ΔΙΑΤΑΓΗ ΠΛΗΡΩΜΗΣ

Μπορεί να ζητηθεί η έκδοση διαταγής πληρωμής για χρηματικές απαιτήσεις, εφόσον η απαίτηση και το οφειλόμενο ποσό αποδεικνύεται με δημόσιο ή ιδιωτικό έγγραφο. Το έγγραφο μπορεί να είναι και αναγνωριστική δικαστική απόφαση.
Με την ανακοπή των άρθ. 632 και 633 ΚΠολΔ προβάλλονται λόγοι είτε κατά του κύρους της διαταγής πληρωμής για έλλειψη διαδικαστικής προϋπόθεσης έκδοσής της, είτε κατά της ύπαρξης της απαίτησης. Στη δίκη της ανακοπής δεν επανεκδικάζεται η υπόθεση καθολικά, αλλά μόνον στο μέτρο των υποβαλλόμενων λόγων ανακοπής. Κατά των λόγων της ανακοπής αυτής εκείνος, κατά του οποίου στρέφεται, μπορεί να αμυνθεί είτε αρνούμενος αυτούς, είτε με την προβολή αντενστάσεων κατ’ αυτών.
Οι διατάξεις των άρθ. 623-624 ΚΠολΔ δεν αποτελούν αντικείμενο παραβίασης, ευθείας ή εκ πλαγίου, δημιουργικής λόγου αναίρεσης του άρθ. 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ.
Έκδοση διαταγής πληρωμής με βάση απόφαση αποζημίωσης για αναγκαστική απαλλοτρίωση.

Σύμφωνα με το άρθρο 623 ΚΠολΔ κατά την ειδική διαδικασία των άρθρων 624 έως 634 αυτού μπορεί να ζητηθεί η έκδοση διαταγής πληρωμής για χρηματικές απαιτήσεις ή απαιτήσεις παροχής χρεογράφων, εφόσον η απαίτηση και το οφειλόμενο ποσό αποδεικνύεται με δημόσιο ή ιδιωτικό έγγραφο, ενώ κατά το άρθρο 624 § 1 ιδίου κώδικα, η έκδοση διαταγής πληρωμής μπορεί να ζητηθεί μόνο αν η απαίτηση δεν εξαρτάται από αίρεση, προθεσμία, όρο ή αντιπαροχή και το ποσό των χρημάτων ή των χρεογράφων που οφείλεται είναι ορισμένο, δηλαδή εκκαθαρισμένο. Το έγγραφο, που μπορεί να είναι και αναγνωριστική δικαστική απόφαση (ΑΠ 27/2000, 448/2006), πρέπει να είναι νομίμως συντεταγμένο και να έχει κτηθεί με νόμιμο τρόπο, να αποδεικνύει δε κατά τρόπο αναμφισβήτητο την απαίτηση, η δε απαίτηση για την οποία εκδόθηκε η διαταγή πληρωμής μπορεί να προκύπτει από συνυποβαλλόμενα έγγραφα στη σχετική αίτηση (ΑΠ 495/1997 και ΑΠ 665/2006). Εάν η απαίτηση ή το ποσό της δεν αποδεικνύονται εγγράφως ή αν διαπιστωθεί ότι η συγκεκριμένη χρηματική απαίτηση εξαρτάται από αναβλητική αίρεση και ο δανειστής δεν αποδεικνύει εγγράφως, με το ίδιο το κατ’ άρθρο 623 έγγραφο [δημόσιο ή ιδιωτικό που έχει αποδεικτική δύναμη έναντι του καθού], την πλήρωση της αίρεσης, ο δικαστής οφείλει, κατ’ άρθρο 628 ΚΠολΔ, να μην εκδώσει διαταγή πληρωμής, εάν δε, παρά την έλλειψη της διαδικαστικής αυτής προϋπόθεσης, εκδοθεί διαταγή πληρωμής, τότε αυτή ακυρώνεται ύστερα από ανακοπή του οφειλέτη κατά τα άρθρα 632 και 633 αυτού. Η ακύρωση της διαταγής πληρωμής για το λόγο αυτό απαγγέλλεται λόγω διαδικαστικού απαραδέκτου, το οποίο δημιουργεί και η έκδοση διαταγής πληρωμής με βάση έγγραφο που δεν αποδεικνύει άμεσα την απαίτηση και το ποσό αυτής, ή που δεν αποδεικνύει άμεσα την πλήρωση της αίρεσης, ανεξαρτήτως της ύπαρξης της απαίτησης ή της πλήρωσης της αίρεσης και της δυνατότητας απόδειξής τους με άλλα αποδεικτικά μέσα. Με την ανακοπή των άρθρων 632 και 633 ΚΠολΔ προβάλλονται λόγοι είτε κατά του κύρους της διαταγής πληρωμής για έλλειψη διαδικαστικής προϋπόθεσης έκδοσής της, όπως συμβαίνει στην περίπτωση της μη έγγραφης απόδειξης της απαίτησης για την οποία εκδόθηκε ή της μη έγγραφης απόδειξης της πλήρωσης της αίρεσης, είτε κατά της ύπαρξης της απαίτησης. Στη δίκη της ανακοπής δεν επανεκδικάζεται η υπόθεση καθολικά αλλά μόνο στο μέτρο των υποβαλλόμενων λόγων ανακοπής. Οι λόγοι αυτοί σε συνδυασμό με το αίτημα της ανακοπής προσδιορίζουν την έκταση της εκκρεμοδικίας που επέρχεται με την άσκηση της και αναγκαίως οριοθετούν το αντικείμενο της δίκης της ανακοπής. Κατά των λόγων της ανακοπής αυτής εκείνος, κατά του οποίου στρέφεται, μπορεί να αμυνθεί είτε αρνούμενος αυτούς είτε με την προβολή αντενστάσεων κατ’ αυτών (ΟλΑΠ 43/2005, ΟλΑΠ 10/1997, ΑΠ 2206/2009, ΑΠ 933/2011).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 14 ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναίρεσης, αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο, κατά παράβαση σχετικής δικονομικού περιεχομένου διάταξης, ενώ ο προβλεπόμενος από τον αρ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης δημιουργείται, όταν η εκ πλαγίου παραβίαση αφορά κανόνα ουσιαστικού και όχι δικονομικού δικαίου. Επομένως, οι διατάξεις των προαναφερόμενων άρθρων 623, 624 ΚΠολΔ δεν αποτελούν αντικείμενο παραβίασης ευθείας ή εκ πλαγίου, δημιουργικής λόγου αναίρεσης από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ (ΑΠ 1503/2008). Εξάλλου, κατά διάταξη του άρθ. 560 αριθ. 1 του ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται όταν η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση εκδίδεται από το Μονομελές Πρωτοδικείο δικάζοντος ως δευτεροβάθμιο δικαστήριο, αναίρεση επιτρέπεται μόνο αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου, ιδίως ως προς την αιτία έκδοσης της διαταγής πληρωμής, παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (ΟλΑΠ 7/2006 και 4/2005). Με το λόγο όμως αυτό δεν επιτρέπεται να πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, υπό την επίκληση ότι αυτή παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο (ΑΠ 472/2017, ΑΠ 905/2017).

Στην προκείμενη περίπτωση από την παραδεκτή κατά το άρθρο 561 § 2 ΚΠολΔ επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων και της αναιρεσιβαλλομένης απόφασης προκύπτει ότι με βάση την υπ’ αριθ. 273/2011 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Πατρών, η οποία καθόρισε την οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης απαλλοτριούμενων ακινήτων του αναιρεσίβλητου και την υπ’ αριθ. 85/2015 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αιγίου, η οποία αναγνώρισε τον τελευταίο δικαιούχο της ως άνω αποζημίωσης και διόρθωσε τους σχετικούς κτηματολογικούς πίνακες και τα κτηματολογικά διαγράμματα ως προς τα εκεί αναφερόμενα ακίνητά του, εκδόθηκε η υπ’ αριθ. …/2015 διαταγή πληρωμής του Ειρηνοδίκη Αιγίου, με την οποία το αναιρεσείον υποχρεώθηκε να καταβάλει στον αναιρεσίβλητο το ποσό των 13.454,44 ευρώ για την ως άνω αιτία. Κατά της ως άνω διαταγής πληρωμής ασκήθηκε η από 19.12.2015 ανακοπή του ανακόπτοντος-αναιρεσείοντος, η οποία με την υπ’ αριθ. 56/2017 ερήμην απόφαση του Ειρηνοδικείου Αιγιαλείας, απορρίφθηκε κατ’ ουσίαν. Κατά της ως άνω απόφασης ασκήθηκε, κατά το άρθρο 528 ΚΠολΔ, η από 12.10.2017 έφεση του ανακόπτοντος και ήδη αναιρεσείοντος, η οποία έγινε δεκτή και το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, αφού εξαφάνισε την ως άνω απόφαση, κράτησε και δίκασε την ως άνω ανακοπή και απέρριψε αυτήν ως ουσία αβάσιμη, δεχόμενο ότι «Δυνάμει της υπ’ αριθ. 273/2011 τελεσίδικης απόφασης του Εφετείου Πατρών καθορίστηκε οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης των ακινήτων, συνολικής έκτασης 61.597,20 τ.μ., μετά των εντός αυτών επικειμένων, τα οποία απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά με την υπ’ αριθ. 64074/2840/1.6.2010 απόφαση του Γενικού Γραμματέα Δυτικής Ελλάδας, που δημοσιεύτηκε νόμιμα στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης (ΦΕΚ Τ.Α.Α.Π.Θ. 231/15.6.2010), για λόγους δημοσίας ωφέλειας και ειδικότερα για την κατασκευή του έργου “...” υποέργο “...”, με δαπάνες του Ελληνικού Δημοσίου και συγχρηματοδότηση του Ταμείου Συνοχής, έκταση η οποία βρίσκεται στη θέση “...” ... Ακολούθως, δυνάμει της υπ’ αριθ. 85/2015 τελεσίδικης απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αιγίου (ειδική διαδικασία απαλλοτριώσεων) ο καθ' ου η ανακοπή αναγνωρίστηκε δικαιούχος της αποζημίωσης που αφορά στο έδαφος και στα επικείμενα των με α.κ.π. …06Ε και …02Α ακινήτων, τα οποία βρίσκονται εντός ως άνω απαλλοτριούμενης έκτασης, με την ίδια ως άνω απόφαση δε διορθώθηκε ο οικείος κτηματολογικός πίνακας και το αντίστοιχο κτηματολογικό διάγραμμα ως προς το εμβαδόν και τα επικείμενα των απαλλοτριούμενων ως άνω ακινήτων του καθ’ ου η ανακοπή, σύμφωνα με τα ειδικότερα διαλαμβανόμενα στο σκεπτικό και διατακτικό της ανωτέρω απόφασης. Σύμφωνα με τις προρρηθείσες δικαστικές αποφάσεις, η αποζημίωση που αναλογεί στα ακίνητα του καθ’ ου ανέρχεται συνολικά σε: … Ήτοι συνολικά η αποζημίωση που αντιστοιχεί στα ανωτέρω ακίνητα του καθ' ου ανέρχεται σε (10.591,92 + 1.750 + 1.800 + 4.634,16 + 700 + 900) 20.376,08 ευρώ. Από το ποσό αυτό το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων έχει καταβάλλει στον καθ’ ου η ανακοπή το ποσό των 6.921,64 ευρώ, που είχε παρακατατεθεί υπέρ των ακινήτων αυτών κι ως εκ τούτου δικαιούται πλέον ο καθ’ ου να λάβει το υπόλοιπο ποσό των (20.376,08 – 6.921,64) 13.454,44 ευρώ, για το οποίο ζήτησε και πέτυχε την έκδοση της ανακοπτόμενης υπ’ αριθ. …/2015 διαταγής πληρωμής της Ειρηνοδίκη Αιγιαλείας. Με τον πρώτο λόγο της υπό κρίση ανακοπής, ο οποίος επαναφέρεται με το σχετικό πρώτο λόγο έφεσης, το ανακόπτον-εκκαλούν Ελληνικό Δημόσιο ισχυρίζεται ότι ουδέν οφείλει στον καθ’ ου, άλλως του οφείλει μόνο το ποσό των 3.347,20 ευρώ, καθώς το υπόλοιπο ποσό που αυτός δικαιούται να λάβει ως αποζημίωση για τις απαλλοτριωθείσες ιδιοκτησίες του έχει παρακατατεθεί νομίμως κι ως εκ τούτου ευθύνεται για την απόδοση αυτού το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων. Ωστόσο, όπως προκύπτει από τους προσκομιζόμενους από αμφότερα τα διάδικα μέρη οικείους κτηματολογικούς πίνακες, ουδόλως έχουν λάβει χώρα οι διορθώσεις αυτών, που έχουν διαταχθεί με την υπ’ αριθ. 85/2015 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αίγιου. Ειδικότερα, ως προς το με α.κ.π. 7895-006Ε ακίνητο, αυτό εμφανίζεται στον κτηματολογικό πίνακα ως έχον εμβαδό απαλλοτριούμενης έκτασης 700 τ.μ., αντί του ορθού 882,66 τ.μ. και ως έχον επικείμενα επτά (7) ελιές, αντί του ορθού πέντε (5) μεγάλες και έξι (6) μεσαίες ελιές, ενώ η ιδιοκτησία με α.κ.π. 7895-002Α, με εμβαδό 368,18 τ.μ. και με επικείμενα δύο (2) μεγάλες και τρείς (3) μεσαίες ελιές, που η ανωτέρω απόφαση όρισε ότι αποτελεί τμήμα της με α.κ.π. …01Α ιδιοκτησίας, ουδόλως συμπεριλήφθη στον οικείο κτηματολογικό πίνακα κι ως εκ τούτου το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων ορθώς δεν αποζημιώνει τον καθ' ου για τις απαλλοτριωθείσες ως άνω ιδιοκτησίες του. Παρά ταύτα, το ανακόπτον Ελληνικό Δημόσιο, υπέρ ου έχει κηρυχθεί και συντελεστεί η ένδικη απαλλοτρίωση, παραμένει υπόχρεο προς καταβολή της επιδικασθείσας αποζημίωσης για τις απαλλοτριωθείσες εκτάσεις και τα επικείμενα τους κι επομένως ορθώς εξεδόθη σε βάρος του η ανακοπτόμενη διαταγή πληρωμής, απορριπτομένου ως ουσιαστικά αβάσιμου του αντίστοιχου λόγου ανακοπής- έφεσης». Με τον μόνο λόγο της ένδικης αναίρεσης από τον αριθ. 1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ το αναιρεσείον προσάπτει το σφάλμα στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση ότι το Εφετείο δεν εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 8, 26 §§ 1, 2, 6 και 12 ν. 2882/2001 κατά τις οποίες το Ελληνικό Δημόσιο, υπέρ του οποίου συντελέστηκε η αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτων, είναι υπόχρεο της καταβολής της ορισθείσας αποζημίωσης απέναντι στον δικαιούχο, εφόσον όμως παρακαταθέτει στο ταμείο παρακαταθηκών και δανείων το συγκεκριμένο ποσό αποζημίωσης, έτσι όπως καθορίστηκε με δικαστικές αποφάσεις, δίχως να έχει επιρροή η παράλειψη διόρθωσης των κτηματολογικών πινάκων, η οποία θα οδηγούσε σε αύξηση του ποσού της αποζημίωσης λόγω απαλλοτρίωσης, δεν έχει άλλη υποχρέωση καταβολής άλλου ποσού προς τον δικαιούχο της απαλλοτρίωσης και συνεπώς μη ορθώς εκδόθηκε η προαναφερθείσα διαταγή πληρωμής. Ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως απαράδεκτος, αφενός διότι, υπό την εκδοχή ότι με αυτόν προσάπτεται στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο η μη έγγραφη απόδειξη της απαίτησης κατά το άρθρο 623 ΚΠολΔ ως προϋπόθεση για την έκδοση της επίδικης διαταγής πληρωμής, η οποία κατά το αναιρεσείον εκδόθηκε απαραδέκτως, δεν ορίζεται στο άρθρο 560 ΚΠολΔ ως λόγος η πλημμέλεια του αρ. 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, και αφετέρου, αναφορικά με την αιτία της απαίτησης, επίσης ως απαράδεκτος, διότι προσβάλλει την ουσία της υπόθεσης υπό την επίκληση εσφαλμένης μη εφαρμογής κανόνων δικαίου, που ούτως ή άλλως ορθώς δεν εφάρμοσε ούτε όφειλε να εφαρμόσει το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, εφόσον το προαναφερθέν ποσό για το οποίο εκδόθηκε η ως άνω διαταγή πληρωμής αφορά σε διαφορά του ποσού της αποζημίωσης λόγω απαλλοτρίωσης που δικαιούτο ο καθ’ ου η ανακοπή με βάση τις προαναφερθείσες δικαστικές αποφάσεις και αυτού που κατατέθηκε από το ανακόπτον, δίχως όμως να ληφθεί υπόψη η διόρθωση των κτηματολογικών πινάκων ως προς την έκταση των απαλλοτριωθέντων ακινήτων.

ΑΠ 886/2024 Α3 Τμ.

Εισηγητής: Στέφανος-Σπυρίδων Πανταζόπουλος