26 Αυγ 2026
Συνέπειες αποφάσεων ΟλΣτΕ περί αντισυνταγματικότητας διατάξεων ΝΟΚ. Αστική ευθύνη Δημοσίου. Συμφέρον στηριζόμενο σε μη ανακληθείσα ή ακυρωθείσα οικοδομική άδεια είναι έννομο, ανεξαρτήτως της συμπεριφοράς του διοικούμενου. Ευθύνη προς αποζημίωση του Δημοσίου γεννάται και από μη εκτελεστές πράξεις των οργάνων του, όπως είναι το Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής που υπάγεται στην οικεία Αποκεντρωμένη Διοίκηση. Η Υπηρεσία Δόμησης του Δήμου θεωρείται εκδούσα αρχή, έστω και στο πλαίσιο της εκ του νόμου αυτόματης έκδοσης των οικοδομικών αδειών, χωρίς προηγούμενο έλεγχο των νόμιμων προϋποθέσεών τους. Εάν ο νομοθέτης με νόμο ή με κανονιστική πράξη ή με παράλειψη νομοθέτησης παραβίασε κανόνες υπέρτερης τυπικής ισχύος, ευθύνη του Δημοσίου προς αποζημίωση γεννάται σε περίπτωση που επέρχεται ζημία απευθείας από την επίμαχη διάταξη, αλλιώς η ευθύνη προκύπτει από την πράξη της Διοίκησης που εφαρμόζει τον κανόνα δικαίου. Το ΣτΕ δύναται να αποκλίνει από τον κανόνα της αναδρομικής ακύρωσης διοικητικών πράξεων λόγω αντισυνταγματικότητας της διάταξης στην οποία στηρίζονται και να καθορίζει ότι τα αποτελέσματα της αντισυνταγματικότητας επέρχονται από συγκεκριμένη ημερομηνία· το ίδιο ισχύει και επί διαφορών ουσίας που εκδικάζονται από το ΣτΕ μέσω της πρότυπης δίκης· η ΟλΣτΕ έκρινε ότι τα αποτελέσματα της αντισυνταγματικότητας των διατάξεων του ΝΟΚ περί κινήτρων δεν καταλαμβάνουν τις οικοδομικές άδειες, των οποίων η υλοποίηση (εργασίες) είχε αποδεδειγμένα αρχίσει έως και την ημερομηνία κατά την οποία το ΣτΕ προέβη σε ανακοίνωση του περιεχομένου των αποφάσεων περί αντισυνταγματικότητας· οι αποδιδόμενες από την ενάγουσα παρανομίες αφορούν σε οικοδομικές άδειες εκδοθείσες κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του ΝΟΚ για οικοδομές πλησίον του διαμερίσματος της ίδιας, η υλοποίηση των οποίων είχε αρχίσει πριν τον χρόνο ανακοίνωσης των αποφάσεων του ΣτΕ περί αντισυνταγματικότητας· συνεπώς, δεν μπορεί να επικαλεσθεί τη διαγνωσθείσα με τις αποφάσεις αυτές αντισυνταγματικότητα. Η αγωγή είναι ανεξάρτητο και αυτοτελές ένδικο βοήθημα· σε περίπτωση, όμως, που το διαπλαστικό ένδικο βοήθημα για τον ευθύ δικαστικό έλεγχο της φερόμενης ως ζημιογόνου πράξης συνίσταται σε αίτηση ακυρώσεως, ο παρεμπίπτων έλεγχος γίνεται εντός των ορίων που ισχύουν για την αίτηση ακύρωσης· όσα προβάλλει η ενάγουσα, για τη μη επιρροή του περιορισμού των αναδρομικών αποτελεσμάτων της αντισυνταγματικότητας των διατάξεων του ΝΟΚ στην αγωγή, δεδομένης της αποζημιωτικής της φύσης, είναι απορριπτέα, ως αβάσιμα, διότι εφαρμόζεται ο περιορισμός του αναδρομικού αποτελέσματος των αποφάσεων της ΟλΣτΕ. Μειοψηφική γνώμη προεδρεύοντος: δεν συνάγεται αποκλεισμός αποζημιωτικών αξιώσεων που στηρίζονται στην αντισυνταγματική διάταξη του ΝΟΚ