23 Αυγ 2021
Η υπό κρίση υπόθεση αφορά αιτήσεις ακυρώσεως κατοίκων της ευρύτερης περιοχής του Ελληνικού, που είχαν ισχυριστεί ότι τμήματα του Μητροπολιτικού Πόλου είχαν δασικό χαρακτήρα, επιδιώκοντας την ακύρωση πράξεων των δασικών αρχών που είχαν κρίνει το αντίθετο. Κατά την διάταξη του δευτέρου εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 38 του ν. 998/1979, η επιβαλλόμενη από το άρθρο 117 παρ. 3 του Συντάγματος υποχρέωση κήρυξης ως αναδασωτέας δασικής έκτασης που έχει καταστραφεί, δεν αφορά εκτάσεις οι οποίες, μέχρι τις 11.6.1975, ήτοι μέχρι τη θέση σε ισχύ του Συντάγματος, είχαν χρησιμοποιηθεί για άλλο σκοπό, κατά τρόπο που να καθιστά αδύνατη την ανατροπή της δημιουργηθείσης καταστάσεως. Η διάταξη, όμως, αυτή, κατά το μέρος που εξαιρεί από την υποχρέωση αναδάσωσης εκτάσεις, οι οποίες είχαν, μεν, χρησιμοποιηθεί πριν από την 11.6.1975, αλλά παρανόμως, έχει κριθεί παγίως ότι αντίκειται στην διάταξη του άρθρου 117 παρ. 3 του Συντάγματος. Αν, αντιθέτως, το δάσος ή οι δασικές εκτάσεις είχαν απολέσει τη δασική τους μορφή όχι κατόπιν αυθαίρετης και παράνομης ανθρώπινης ενέργειας, αλλά για κάποια νόμιμη αιτία, τότε, πράγματι, δεν ήταν δυνατή η ανατροπή της νομίμως δημιουργηθείσης πραγματικής καταστάσεως και, με αυτή την έννοια, η διάταξη του άρθρου 38 παρ. 1 είχε κριθεί ότι δεν αντίκειται στην διάταξη του άρθρου 117 παρ. 3 του Συντάγματος. Ως εκ τούτου εκτάσεις, οι οποίες νομίμως έχουν απολέσει το δασικό τους χαρακτήρα πριν από την 11η Ιουνίου 1975 με βάση διοικητικές πράξεις, είχε παγίως κριθεί ότι δεν είναι δυνατόν να χαρακτηρισθούν, κατά τη διαδικασία του άρθρου 14 του ν. 998/1979, με πράξη του Δασάρχη, ως δάση ή δασικές εκτάσεις, ούτε να κηρυχθούν αναδασωτέες λόγω των επεμβάσεων αυτών, προδήλως διότι είχαν αποβάλει, όχι μόνο τη δασική τους μορφή, γεγονός που όχι απλώς δεν αποκλείει αλλά συνιστά προϋπόθεση της κήρυξής τους ως αναδασωτέων, αλλά και το δασικό τους χαρακτήρα. Είχε, περαιτέρω, κριθεί ότι ο κανόνας της ανωτέρω εξαίρεσης από την υποχρέωση αναδάσωσης λόγω απώλειας του δασικού χαρακτήρα, εφαρμοζόταν ανεξάρτητα από το μέγεθος της έκτασης και τη φύση των επ’ αυτής επεμβάσεων ή από τη συνδρομή άλλων προϋποθέσεων. Τον εν λόγω πάγιο νομολογιακό κανόνα απέδωσε, στη συνέχεια και, πάντως, πριν από την έκδοση της επίμαχης, εν προκειμένω, πράξης χαρακτηρισμού και, πολύ περισσότερο, της επί των κατ’ αυτής αντιρρήσεων προσβαλλόμενης απόφασης, το άρθρο 154 παρ. 1 του ν. 4389/2016. Με τη διάταξη αυτή προστέθηκε παράγραφος 7 στο άρθρο 3 του ν. 998/1979, ως εξής: «Εκτάσεις που έχουν απωλέσει το δασικό τους χαρακτήρα πριν τις 11.6.1975 λόγω επεμβάσεων που έλαβαν χώρα με βάση σχετική διοικητική πράξη, η οποία καλύπτεται από το τεκμήριο νομιμότητας, δεν χαρακτηρίζονται ως δάση ή δασικές εκτάσεις, κατά τη διαδικασία του άρθρου 14 του ν. 998/1979 και δεν κηρύσσονται αναδασωτέες...». Αντίστοιχη διάταξη, εξάλλου, είχε περιληφθεί και στο άρθρο 13 παρ. 2 του ν. 3889/2010, όπως το άρθρο αυτό είχε αντικατασταθεί με το άρθρο 7 παρ. 1 του ν. 4164/2013 (Α΄ 156) και η παράγραφος αυτή είχε συμπληρωθεί με το άρθρο 28 παρ. 41 του ως άνω ν. 4280/2014. Εν προκειμένω, ο ανωτέρω κανόνας εφαρμόστηκε στην περίπτωση του Μητροπολιτικού Πόλου του Ελληνικού, διότι το μεγαλύτερο μέρος του, ακόμη και αν είχε δασικό χαρακτήρα κατά το παρελθόν, είχε, πάντως, αλλάξει προορισμό μετά την έκδοση των πράξεων αναγκαστικής απαλλοτρίωσης για τη λειτουργία του τότε κρατικού αερολιμένα πολύ πριν από το Σύνταγμα του 1975. Έτσι, κρίθηκε ότι δεν υπήρχε νόμιμη ευχέρεια χαρακτηρισμού της έκτασης του τέως αεροδρομίου ως δασικής, ακόμη και αν ορισμένα τμήματά του, όπως αυτό στις τέως εγκαταστάσεις της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, διατηρούσε τη βλάστησή του, αφού και αυτή θα μπορούσε να είχε απομακρυνθεί αν το είχαν επιβάλει οι ανάγκες της λειτουργίας του αεροδρομίου. Περαιτέρω, κρίθηκε ότι δεν αποκλείεται αλλαγή προορισμού δασικής έκτασης με σκοπό την εφαρμογή χωροταξικού σχεδίου, που έχει θεσπιστεί σύμφωνα με το Σύνταγμα. Τέτοιο χωροταξικό σχέδιο είναι αυτό που επιτρέπει την αλλαγή προορισμού δασικής έκτασης, προβλέποντας, όμως, τα κατάλληλα περιβαλλοντικά αντισταθμίσματα. Αυτό κρίθηκε ότι συμβαίνει με το Σχέδιο Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης του Ελληνικού, αλλά και τον προηγούμενο σχεδιασμό, που είχαν προβλέψει τη δημιουργία Μητροπολιτικού Πάρκου υπερδεκαπλάσιας επιφάνειας από το σύνολο των επιμέρους εκτάσεων αμφισβητούμενου δασικού χαρακτήρα, ενώ από τη στρατηγική μελέτη του σχεδίου έχει προβλεφθεί και οργανωμένη μεταφύτευση των κατάλληλων για το σκοπό αυτό δασικών φυτών από άλλα σημεία του Μητροπολιτικού Πόλου στο Πάρκο. (Μειοψ.).