕΣΣ ή από κράτος μέλος αντίστοιχα.

[2] Ειδικότερα όσον αφορά τη Ρουμανία, η Επιτροπή της Βενετίας επισήμανε την ανάγκη να ενισχυθεί η ανεξαρτησία των εισαγγελέων (γνωμοδότηση 924/2018).

[3] Γνωμοδότηση αριθ. 924/2018 της Επιτροπής της Βενετίας της 20ης Οκτωβρίου 2018.

[4] ΕΔΑΔ, Απόφαση 04.09.2013, προσφυγή αρ. 17250/04

[5] ΕΔΑΔ, Απόφαση της 18.03.2014, προσφυγή αρ. 40107/04

[6] ΕΔΔΑ, Απόφαση της 18.03.2014, αρ. προσφυγής 40107/04.

[7] ΕΔΔΑ, Απόφαση της 16.09.2014, αρ. προσφυγής. 50224/07.

[8] ΕΔΔΑ, Απόφαση της 02.12.2014, αρ. προσφυγής 53150/12.

[9] Διαθέσιμη στη διεύθυνση: https://www.g4ir)edia.ro/fosta-judecatoare-daniela-panioglu-cea-care-i-a-condamnat-pe-sorin-ODrescu-Ia-10-ani~si-8-luni-de-detentie-miza-reducerii-pedeps€i-Ia-9-ani-si-8-loni-este-lesata-de-liberarea-conditionata.htinl.

[10] https://www.luju.ro/fierbere-la-inchisoare-sute-de-polkisti-de-penitenciare-au-protestat-Ia-centrul-de-detentie-craiova-planul-de-reorganizare-stabilit-de-mj-si-anp-include-desfiintarea-cd-craiova-a-penitenciarului-braila-si-a-penitencianilui-spital-rahova-desfintera-majo.