16 Ιουν 2026
Με την κρινόμενη έφεση ζητήθηκε η εξαφάνιση της 473/2023 απόφασης του Διοικητικού Εφετείου Θεσσαλονίκης, με την οποία απορρίφθηκε αίτηση της ήδη εκκαλούσας για ακύρωση της …/15.3.2022 απόφασης της Προϊσταμένης της Γενικής Διεύθυνσης Ιθαγένειας του Υπουργείου Εσωτερικών. Με την τελευταία αυτή απόφαση είχε απορριφθεί η …/30.1.2017 αίτηση της εκκαλούσας για την απόκτηση της ελληνικής ιθαγένειας με πολιτογράφηση για τον λόγο ότι δεν πληρούσε την προϋπόθεση δ΄ της § 1 του άρθρου 5Α του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας (ΚΕΙ), καθόσον δεν κάλυπτε το ύψος του επαρκούς εισοδήματος για όλα τα απαιτούμενα έτη. Εν προκειμένω, από την περ. δ της § 1 του άρθρου 5Α ΚΕΙθ, προκύπτει ότι απαραίτητη ουσιαστική προϋπόθεση για την απόκτηση της ιθαγένειας αποτελεί η ομαλή ένταξη του αλλοδαπού στην οικονομική και κοινωνική ζωή της Χώρας, κατά τρόπο ώστε αυτός να έχει καταστήσει την Ελλάδα σταθερό κέντρο των βιοτικών του σχέσεων. Η συνδρομή της προϋπόθεσης αυτής με τη διάγνωση της οικονομικής και κοινωνικής ενσωμάτωσης του αλλοδαπού στην ελληνική κοινωνία, όπως επισημαίνεται στην οικεία αιτιολογική έκθεση επί του άρθρου 3 του Ν. 4735/2020, δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο γραπτής εξέτασης, αλλά διακριβώνεται αυτοτελώς με βάση τα προσκομιζόμενα από τον αιτούντα την πολιτογράφηση στοιχεία και μόνο αν ανακύψουν αμφιβολίες περί αυτής ύστερα από προφορική συνέντευξη. Εξάλλου, για τη διακρίβωση της ομαλής ένταξης του αλλοδαπού στην οικονομική ζωή της χώρας, ως ουσιαστικής προϋπόθεσης για την απόκτηση της ελληνικής ιθαγένειας, η Διοίκηση οφείλει να λαμβάνει υπόψη τα ειδικώς καθοριζόμενα στην περίπτωση δ΄ της § 1 του άρθρου 5Α κριτήρια, δηλαδή την ύπαρξη σταθερής εργασίας στη χώρα και την εν γένει οικονομική δραστηριότητά του, αλλά και τη διαρκή εκπλήρωση των φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεών του, περαιτέρω δε, με την § 2 του ίδιου άρθρου 5Α επιτρεπτώς κατά το άρθρο 43 § 2 του Συντάγματος περιέχεται εξουσιοδότηση στον Υπουργό Εσωτερικών προς έκδοση υπουργικής απόφασης, με την οποία καθορίζονται τα ειδικότερα στοιχεία που αποτελούν τεκμήρια οικονομικής ένταξης του αιτούντος την πολιτογράφηση αλλοδαπού για την εξεταζόμενη, κατά περίπτωση, περίοδο. Στο πλαίσιο της νομοθετικής αυτής εξουσιοδότησης, όπως προκύπτει από το γράμμα και τον σκοπό των διατάξεων του άρθρου 5Α του ΚΕΙθ, σε συνδυασμό με τις προπαρασκευαστικές εργασίες του Ν. 4735/2020, ο κανονιστικός νομοθέτης δεν επιτρέπεται να ορίσει ως αναγκαίο στοιχείο τεκμηρίωσης της οικονομικής ένταξης ορισμένο ελάχιστο επαρκές εισόδημα, η απόδειξη του οποίου βαρύνει τον αιτούντα την πολιτογράφηση αλλοδαπό, ούτως ώστε, αν ο αιτών δεν αποδεικνύει ότι το διαθέτει, να τεκμαίρεται αμάχητα ότι δεν έχει ενταχθεί ομαλά στην οικονομική ζωή της χώρας. Και τούτο, διότι το στοιχείο του επαρκούς εισοδήματος για τη διακρίβωση της συνδρομής της ουσιαστικής προϋπόθεσης της οικονομικής και κοινωνικής ένταξης του αλλοδαπού στη χώρα δεν προβλέπεται στον ίδιο το νόμο· αντιθέτως, από το ιστορικό της ερμηνευόμενης διάταξης προκύπτει ότι το στοιχείο αυτό, αν και εξετάστηκε ως προς τη σκοπιμότητα θέσπισής του ως κριτηρίου, τελικώς δεν υιοθετήθηκε. Πάντως, ο κανονιστικός νομοθέτης καθόλου δεν παρεμποδίζεται, κάνοντας χρήση της συγκεκριμένης νομοθετικής εξουσιοδότησης, να ορίσει ότι το ύψος του εισοδήματος που αποκτά ο αλλοδαπός λαμβάνεται υπόψη και συνεκτιμάται, μεταξύ και άλλων «τεκμηρίων», για τη διακρίβωση της ομαλής ένταξής του στην οικονομική ζωή της χώρας. Έχοντας το πιο πάνω περιεχόμενο η ερμηνευόμενη νέα διάταξη της περ. δ΄ της § 1 του άρθρου 5Α του ΚΕΙθ, όπως αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο 3 του Ν. 4735/2020, δεν διαφοροποιείται ουσιωδώς, ως προς την επίμαχη ουσιαστική προϋπόθεση της οικονομικής ένταξης του αλλοδαπού στην Ελλάδα, από την προηγούμενη ρύθμιση του ίδιου άρθρου 5Α, και, συνεπώς, η αναδρομική εφαρμογή της νέας αυτής διάταξης, κατά ρητή επιταγή της μεταβατικής διάταξης της § 2 του άρθρου 18 του Ν. 4735/2020, και επί των ενώπιον των αρμόδιων υπηρεσιών εκκρεμών αιτήσεων, οι οποίες είχαν υποβληθεί υπό το καθεστώς του προγενέστερου Ν. 3838/2010, δεν παραβιάζει τη συνταγματική αρχή της προστατευόμενης εμπιστοσύνης που απορρέει από την αρχή της ασφάλειας του δικαίου (άρθρο 25 § 1 εδ. α΄ του Συντάγματος) ή άλλη συνταγματική αρχή. Με βάση τα ανωτέρω, οι διατάξεις της 29845/28.4.2021 απόφασης του Υπουργού Εσωτερικών, ερμηνευόμενες σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω ως προς την έννοια της εξουσιοδοτικής διάταξης της § 2 του άρθρου 5Α του ΚΕΙθ, όπως αυτό ισχύει, δεν έχουν την έννοια ότι ο αιτών την πολιτογράφηση αλλοδαπός υποχρεούται να αποδείξει, ως αναγκαίο στοιχείο τεκμηρίωσης της ομαλής ένταξής του στην οικονομική ζωή της χώρας, ένα ελάχιστο ποσό ετήσιου εισοδήματος για τα κρίσιμα κατά περίπτωση έτη, αλλά ότι η Διοίκηση λαμβάνει υπόψη και συνεκτιμά το ετήσιο εισόδημα του αιτούντος ως ένα από τα στοιχεία (τεκμήρια) που θεσπίζονται στην ίδια υπουργική απόφαση σε εξειδίκευση των προβλεπόμενων στην περ. δ΄ της § 1 του άρθρου 5Α του ΚΕΙθ κριτηρίων για τη συναγωγή ασφαλούς συμπεράσματος ότι ο αιτών έχει ενταχθεί ομαλά στην οικονομική ζωή της Χώρας. Υπό την αντίθετη ερμηνευτική εκδοχή, κατά την οποία, αν ο αλλοδαπός δεν αποδεικνύει ότι διαθέτει συγκεκριμένο ελάχιστο ετήσιο εισόδημα για την εξεταζόμενη κατά περίπτωση χρονική περίοδο, η αίτησή του για πολιτογράφηση απορρίπτεται άνευ ετέρου λόγω μη συνδρομής της ουσιαστικής προϋπόθεσης της ομαλής ένταξης στην οικονομική ζωή της χώρας, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη, στην περίπτωση αυτή, και τα λοιπά θεσπιζόμενα από την ως άνω υπουργική απόφαση τεκμήρια, η υπουργική αυτή απόφαση δεν θα ήταν σύμφωνη με την εξουσιοδοτική διάταξη της § 2 του άρθρου 5Α του ΚΕΙθ, κατ’ επίκληση της οποίας εκδόθηκε. Το Δικαστήριο δέχτηκε την έφεση, δίκασε και έκανε δεκτή την αίτηση ακύρωσης.