Πρόσφατη νομολογία


26 Μαρ 2026

ΤρΔΕφΑθ 502/2026: Δεν παραγράφεται η αξίωση για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης όταν η παράλειψη συμμόρφωσης της Διοίκησης υφίσταται μέχρι και την άσκηση της αγωγής

Η υπό κρίση έφεση φέρεται σε νέα συζήτηση σε συνέχεια της έκδοσης της εν μέρει αναβλητικής υπ’ αριθμ. 1392/2025 απόφασης του εν λόγω Δικαστηρίου. Αναλυτικά, το εκκαλούν Ελληνικό Δημόσιο επιδιώκει την εξαφάνιση της υπ’ αριθμ. 12619/2022 οριστικής απόφασης του Τριμελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών, κατά το μέρος που έκανε δεκτή την κοινή αγωγή των εφεσιβλήτων, μαζί με άλλους (συνολικά 14) ενάγοντες, στους οποίους αναγνωρίσθηκε η υποχρέωση του εκκαλούντος να καταβάλει ποσά ως χρηματική ικανοποίηση για την κρινόμενη, με την ίδια απόφαση, ηθική βλάβη που είχαν υποστεί από την παράνομη παράλειψη οργάνων του εκκαλούντος να συμμορφωθούν προς την 14300/2005 απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών. Με την τελευταία απόφαση ακυρώθηκε η σιωπηρή άρνηση της Διοίκησης να άρει τα ρυμοτομικά βάρη που είχαν επιβληθεί σε βάρος των κείμενων στην περιοχή 75 της συνοικίας «Ακαδημία Πλάτωνος» της Αθήνας, δύο (2) οικοπέδων τους, ευρισκομένων στα οικοδομικά τετράγωνα (Ο.Τ.) …, … και …, στα οποία φέρονται ως εξ αδιαιρέτου συνιδιοκτήτες, κατά περίπτωση. Το ΣτΕ έχει κρίνει με τη νομολογία του ότι μετά την έκδοση διοικητικής ή δικαστικής απόφασης, με την οποία βεβαιώνεται η αυτοδίκαιη άρση της ρυμοτομικής απαλλοτρίωσης ή διαπιστώνεται η υποχρέωση άρσης της ρυμοτομικής απαλλοτρίωσης και τυπικώς (ή άρσης λόγω παρόδου του εύλογου κατά τις περιστάσεις χρόνου), επιβάλλεται αντίστοιχη τροποποίηση του σχεδίου πόλης, με σχετική ρητή πράξη της αρμόδιας διοικητικής αρχής. Ακολούθως, η Διοίκηση οφείλει χωρίς καθυστέρηση, με προηγούμενη την τήρηση των διατυπώσεων δημοσιότητας που προβλέπονται από τις οικείες διατάξεις, ώστε να παρασχεθεί η δυνατότητα τόσο στους ιδιοκτήτες όσο και σε άλλους ενδιαφερομένους να εκθέσουν τις απόψεις τους, να επιληφθεί προς άρση και τυπικώς της ρυμοτομικής απαλλοτρίωσης και ταυτοχρόνως να ρυθμίσει εκ νέου το πολεοδομικό καθεστώς του συγκεκριμένου ακινήτου, καθόσον με μόνη την άρση της απαλλοτρίωσης το ακίνητο δεν καθίσταται αυτομάτως οικοδομήσιμο, στην περίπτωση κατά την οποία διαπιστώνει ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την τυπική άρση της ήδη αυτοδικαίως εκ του Συντάγματος αρθείσας ρυμοτομικής απαλλοτρίωσης λόγω μη συντέλεσής της εντός της προβλεπόμενης από το Σύνταγμα προθεσμίας. Όπως σημειώνεται, η Διοίκηση δεν δεσμεύεται να καταστήσει άνευ ετέρου το ακίνητο οικοδομήσιμο, αλλά οφείλει να εξετάσει εάν συντρέχουν λόγοι που εξ αντικειμένου δεν επιτρέπουν τη δόμησή του (όπως όταν πρόκειται για ακίνητο με δασικό χαρακτήρα, εντός αιγιαλού, σε ζώνη προστασίας ρέματος κ.λπ.) και, περαιτέρω, να συνεκτιμήσει, κατά τρόπο τεκμηριωμένο, αφενός τα μορφολογικά χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου ακινήτου, τα χαρακτηριστικά και το νομοθετικό καθεστώς του οικιστικού συνόλου και της ευρύτερης περιοχής στην οποία αυτό εντάσσεται, και, αφετέρου, τις πολεοδομικές ανάγκες και τον πολεοδομικό σχεδιασμό της περιοχής, ιδίως δε εάν συντρέχει σοβαρή ανάγκη για δημιουργία κοινόχρηστου ή κοινωφελούς χώρου, καθώς και τις δεσμεύσεις και κατευθύνσεις τυχόν υφιστάμενου Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου ή άλλων συναφών σχεδίων. Όταν διαπιστώνεται η συνδρομή των προϋποθέσεων θεμελίωσης ευθύνης του Δημοσίου ή Ν.Π.Δ.Δ. προς αποζημίωση, τα τελευταία υποχρεούνται να αποκαταστήσουν κάθε θετική ζημία, δηλαδή μείωση της περιουσίας του ζημιωθέντος, καθώς και κάθε αποθετική ζημία (διαφυγόν κέρδος). Για τον καθορισμό του διαφυγόντος κέρδους, το οποίο κατά κανόνα δεν είναι επιδεκτικό πλήρους δικανικής πεποίθησης, επιτρέπεται στον δικαστή να αρκεσθεί στην πιθανότητα μελλοντικής απόκτησής του, η οποία υφίσταται όταν συντρέχουν ικανοί λόγοι που συνηγορούν υπέρ της αλήθειας του προβαλλόμενου σχετικού ισχυρισμού και δεν προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου ή τα διδάγματα της κοινής πείρας το αντίθετο. Ειδικότερα, παρέχεται στο δικαστήριο της ουσίας η εξουσία, αφού εκτιμήσει τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης και με βάση τους κανόνες της κοινής πείρας και λογικής, να επιδικάσει χρηματική ικανοποίηση και να καθορίσει το εύλογο ποσό αυτής, αν κρίνει ότι επήλθε ηθική βλάβη, ενώ τέτοια πραγματικά περιστατικά είναι ιδίως η βαρύτητα του πταίσματος του ζημιώσαντος και το συντρέχον πταίσμα του ζημιωθέντος, οι συνθήκες της προσβολής, το είδος, η ένταση και οι συνέπειές της, η κοινωνική και η οικονομική κατάσταση του ζημιωθέντος ή οποιοδήποτε άλλο συγκεκριμένο στοιχείο που προβάλλει ο ενάγων ή προκύπτει από τις αποδείξεις και ασκεί επιρροή -αυξητικά ή μειωτικά- στο ύψος του ποσού στη συγκεκριμένη περίπτωση και, επομένως, αποτελεί νόμιμο προσδιοριστικό παράγοντα του ύψους της χρηματικής ικανοποίησης, κατά την κρίση του δικαστηρίου της ουσίας. Περαιτέρω, σημειώνεται ότι η αρνητική κρίση του σχηματισμού επεξεργασίας διαταγμάτων σε καμιά περίπτωση δεν δικαιολογεί τη συνεχιζόμενη παράλειψη της Διοίκησης να συμμορφωθεί προς την υπ’ αριθμ. 14300/2005 απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών. Στην υπό κρίση περίπτωση, μάλιστα, το Συμβούλιο διαπιστώνει ότι η Διοίκηση εξακολουθεί αδικαιολόγητα να μην συμμορφώνεται προς την υπ’ αριθμ. 14300/2005 απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών, παρά την παρέλευση δεκαπέντε και πλέον ετών από τη δημοσίευσή της και την πάροδο μακρού χρόνου από την κοινοποίηση του 22/2018 πρακτικού του Συμβουλίου Συμμόρφωσης, θεμελιώνοντας, ούτως, νόμιμο λόγο να επιβληθεί στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας χρηματική κύρωση για τη μη συμμόρφωσή του προς την επίδικη απόφαση. Ενόψει, ιδίως, και των όσων έγιναν δεκτά με το ΠΕ 142/2020 ως προς τις κατευθύνσεις και προβλέψεις του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού της περιοχής, στην προκειμένη περίπτωση ο πλέον πρόσφορος τρόπος για την μη καθυστερημένη συμμόρφωση της Διοίκησης στην 14300/2005 απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών είναι η άρση και επανεπιβολή ρυμοτομικών βαρών ή η κήρυξη απαλλοτρίωσης στα ακίνητα που βρίσκονται στα Ο.Τ. …, … και … και η ταχεία αποζημίωση των αιτούντων είτε με εξαγορά των ακινήτων τους είτε με την καταβολή της προσήκουσας αποζημίωσης και τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης. Τα δε αρμόδια όργανα του Ελληνικού Δημοσίου παρέλειψαν να προβούν εντός του ως άνω ευλόγου χρονικού διαστήματος σε οριστική ρύθμιση του πολεοδομικού καθεστώτος των εν λόγω ακινήτων, παράλειψη που εξακολουθούσε μέχρι και την άσκηση της αγωγής στις 28.12.2018. Τέλος, σε περίπτωση παράνομης συμπεριφοράς της Διοίκησης, όπως εν προκειμένω, που συνίσταται στη διαρκή παράλειψη συμμόρφωσης με δικαστική απόφαση, αφετηρία της πενταετούς παραγραφής της σχετικής αξίωσης για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης αποτελεί το τέλος του έτους, κατά το οποίο αίρεται η ως άνω παράνομη συμπεριφορά, με την ολοκλήρωση της συμμόρφωσης της Διοίκησης στη δικαστική απόφαση. Δεδομένου ότι η παράλειψη συμμόρφωσης εξακολουθούσε μέχρι και την άσκηση της αγωγής, δεν τίθεται ζήτημα παραγραφής της ένδικης αξίωσης για χρηματική ικανοποίηση των εφεσίβλητων λόγω της ηθικής τους βλάβης. Το Δικαστήριο απέρριψε την έφεση.


Σύνδεσμος

ΤρΔΕφΑθ 502/2026 - Πλήρες κείμενο »