ΔΕφΧαν 73/2025 - Πλήρες κείμενο

Πρόεδρος: Χαράλαμπος Πέππας
Εισηγητής: Γεώργιος Καθαράκης
Δικηγόροι: Μερόπη Βαγιωνάκη, Δημήτριος Πετρόπουλος (ΝΣΚ)

Μετεγγραφές μαθητών από σχολείο σε σχολείο∙ όρια σχολικών περιφερειών δημοτικών σχολείων Περιφερειακής Ενότητας. Διαδικασία εγγραφής μαθητών στην Α΄ Τάξη∙ ολοκληρώνεται έως 10 Απριλίου εκάστου έτους∙ πρόκειται για ενδεικτική προθεσμία, η οποία όμως δεν μπορεί να παραταθεί πέραν του ευλόγου χρόνου. Αρμοδιότητα ΤρΔΕφ∙ μειοψηφία. Γίνεται δεκτή η ένδικη αίτηση ακύρωσης κατά απόφασης Διευθύντριας Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Περιφερειακής Ενότητας, με την οποία αποφασίστηκε ότι τα παιδιά των αιτούντων θα μετεγγραφούν από Δημοτικό Σχολείο όπου είχαν αρχικώς εγγραφεί, σε άλλο Δημοτικό Σχολείο, λόγω μη δημιουργίας δεύτερου τμήματος στην Α΄ τάξη δεδομένου α) ότι η ημερομηνία της 10ης Απριλίου μέχρι την οποία οφείλει η Διοίκηση να έχει ολοκληρώσει τη διαδικασία των μετεγγραφών, ανταποκρίνεται στην ανάγκη των οικογενειών να προετοιμαστούν εν όψει της επερχόμενης από το νέο σχολικό έτος μεταβολής των συνθηκών και της καθημερινότητας των ίδιων και των παιδιών τους, β) ότι στην εξεταζόμενη περίπτωση η προσβαλλόμενη πράξη περί μετεγγραφών των μαθητριών εκδόθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου, εννέα μόλις ημέρες πριν από την έναρξη των μαθημάτων, γ) ότι η Διοίκηση υπερέβη και τον εύλογο χρόνο εντός του οποίου όφειλε να έχει ολοκληρώσει τη διαδικασία των μετεγγραφών αφού η προσβαλλόμενη πράξη εκδόθηκε μετά την πάροδο και του τριμήνου που προβλέπει ο ΚΔιοικΔιαδ.

Νομικές διατάξεις: άρθρα 20 παρ. 2 Συντ., 2, 6, 10 παρ. 5 ΚΔιοικΔιαδ, 44 παρ. 2 ν. 4777/2021, 1 περ. δ ν. 702/1977, 7 Π.Δ. 79/2017

Αριθμός Απόφασης 73/2025

ΤΟ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΕΦΕΤΕΙΟ ΧΑΝΙΩΝ

ΑΚΥΡΩΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(ΤΜΗΜΑ Β΄)

Αποτελούμενο από τα μέλη του: Χαράλαμπο Πέππα, Πρόεδρο Εφετών ΔΔ, Γεώργιο Καθαράκη και Φιλομήλα Φαλτσέτα, Εφέτες Δ.Δ.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στα Χανιά στις 10 Απριλίου 2025, με γραμματέα την Αικατερίνη Μπαφάκη, δικαστική υπάλληλο

για να δικάσει την αίτηση ακυρώσεως με αριθμό κατάθεσης ΑΚ …/10.9.2024

των: 1. … … του …, κατοίκου Όασης Βαρυπέτρου Χανίων, 2. … … του …, κατοίκου Όασης Βαρυπέτρου Χανίων, 3. … … του …, κατοίκου Όασης Βαρυπέτρου Χανίων, 4. ... … του …, κατοίκου Όασης Βαρυπέτρου Χανίων, 5), … … του …, κατοίκου Αγιάς Χανίων και 6. … … του …, κατοίκου Αγιάς Χανίων, οι οποίοι παραστάθηκαν με την πληρεξούσια δικηγόρο τους Μερόπη Βαγιωνάκη την οποία διόρισαν με προφορικές δηλώσεις στο ακροατήριο

κατά του Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, ο οποίος παραστάθηκε με τον Πάρεδρο ΝΣΚ Δημήτριο Πετρόπουλο ο οποίος κατέθεσε την από 7.4.2025 δήλωση του άρθρου 33 παρ. 6 του π.δ. 18/1989.

Η εκδίκαση της υπόθεσης άρχισε με την ανάγνωση της έκθεσης - εισήγησης του Εισηγητή, Εφέτη Δ.Δ. Γεωργίου Καθαράκη.

Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το Δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη, και

Αφού μελέτησε τα σχετικά έγγραφα

Σκέφθηκε κατά τον νόμο

1. Επειδή, για την άσκηση της κρινόμενης αιτήσεως καταβλήθηκε για όλους τους αιτούντες ένα παράβολο ύψους 150 ευρώ (e-παράβολο με κωδικό …).

2. Επειδή, με την αίτηση αυτή, οι αιτούντες, γονείς των παιδιών … …, … … και … …, επιδιώκουν, κατ’ εκτίμηση του δικογράφου σε συνδυασμό με τα στοιχεία του φακέλου, την ακύρωση της …/2.9.2024 αποφάσεως της Διευθύντριας Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Περιφερειακής Ενότητας Χανίων, με την οποία αποφασίστηκε ότι τα ως άνω παιδιά τους θα μετεγγραφούν από το Δημοτικό Σχολείο Βαρυπέτρου όπου είχαν αρχικώς εγγραφεί, στο Δημοτικό Σχολείο Αλικιανού, προκειμένου να φοιτήσουν την Α΄ Τάξη του Δημοτικού Σχολείου για το σχολικό έτος 2024-2025.

3. Επειδή, το π.δ. 79/2017 («Οργάνωση και λειτουργία νηπιαγωγείων και δημοτικών σχολείων», Α΄109/1.8.2017) ορίζει στο άρθρο 7 (Εγγραφές σε Δημοτικά Σχολεία), τα εξής: «1. Στο Δημοτικό Σχολείο εγγράφονται οι μαθητές που συμπληρώνουν την 31η Δεκεμβρίου του έτους εγγραφής ηλικία έξι (6) ετών και διαθέτουν Πιστοποιητικό Φοίτησης από οι Νηπιαγωγείο. … 2. Ο μέγιστος αριθμός μαθητών ανά τμήμα είναι είκοσι πέντε (25). Από επταθέσιο σχολείο και άνω ο ελάχιστος αριθμός των μαθητών δεν μπορεί να είναι μικρότερος από δέκα πέντε (15) ανά τμήμα» (όπως η παρ. 2 αντικαταστάθηκε με την παρ. 3 του άρθρου 50 του ν. 4692/2020 (Α΄ 111). … 4. Για την εγγραφή των μαθητών που φοιτούν για πρώτη φορά στην Α΄ τάξη του δημοτικού σχολείου εφαρμόζεται η ακόλουθη διαδικασία: α) Από την 1η έως την 20ή Μαρτίου του προηγούμενου της εγγραφής σχολικού έτους οι γονείς και κηδεμόνες υποβάλλουν σχετικές αιτήσεις - υπεύθυνες δηλώσεις εγγραφής στο δημοτικό σχολείο που ανήκουν σύμφωνα με τα όρια της σχολικής περιφέρειας, προσκομίζοντας: αα) βεβαίωση φοίτησης από οι νηπιαγωγείο, ββ) αποδεικτικό στοιχείο από οι οποίο προκύπτει η διεύθυνση κατοικίας του μαθητή, γγ) οι ατομικό δελτίο υγείας μαθητή και δδ) οι βιβλιάριο υγείας … γ) Με οι πέρας της καταληκτικής ημερομηνίας των αιτήσεων εγγραφών ο διευθυντής ή ο προϊστάμενος του δημοτικού σχολείου ελέγχει την ακρίβεια των στοιχείων και συντάσσει ονομαστική κατάσταση μαθητών, την οποία αποστέλλει εντός προθεσμίας δύο εργάσιμων ημερών στην οικεία διεύθυνση πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. δ) Στην περίπτωση κατά την οποία δεν καθίσταται δυνατή η συγκρότηση τμημάτων σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 2, με απόφαση του περιφερειακού διευθυντή εκπαίδευσης, κατόπιν αιτιολογημένης εισήγησης του διευθυντή πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης επί σχετικού αιτήματος του διευθυντή της σχολικής μονάδας, ιδρύεται επιπλέον τμήμα, εφόσον υπάρχει διαθέσιμη αίθουσα. Αν δεν υπάρχει διαθέσιμη αίθουσα ο διευθυντής της σχολικής μονάδας αποστέλλει πίνακα με τα ονόματα των μαθητών που διαμένουν στα όρια της σχολικής περιφέρειας του δημοτικού σχολείου με τις σχολικές περιφέρειες όμορων δημοτικών σχολείων στον διευθυντή πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Ο διευθυντής πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης κατανέμει τους μαθητές από τον πίνακα στα όμορα δημοτικά σχολεία, λαμβάνοντας υπόψη την απόσταση των σχολείων από τη διεύθυνση κατοικίας των μαθητών που έχει δηλωθεί. Οι μαθητές που είναι αδέλφια ή έχουν αδέλφια που φοιτούν στο ίδιο ή σε συστεγαζόμενο νηπιαγωγείο ή δημοτικό σχολείο εξαιρούνται της ανωτέρω διαδικασίας. Ο διευθυντής πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης ενημερώνει τους γονείς και κηδεμόνες για τα σχολεία εγγραφής. Η ανωτέρω διαδικασία ολοκληρώνεται μέχρι τη 10η Απριλίου εκάστου έτους» (όπως η παρ. 4 τροποποιήθηκε με το άρθρο 44 παρ. 1 του ν. 4777/2021 (Α΄25). Το ίδιο π.δ. ορίζει στο άρθρο 8 (Μετεγγραφές μαθητών) ότι: «1. Μετεγγραφές μαθητών από σχολείο σε σχολείο μπορεί να γίνουν ύστερα από αίτηση των γονέων/κηδεμόνων και εφόσον συντρέχουν οι ακόλουθοι λόγοι: α) … 2. Την αίτηση μετεγγραφής υποβάλλουν στον Διευθυντή ή τον Προϊστάμενο του σχολείου οι γονείς/κηδεμόνες. 3. … 9. Μετεγγραφές μαθητών από σχολείο σε σχολείο μπορεί να γίνουν χωρίς αίτηση των γονέων/κηδεμόνων με απόφαση του οικείου Διευθυντή Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης εφόσον: α) οι σχολείο που είναι εγγεγραμμένος ο μαθητής καταργείται ή συγχωνεύεται, β) ιδρύεται νέο σχολείο στην περιοχή της μόνιμης κατοικίας του μαθητή, γ) συντρέχουν έκτακτοι λόγοι, όπως υπέρβαση του προβλεπόμενου αριθμού μαθητών ανά τμήμα και αδυναμία λειτουργίας νέου τμήματος στο σχολείο».

4. Επειδή, από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτουν τα εξής: Με την 2739/29.2.2024 απόφαση της Διευθύντριας Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Χανίων καθορίστηκαν τα όρια των σχολικών περιφερειών των δημοτικών σχολείων της Περιφερειακής Ενότητας Χανίων. Σύμφωνα με την απόφαση αυτή, η περιοχή της Αγιάς Χανίων εμπίπτει στις σχολικές περιφέρειες αμφοτέρων των Δημοτικών Σχολείων Βαρυπέτρου και Αλικιανού. Μετά την ολοκλήρωση, κατά τα εκτεθέντα, των εγγραφών στο Δημοτικό Σχολείο Βαρυπέτρου, με τις από 19.4.2024 και 11.7.2024 εισηγήσεις της προς την Περιφερειακή Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Κρήτης, η Διευθύντρια της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Χανίων εισηγήθηκε τη δημιουργία δεύτερου τμήματος, μεταξύ άλλων σχολείων και στην Α΄ Τάξη του Δημοτικού Σχολείου Βαρυπέτρου. Με το από 15.7.2024 έγγραφό του ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Παιδείας επεσήμανε ότι δεν δημιουργείται δεύτερο τμήμα εάν ο αριθμός των μαθητών δεν υπερβαίνει τους 30 και ότι οι μαθητές οι πλέον των 25, θα πρέπει να μετεγγγράφονται σε όμορα σχολεία, διότι δεν μπορεί κατά νόμο, να λειτουργήσει τμήμα με μαθητές λιγότερους από 15. Τελικώς και δεδομένου ότι η Διοίκηση δεν προχώρησε στη δημιουργία δεύτερου τμήματος, στην Α΄ τάξη του Δημοτικού Σχολείου Βαρυπέτρου, με την από 7.8.2024 εισήγησή του ο Διευθυντής του Σχολείου εισηγήθηκε τη μετεγγραφή των συγκεκριμένων μαθητριών, με το κριτήριο ότι οι γονείς τους είχαν δηλώσει ως τόπο κατοικίας την Αγιά Χανίων, η οποία εμπίπτει στις σχολικές περιφέρειες αμφοτέρων των Δημοτικών Σχολείων Βαρυπέτρου και Αλικιανού και δεν είχαν αδέλφια που φοιτούσαν στο Σχολείο.

5. Επειδή, ο ν. 702/1977 (Α΄268) ορίζει στο άρθρο 1, ότι «1. Στην αρμοδιότητα του τριμελούς διοικητικού εφετείου υπάγεται η εκδίκαση αιτήσεων ακυρώσεως ατομικών πράξεων διοικητικών αρχών που αφορούν: α) ... δ) την εφαρμογή της εκπαιδευτικής νομοθεσίας για τους μαθητές, σπουδαστές, φοιτητές, υποτρόφους και μετεκπαιδευομένους ...».

6. Επειδή, η προσβαλλόμενη πράξη, εκδοθείσα κατ’ εφαρμογή της εκπαιδευτικής νομοθεσίας αφορά άμεσα και προσωπικά τους αιτούντες και ειδικότερα την ομαλή ένταξη των παιδιών τους στην εκπαιδευτική κοινότητα, επηρεάζει και θίγει την προσωπική τους ζωή και τη ζωή των οικογενειών τους και συνεπώς, εμπίπτει πρωτίστως στην περ. δ του άρθρου 1 του ν. 702/1977 περί της εκπαιδευτικής νομοθεσίας, ενώ δευτερευόντως μόνον αφορά την οργάνωση της παρεχόμενης εκπαίδευσης. Εξάλλου, η διαφορά εκκινεί από την υποβολή της αίτησης εγγραφής, η οποία συνοδεύεται από προσωπικά στοιχεία και όχι από τη δημιουργία των τμημάτων. Κατά τη γνώμη του εισηγητή, η προσβαλλόμενη πράξη αφορά την οργάνωση της παρεχόμενης από το Κράτος εκπαίδευσης και υπάγεται, συνεπώς, στην ακυρωτική αρμοδιότητα του Συμβουλίου της Επικρατείας και ειδικότερα, στην αρμοδιότητα του Γ΄ Τμήματος, στην οποία υπάγονται οι διαφορές από την οργάνωση και λειτουργία της Διοίκησης, έστω και αν η επίμαχη ρύθμιση σχετίζεται και επηρεάζει την κατάσταση των μαθητών (ΣτΕ 2187, 470/2018).

7. Επειδή, οι αιτούντες προβάλλουν ότι έχει παραβιασθεί το δικαίωμά τους σε προηγούμενη ακρόαση που κατοχυρώνεται στο άρθρο 20 παρ. 2 του Συντάγματος και εξειδικεύεται στο άρθρο 6 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, διότι ουδέποτε κλήθηκαν προκειμένου να εκφράσουν τις απόψεις τους ενώπιον του αρμοδίου οργάνου πριν από την έκδοση της δυσμενούς για τους ίδιους προσβαλλομένης πράξεως. Όπως όμως έχει κριθεί, δεν απαιτείται προηγούμενη ακρόαση σε περιπτώσεις όπως η προκείμενη, στις οποίες η έκδοση της διοικητικής πράξης δεν συναρτάται με την υποκειμενική συμπεριφορά του διοικουμένου, αλλά στηρίζεται σε αντικειμενικά δεδομένα (πρβλ. ΣτΕ 35/2025, 2217/2024, 1570/2023, 1505/2010, 7μ), όπως βασίμως προβάλλει το Δημόσιο.

8. Επειδή, οι αιτούντες προβάλλουν ότι η προσβαλλόμενη πράξη εκδόθηκε εκπροθέσμως διότι η σχετική διαδικασία έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί έως 10 Απριλίου 2024.

9. Επειδή, ο Κώδικας Διοικητικής Διαδικασίας (ν. 2690/1999, Α΄45), ορίζει στο άρθρο 2 ότι «Με την επιφύλαξη του επόμενου άρθρου, τα διοικητικά όργανα οφείλουν να προβαίνουν, αυτεπαγγέλτως, στις ενέργειες που προβλέπονται από τις ισχύουσες διατάξεις εντός των οριζομένων, σχετικών, προθεσμιών. Σε περίπτωση που δεν προβλέπεται σχετική προθεσμία, η ενέργεια συντελείται εντός ευλόγου χρόνου, ο οποίος δεν μπορεί να υπερβεί το τρίμηνο» και στο άρθρο 10 παρ. 5 ότι: Οι προθεσμίες για τη Διοίκηση είναι ενδεικτικές, εκτός αν από τις διατάξεις που τις προβλέπουν προκύπτει ότι είναι αποκλειστικές. Οι προθεσμίες για την έκδοση ατομικών διοικητικών πράξεων, δυσμενών για το πρόσωπο το οποίο αφορούν αμέσως, είναι αποκλειστικές».

10. Επειδή, με το άρθρο 7 του π.δ. 79/2017 που τέθηκε στη σκέψη 3 καθορίζεται με λεπτομερή τρόπο η διαδικασία των εγγραφών στα δημοτικά σχολεία και ειδικότερα, η διαδικασία για την εγγραφή των μαθητών στην Α΄ Τάξη. Προβλέπεται συγκεκριμένα ότι οι γονείς των παιδιών αυτών υποβάλλουν στο δημοτικό σχολείο που ανήκουν, αίτηση από την 1η έως την 20η Μαρτίου του προηγούμενου της εγγραφής σχολικού έτους, προσκομίζοντας διάφορα δικαιολογητικά, τα οποία προωθούνται στον διευθυντή πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, ο οποίος αποφασίζει, σε περίπτωση που οι αίθουσες του σχολείου δεν επαρκούν, ποια από τα παιδιά θα εγγραφούν σε άλλο σχολείο και ενημερώνει αναλόγως τους γονείς τους. Η διαδικασία αυτή, ολοκληρώνεται, κατά τη ρητή επιταγή της διατάξεως, έως 10 Απριλίου εκάστου έτους. Να σημειωθεί ότι η προθεσμία αυτή θεσπίστηκε με το άρθρο 44 παρ. 2 του ν. 4777/2021 (Α΄25), ενώ η προηγούμενη ρύθμιση προέβλεπε ότι η διαδικασία ολοκληρώνεται έως 10 Ιουνίου. Πρόκειται, όπως ορθώς προβάλλει το Δημόσιο για ενδεικτική προθεσμία, η οποία όμως δεν μπορεί να παραταθεί πέραν του ευλόγου χρόνου, όπως άλλωστε προβλέπεται ρητώς από τον Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας και τις γενικές αρχές περί της ανάγκης ολοκληρώσεως της σχετικής διαδικασίας εντός ευλόγου χρόνου. Η δε κρίση περί της παρόδου ή μη του ευλόγου χρόνου σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση γίνεται τελικώς από το Δικαστήριο, μετά από εκτίμηση των ιδιαιτέρων συνθηκών της περιπτώσεως (πρβλ. ΣτΕ 3387/2014, 1033/2010, 1722/2004, 3737/2003, 1563/1997, 716/1998). Υπό τα δεδομένα αυτά, λαμβάνοντας υπ’ όψη α) ότι η ημερομηνία της 10ης Απριλίου μέχρι την οποία οφείλει η Διοίκηση να έχει ολοκληρώσει τη διαδικασία των μετεγγραφών, ανταποκρίνεται στην ανάγκη των οικογενειών να προετοιμαστούν εν όψει της επερχόμενης από το νέο σχολικό έτος μεταβολής των συνθηκών και της καθημερινότητας των ίδιων και των παιδιών τους, β) ότι στην εξεταζόμενη περίπτωση η προσβαλλόμενη πράξη περί μετεγγραφών των τριών μαθητριών εκδόθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου, εννέα μόλις ημέρες πριν από την έναρξη των μαθημάτων, γ) ότι τη Διοίκηση, συνεπώς, όχι μόνο δεν ρύθμισε το ζήτημα έως την 10η Απριλίου, αλλά υπερέβη, σε κάθε περίπτωση και τον εύλογο χρόνο εντός του οποίου όφειλε να έχει ολοκληρώσει τη διαδικασία των μετεγγραφών αφού η προσβαλλόμενη πράξη εκδόθηκε μετά την πάροδο και του τριμήνου που προβλέπει ο ν. 2690/1999. Κατά συνέπεια η προσβαλλόμενη πράξη, εκδοθείσα πέραν και του ευλόγου χρόνου εντός του οποίου έπρεπε να έχει εκδοθεί, είναι μη νόμιμη και ακυρωτέα, όπως βασίμως προβάλλουν οι αιτούντες.

11. Επειδή, κατ’ ακολουθίαν, η κρινόμενη αίτηση πρέπει να γίνει δεκτή και να ακυρωθεί η προσβαλλόμενη πράξη. Το παράβολο πρέπει να αποδοθεί στους αιτούντες σύμφωνα με το άρθρο 36 παρ. 4 του π.δ. 18/1989, από τη δικαστική δαπάνη των οποίων πρέπει να απαλλαγεί το Δημόσιο κατ’ άρθρα 275 παρ. 1 και του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας και 4 παρ. 1 περ. στ΄ του ν. 702/1977.

ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ

Δέχεται την αίτηση.

Ακυρώνει την …/2.9.2024 απόφαση της Διευθύντριας Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Περιφερειακής Ενότητας Χανίων περί μετεγγραφής των παιδιών των αιτούντων.

Αποδίδει το παράβολο στους αιτούντες.

Απαλλάσσει το Δημόσιο από τη δικαστική δαπάνη των αιτούντων.

Η διάσκεψη του Δικαστηρίου έγινε στα Χανιά στις 22 Μαΐου 2025 και η απόφαση δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του σε έκτακτη δημόσια συνεδρίαση στις 18 Ιουνίου 2025.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΠΕΠΠΑΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΠΑΦΑΚΗ