Πρόσφατη νομολογία


7 Απρ 2026

ΤρΔΕφΑθ 4111/2025: Επιδίκαση αποζημίωσης για ηθική βλάβη λόγω διάψευσης εμπιστοσύνης των πολιτών από ανάκληση οικοδομικής άδειας

Με την κρινόμενη έφεση ο ήδη εκκαλών Δήμος Διονύσου ζήτησε να εξαφανισθεί η 7034/2022 οριστική απόφαση του Τριμελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών (Τμήμα 23ο), κατά το μέρος που με αυτήν έγινε δεκτή η με ημερομηνία κατάθεσης 16.04.2010 αγωγή των ήδη εφεσιβλήτων και αναγνωρίστηκε η υποχρέωσή του να καταβάλει νομιμοτόκως: α) το ποσό των 72.392,47 ευρώ στον πρώτο εφεσίβλητο, ως αποζημίωση για τη θετική του ζημία, και β) το ποσό των 25.000,00 ευρώ σε έκαστο των εφεσιβλήτων, ως χρηματική ικανοποίηση, λόγω ηθικής βλάβης, που υπέστησαν από την παράνομη έκδοση οικοδομικής άδειας, η οποία εν συνεχεία ανακλήθηκε, κατ’ άρθρα 105-106 του ΕισΝΑΚ σε συνδυασμό με το άρθρο 932 του ΑΚ. Εξάλλου, με την έφεση αυτήν, θεωρείται συμπροσβαλλόμενη, κατ’ άρθρα 92 § 1 και 83 § 1 του ΚΔιοικΔ, και η 13363/2019 ανασταλτική απόφαση του ως άνω πρωτοβάθμιου δικαστηρίου. Στην περίπτωση που ο κατά τα άρθρα 105 και 106 του ΕισΝΑΚ λόγος ευθύνης του Δημοσίου ή ν.π.δ.δ. είναι η έκδοση ευνοϊκής για τον ζημιωθέντα πράξης, παρά την έλλειψη των νομίμων προϋποθέσεων για την έκδοσή της, στο κύρος της οποίας ο ζημιωθείς πίστεψε ανυπαιτίως, η ευθύνη του Δημοσίου ή των ν.π.δ.δ. προς αποζημίωση εκτείνεται στην αποκατάσταση του αρνητικού διαφέροντος (διαφέροντος εμπιστοσύνης)· αυτό περιλαμβάνει τόσο την αποκατάσταση της περιουσίας του ζημιωθέντος στη θέση που θα βρισκόταν αν δεν είχε εκδοθεί η μη νόμιμη πράξη (θετική ζημία), όσο και το κέρδος που ο ζημιωθείς θα αποκόμιζε από άλλη αιτία, αν δεν είχε πιστέψει ανυπαιτίως στο κύρος της πράξης (αποθετική ζημία). Στην περίπτωση αυτή, δεν νοείται αποκατάσταση θετικού διαφέροντος, δηλαδή αποζημίωση για ό,τι θα αποκόμιζε ο ζημιωθείς, αν η πράξη ήταν νόμιμη. Μπορεί, όμως, ο ζημιωθείς από την έκδοση ευνοϊκής γι’ αυτόν παράνομης πράξης να ζητήσει τα διαφυγόντα κέρδη από τη μη έκδοση πράξης με το ίδιο περιεχόμενο, χωρίς την πλημμέλεια, που την κατέστησε παράνομη· τούτο, εφόσον, λαμβανομένης υπόψη ιδίως, της φύσης της πλημμέλειας, η έκδοση της πράξης, χωρίς αυτήν, ήταν από το νόμο επιτρεπτή. Επιπλέον, από τις διατάξεις του άρθρου 299 και 932 του ΑΚ, σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 105 και 106 του ΕισΝΑΚ, συνάγεται ότι, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο της ουσίας μπορεί να επιδικάσει σε βάρος του Δημοσίου ή του ν.π.δ.δ. εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, δηλαδή χρηματική ικανοποίηση ανάλογη με τις περιστάσεις της συγκεκριμένης περίπτωσης, αφού εκτιμήσει τους ειδικότερους ισχυρισμούς των διαδίκων που προβάλλονται ενώπιόν του και τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης -συνεκτιμώντας και το τυχόν συντρέχον πταίσμα του παθόντος στην πρόκληση της ζημίας ή την έκταση αυτής- και με βάση τους κανόνες της κοινής πείρας και λογικής, τηρουμένης της συνταγματικής αρχής της αναλογικότητας (άρθρο 25 § 1 Συντ.). Περαιτέρω, κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων, το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης δεν συναρτάται, κατ’ αρχήν, προς τη συγκεκριμένη, κάθε φορά, περιουσιακή και δημοσιονομική κατάσταση του Δημοσίου ή του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, ούτε όμως το περιουσιακό και οικονομικό μέγεθος των ανωτέρω νομικών προσώπων επιδρά στον καθορισμό του ύψους αυτής. Εν προκειμένω, από παράνομη οικοδομική άδεια, εκδοθείσα κατά πλάνη περί τα πράγματα, χωρίς να συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις ανέγερσης οικοδομής εντός κηρυχθείσας με την 844/1982 απόφαση, αναδασωτέας περιοχής, και την εντός δεκαμήνου ανάκλησή της από το Τμήμα Πολεοδομίας Καπανδριτίου, ήτοι πράξεις που αποτελούν μια ενότητα, προκύπτει παράνομη δράση των οργάνων της Διοίκησης, που θεμελιώνει κατ’ αρχήν, αδικοπρακτική ευθύνη του εκκαλούντος Δήμου. Δεδομένου δε, ότι τις ενέργειες έκδοσης της ανακληθείσας οικοδομικής άδειας είχε πραγματοποιήσει ο …, ένας εκ των δικαιοπαρόχων των εφεσιβλήτων, στο όνομα του οποίου είχε εκδοθεί αυτή, πριν από τη μεταβίβαση της κυριότητας του εν λόγω ακινήτου στους εφεσίβλητους και ενόψει της αβεβαιότητας του πολεοδομικού καθεστώτος της περιοχής ακόμη και για τα όργανα της Διοίκησης, απορρίφθηκε ως αβάσιμος, ο λόγος της κρινόμενης έφεσης περί συντρέχοντος πταίσματός τους κατ’ άρθρο 300 του ΑΚ, όπως νομίμως έκρινε το πρωτοβάθμιο δικαστήριο με την εκκαλούμενη απόφασή του. Περαιτέρω, το Δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη ότι: α) παρά την ως άνω ανακλητική απόφαση της Πολεοδομίας Καπανδριτίου, το επίδικο κτίριο δεν κατεδαφίστηκε και διατηρείται, οι δε εφεσίβλητοι δεν έχουν στερηθεί την ιδιοκτησία τους, και β) επί της προσκομιζόμενης ανακληθείσας άδειας οικοδομής, έχει τεθεί η από 23.03.2006 θεώρηση έναρξης εργασιών του ΑΤ Αγίου Στεφάνου, ωστόσο, μεταξύ των στοιχείων της δικογραφίας δεν περιλαμβάνεται πράξη διακοπής εργασιών ανέγερσης της αστυνομίας, ούτε προκύπτει ότι μετά την ανάκληση της άδειας οικοδομής με την …/25.10.2006 απόφαση, εκδόθηκε πράξη κατεδάφισης ή ακόμη πράξεις επιβολής ειδικής αποζημίωσης λόγω ανέγερσης και διατήρησης αυθαιρέτου κτίσματος εντός αναδασωτέας έκτασης, ούτε άλλωστε, ισχυρίζονται οι εφεσίβλητοι ότι έχει χαρακτηρισθεί ως αυθαίρετο και κατεδαφιστέο το κτίσμα τους, έκρινε ότι δεν αποτελούν αποζημιωτέα θετική ζημία, κατά τα άρθρα 105-106 ΕισΝΑΚ, οι δαπάνες ανέγερσης του επίμαχου τριώροφου κτιρίου με υπόγειο και σκεπή, που δεν έχουν στερηθεί οι εφεσίβλητοι. Εξάλλου, όπως είναι γνωστό στο Δικαστήριο από άλλη δικαστική του ενέργεια, με την 1039/2025 απόφαση του Ε’ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας, κρατήθηκε για λόγους οικονομίας της δίκης και παραπέμφθηκε λόγω σπουδαιότητας, στην επταμελή σύνθεσή του, η εξέταση της παράλειψης οφειλόμενης ενέργειας της Διοίκησης να κρίνει με βάση νεότερα στοιχεία και λόγω παρόδου μεγάλου χρονικού διαστήματος από τη θέση σε ισχύ του ν. 3889/2010 χωρίς να έχουν εφαρμοστεί ακόμη οι σχετικές διατάξεις, εάν συνέτρεχαν ή όχι οι νόμιμες προϋποθέσεις για την υπαγωγή εκτάσεων άλλων αιτούντων στην περιοχή του Αγίου Στεφάνου, στην προαναφερόμενη αναδάσωση της 844/1982 απόφασης του Νομάρχη Ανατολικής Αττικής, προκειμένου να αποσαφηνιστεί η δημιουργηθείσα νομική κατάσταση και να άρει την υφιστάμενη εκκρεμότητα με την έκδοση ρητής πράξης. Κατόπιν τούτων, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, το οποίο επιδίκασε συνολική αποζημίωση ποσού 72.392,47 ευρώ στον πρώτο εφεσίβλητο για την αποκατάσταση θετικής ζημίας από τις προαναφερόμενες δαπάνες ανέγερσης του εν λόγω κτίσματος, που δεν προκύπτει ότι συνιστούν οριστική ζημία του, έσφαλε με την εκκαλούμενη απόφασή του και πρέπει αυτή να μεταρρυθμιστεί κατά το μέρος αυτό. Ακολούθως, το Δικαστήριο δικάζοντας την αγωγή των εφεσιβλήτων κατά το αντίστοιχο μέρος, έκρινε ότι τα οικεία κονδύλια της αγωγής συνολικού ποσού 72.392,47 ευρώ έπρεπε να απορριφθούν, ως αβάσιμα. Εξάλλου, το Δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη τη βαρύτητα και τη φύση της παράνομης δράσης των οργάνων της Πολεοδομίας Καπανδριτίου, την κοινωνική και οικονομική θέση των εφεσιβλήτων και την ένταση της αγωνίας και του άγχους που τους προκάλεσε η ως άνω ανατροπή, λόγω της παράνομης συμπεριφοράς των αρμόδιων οργάνων της Πολεοδομίας Καπανδριτίου και τη συνακόλουθη ταλαιπωρία τους από την εμπλοκή σε δικαστικούς αγώνες, έκρινε ότι οι εφεσίβλητοι υπέστησαν πράγματι, ηθική βλάβη, για την αποκατάσταση της οποίας δικαιούνται χρηματική ικανοποίηση ποσού 25.000,00 ευρώ έκαστος, το οποίο είναι εύλογο και προσήκον, όπως νομίμως και ορθώς έκρινε το πρωτοβάθμιο δικαστήριο με την εκκαλούμενη απόφασή του, απορριπτομένου του αντίθετου λόγου του εκκαλούντος Δήμου. Κατόπιν τούτων, το Δικαστήριο δέχτηκε εν μέρει την έφεση.


Σύνδεσμος

ΤρΔΕφΑθ 4111/2025 - Πλήρες κείμενο »