Πρόσφατη νομολογία


26 Φεβ 2026

ΣτΕ 1539/2025 Τμ.Ε: Έλεγχος του δασικού ή μη χαρακτήρα των ιδιοκτησιών των αιτούντων από τη Διοίκηση και της συνδρομής προϋποθέσεων εξαγοράς ή απαλλοτρίωσης αυτών

Με την κρινόμενη αίτηση οι αιτούντες φερόμενοι ως κύριοι επιμέρους εκτάσεων στην εκτός σχεδίου περιοχή “Άνω Βούλα - Πανόραμα - Δικηγορικά” της περιφέρειας του Δήμου Βάρης - Βούλας - Βουλιαγμένης, ζήτησαν την ακύρωση της τεκμαιρόμενης απόρριψης της αίτησής τους από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας και από τον Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής. Διά της προαναφερόμενης οι αιτούντες είχαν ζητήσει την ανάκληση της σχετικής απόφασης του Αναπληρωτή Νομάρχη Πειραιώς, δυνάμει της οποίας κηρύχθηκε ως αναδασωτέα έκταση 124 στρεμμάτων στην επίδικη περιοχή, κατά το μέρος αυτής που αφορά τις ιδιοκτησίες τους, καθώς και την έγκριση και την ολοκλήρωση της διαδικασίας ρυμοτόμησης των ιδιοκτησιών τους με σκοπό την οικιστική ανάπτυξή τους, προς εκπλήρωση του σκοπού για τον οποίο αυτές αποκτήθηκαν αρχικώς από τον δικαιοπάροχό τους Οικοδομικό Συνεταιρισμό Καστελλοριζίων Ελλάδος και, στη συνέχεια, από εκείνους. Επιπλέον, οι αιτούντες είχαν ζητήσει εναλλακτικά την ανταλλαγή των ως άνω ιδιοκτησιών με έτερες οικιστικές εκτάσεις ανάλογης προς αυτές αξίας, άλλως δε την εξαγορά ή την απαλλοτρίωσή τους εκ μέρους τον Δημοσίου, άλλως την καταβολή αποζημίωσης με βάση την εμπορική αξία των ιδιοκτησιών και με σκοπό την αποκατάσταση της διασαλευθείσας εις βάρος τους ισορροπίας που εγγυώνται οι διατάξεις των άρθρων 17 του Συντάγματος και 1 του Προσθέτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ. Οι διατάξεις του άρθρου 50 §§ 1-2 Ν. 998/1979 έχουν κριθεί ως αντικείμενες στο Σύνταγμα κατά το μέρος που προέβλεπαν τη δυνατότητα οικιστικής ανάπτυξης δασών και δασικών εκτάσεων, η οποία θα συνιστούσε συνταγματικώς ανεπίτρεπτη μεταβολή του προορισμού εκτάσεων δασικού χαρακτήρα, ως ασύμβατη με τις διατάξεις του άρθρου 24 §§ 1-2 Συντ.. Οι συνταγματικές αυτές διατάξεις επιτρέπουν την κατ’ εξαίρεση ένταξη μικρών τμημάτων δάσους σε σχέδιο πόλεως χάριν της ενότητας του πολεοδομικού σχεδιασμού, εφόσον τα τμήματα αυτά γειτνιάζουν ή περιβάλλονται από οικισμούς, οπότε οι εντασσόμενοι στο σχέδιο δασικοί θύλακες οφείλουν, παρά την ένταξη, να διατηρούν υποχρεωτικώς αναλλοίωτο το δασικό τους χαρακτήρα. Σημειώνεται ότι ο εν λόγω κανόνας ισχύει και ως προς την οικιστική αξιοποίηση εκτάσεων για τις στεγαστικές ανάγκες μελών οικοδομικών συνεταιρισμών και την πολεοδόμηση των εκτάσεων αυτών, η οποία δεν είναι επιτρεπτή υπό το Σύνταγμα του 1975, ακόμη και στην περίπτωση που η έκταση για την οποία πρόκειται ανήκει στην ιδιοκτησία οικοδομικού συνεταιρισμού, το δε σχετικό ιδιοκτησιακό δικαίωμα του συνεταιρισμού είχε αποκτηθεί πριν από τη θέση σε ισχύ του Συντάγματος του 1975. Αναφορικά με τους Οικοδομικούς Συνεταιρισμούς, καθώς και φυσικά ή νομικά πρόσωπα που είναι ιδιοκτήτες δασών ή δασικών εκτάσεων, κρίνεται ότι είναι δικαιούχοι ανταλλαγής των εκτάσεων αυτών με ακίνητα ιδιοκτησίας του Ελληνικού Δημοσίου, ενώ η ανταλλαγή αυτή διενεργείται βάσει της ειδικής διαδικασίας που εκκινεί με την υποβολή αίτησης από τον δικαιούχο, συνοδευόμενη από έκθεση τίτλων, η οποία συντάσσεται και υπογράφεται από δύο δικηγόρους τουλάχιστον παρ’ εφέταις και θεωρείται από τον οικείο δικηγορικό σύλλογο. Περαιτέρω, δεν ανακαλούνται οι αποφάσεις με τις οποίες κηρύχθηκαν ως «αναδασωτέες» χορτολιβαδικές εκτάσεις, οι οποίες, αν και δεν είχαν αρχικά δασικό χαρακτήρα, κρίθηκε ότι επιβάλλεται η δάσωσή τους για προστατευτικούς σκοπούς, όπως ορίζει η οικεία νομοθεσία (ά. 38 § 2 Ν. 998/1979). Στην υπό κρίση υπόθεση, η επίδικη έκταση κηρύχθηκε ως αναδασωτέα με την απόφαση Δ/245507/20.3.1980 του Αναπληρωτή Νομάρχη Διαμερίσματος Πειραιώς, ενώ με τις 1818/1981, 1819/1982 και 1820/1982 αποφάσεις του Δικαστηρίου απορρίφθηκαν αιτήσεις ακυρώσεως του συνεταιρισμού και μελών αυτού κατά της εν λόγω απόφασης, με το σκεπτικό ότι προέκυπτε ο δασικός χαρακτήρας της έκτασης από τα στοιχεία που συνόδευαν την πράξη αναδάσωσης. Η Διοίκηση οφείλει να αποφαίνεται αιτιολογημένα για τα κύρια αιτήματα που τίθενται και, εφόσον κρίνει την απόρριψη αυτών, να εξετάζει τα επικουρικά αιτήματα περί αποζημίωσης, ανταλλαγής ή αναγκαστικής απαλλοτρίωσης. Η αίτηση, κατά το μέρος που στρέφεται κατά της άρνησης να ανακληθεί η επίμαχη απόφαση αναδάσωσης, απορρίπτεται ως απαράδεκτη, καθώς δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις που τάσσει η σχετική νομοθεσία για την ανάκληση της αναδάσωσης που κηρύχθηκε με την απόφαση του Αναπληρωτή Νομάρχη Διαμερίσματος Πειραιώς. Η παράλειψη της Διοίκησης να αποφανθεί επί της από 22.8.2017 αίτησης των αιτούντων ως προς τη συνδρομή ή μη των προϋποθέσεων του Ν. 998/1979 κρίνεται μη νόμιμη και η Διοίκηση υποχρεούται να ερευνήσει: α) το τμήμα της έκτασης των 124 στρεμμάτων που είχε δασικό χαρακτήρα, κάηκε και κηρύχθηκε αναδασωτέο για την αναδημιουργία της δασικής του βλάστησης, β) εάν η υπόλοιπη έκταση δεν είχε ποτέ δασικό χαρακτήρα ή δεν προκύπτει με ασφάλεια η ύπαρξη δασικής βλάστησης στο τμήμα αυτό σε συγκεκριμένο χρονικό σημείο κατά το παρελθόν και εάν, επομένως, με την απόφαση του έτους 1980 δεν αποφασίσθηκε, κατ’ ακριβολογία, η κήρυξη του τμήματος αυτού ως αναδασωτέου, αλλά ως το πρώτον δασωτέου, γ) ή εάν πράγματι το τμήμα αυτό είχε δασικό χαρακτήρα, ο οποίος θεμελιώνεται σε ειδικά στοιχεία σχετικά με την δασοκάλυψη της συγκεκριμένης έκτασης σε συγκεκριμένα χρονικά σημεία του παρελθόντος. Κατά τη διακρίβωση της ύπαρξης τμήματος της έκτασης, το οποίο δεν είχε ποτέ δασικό χαρακτήρα ή δεν προκύπτει με ασφάλεια ο δασικός του χαρακτήρας σε συγκεκριμένα χρονικά σημεία και ότι το τμήμα αυτό αποφασίστηκε να δασωθεί για λόγους προστασίας της παρακείμενης οικιστικής περιοχής, η Διοίκηση πρέπει περαιτέρω να ερευνήσει αν οι ιδιοκτησίες των αιτούντων ευρίσκονται εντός του τμήματος αυτού και αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για εξαγορά ή απαλλοτρίωση αυτών. Το Δικαστήριο απέρριψε την αίτηση ακύρωσης ως προς την 9η αιτούσα, δέχτηκε εν μέρει την κρινόμενη αίτηση και ακύρωσε εν μέρει την παράλειψη της Διοίκησης να αποφανθεί επί της από 28.1.2022 αίτησης των αιτούντων και ανέπεμψε κατά το μέρος αυτό την υπόθεση στη Διοίκηση για νέα, νόμιμη κρίση.


Σύνδεσμος

ΣτΕ 1539/2025 Τμ.Ε - Πλήρες κείμενο »