Με την κρινόμενη αίτηση ζητήθηκε η ακύρωση: α) της 103036/29.11.2023 αποφάσεως του Αναπληρωτή Υπουργού Εσωτερικών, με την οποία εξαιρέθηκαν από την αυτοδίκαιη κατάργηση ή λύση των άρθρων 27 και 29 Ν. 5056/2023 ν.π.δ.δ. και δημοτικές κοινωφελείς επιχειρήσεις Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (O.T.A.) α’ βαθμού, καθ’ ό μέρος δεν συμπεριλαμβάνει το ν.π.δ.δ. με την επωνυμία «Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού» (Ι.Α.Π.Ε.), β) της 1475/2024 πράξης του Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοικήσεως Μακεδονίας - Θράκης, με την οποία διαπιστώθηκε η αυτοδίκαιη κατάργηση του ως άνω ν.π.δ.δ. και γ) κάθε άλλης συναφούς, δυσμενούς για τον Δήμο, προγενέστερης ή μεταγενέστερης πράξης ή παράλειψης. Από τον συνδυασμό των §§ 1, 2 και 3 του άρθρου 101, των §§ 1, 2, 4 και 5 του άρθρου 102 και 26 του Συντάγματος, συνάγεται ότι το Σύνταγμα κατοχυρώνει την τοπική αυτοδιοίκηση πρώτου και δεύτερου βαθμού ως οργανωτικό σχήμα της δημόσιας διοίκησης, με αρμοδιότητα τη διοίκηση των τοπικών υποθέσεων, υπέρ των οποίων συντρέχει σχετικό τεκμήριο αρμοδιότητας ή την άσκηση κρατικών αρμοδιοτήτων που κατ’ εξαίρεση τους έχουν ανατεθεί. Με το άρθρο αυτό δεν καθιερώνεται αυτονομία υπέρ των Ο.Τ.Α., δηλαδή εξουσία αυτοτελούς θέσπισης κανόνων δικαίου, αλλά, στο πλαίσιο της συνταγματικά κατοχυρωμένης αυτοδιοίκησης, οι Ο.Τ.Α. έχουν εξουσία να λαμβάνουν αποφάσεις για τα θέματα της αρμοδιότητάς τους με δικά τους όργανα, εντός, όμως, του πλαισίου που θέτουν οι γενικοί κανόνες οι οποίοι διέπουν την οργάνωση και λειτουργία τους. Εξ άλλου, ο συνταγματικός νομοθέτης αναγνωρίζει τη διοικητική αυτοτέλεια των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης αποκλείοντας τον έλεγχο σκοπιμότητας των πράξεων των οργάνων τους και εγγυάται την οικονομική τους αυτοτέλεια. Η διοικητική, όμως, αυτοτέλεια δεν εξικνείται μέχρι του σημείου να αποφασίζουν οι ίδιοι οι Ο.Τ.Α. για τον τρόπο οργάνωσής τους ως δημοσίων υπηρεσιών, διότι η εξουσία καθορισμού του τρόπου οργάνωσης και λειτουργίας τους, όπως και κάθε δημόσιας υπηρεσίας, κρατικής ή αυτοδιοικούμενης, κατά τόπον ή καθ’ ύλην, ανήκει στην αρμοδιότητα της νομοθετικής λειτουργίας και ασκείται με τα όργανα και τη διαδικασία που προβλέπει το Σύνταγμα, εναπόκειται δε στον νομοθέτη, τυπικό ή κανονιστικό, που διαθέτει ευρύτατη σχετική εξουσία, να επιλέξει τον ανάλογα με τις εκάστοτε κρατούσες συνθήκες λυσιτελέστερο, κατά την υποκείμενη σε οριακό ακυρωτικό έλεγχο κρίση του, τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας των Ο.Τ.Α., έτσι ώστε αυτοί να ασκούν τις ανατιθέμενες σε αυτούς από το Σύνταγμα αρμοδιότητες με αποτελεσματικό και πρόσφορο τρόπο, τηρώντας τις αρχές της νομιμότητας, της διαφάνειας και της λογοδοσίας. Ο τρόπος της οργάνωσης και λειτουργίας των Δήμων, που δεν αποτελεί τοπική υπόθεση, αλλά γενικότερης σημασίας ζήτημα, δεν εντάσσεται στη συνταγματικά κατοχυρωμένη διοικητική αυτοτέλεια των δήμων, αλλά ρυθμίζεται από τον νόμο ή την κανονιστικώς δρώσα διοίκηση. Περαιτέρω, είναι συνταγματικώς επιτρεπτή η διά νόμου, εντός του πλαισίου συνολικού επανακαθορισμού του τρόπου άσκησης των αρμοδιοτήτων των Ο.Τ.Α. α΄ βαθμού, κατάργηση, ακόμη και σε ευρεία κλίμακα ή και ολικώς, ν.π.δ.δ. και κοινωφελών επιχειρήσεών των Δήμων, με την προϋπόθεση ότι οι αναφερόμενες σε τοπικές υποθέσεις αρμοδιότητές τους θα ασκούνται στο μέλλον από τους ίδιους τους Ο.Τ.Α. Και ναι μεν η οργάνωση της δημόσιας διοίκησης πρέπει να είναι ορθολογική, η δε επέμβαση στη δομή διοικητικής υπηρεσίας οποιουδήποτε επιπέδου πρέπει να είναι προϊόν εμπεριστατωμένης μελέτης που στηρίζεται στις αρχές της διοικητικής επιστήμης, ώστε η επιχειρούμενη μεταβολή να είναι ορθολογική, διαρκής και αποτελεσματική, εν τούτοις, στην υπό κρίση περίπτωση, ο νομοθέτης, στο πλαίσιο της οργανωτικής του εξουσίας και, λαμβάνοντας υπ’ όψιν την υφιστάμενη, κατά τον χρόνο θέσπισης του Ν. 5056/2023, κατάσταση των νομικών προσώπων των Δήμων, από πλευράς προϋπολογισμών και προσωπικού, σε συνδυασμό με τα διαχρονικά ζητήματα που τίθενται από τη λειτουργία των ν.π. και των επιχειρήσεων των Ο.Τ.Α., τα οποία έχουν οδηγήσει σε αλλεπάλληλες νομοθετικές πρωτοβουλίες αποφάσισε την τροποποίηση του τρόπου οργάνωσης των Δήμων, ούτως ώστε η Δημοτική Αρχή να ανακτήσει τον πλήρη και ουσιαστικό έλεγχο επί της συνολικής οικονομικής διαχείρισης του Δήμου, τούτο δε αποτελεί θεμιτό σκοπό, η δε επιλογή του νομοθέτη δεν παρίσταται προδήλως απρόσφορη για την επίτευξη αυτού. Με τα δεδομένα αυτά, με τις διατάξεις του Ν. 5056/2023 δεν παραβιάζονται οι συνταγματικές αρχές που απορρέουν από τις διατάξεις των άρθρων 26, 101 και 103 του Συντάγματος. Περαιτέρω, στην προκειμένη περίπτωση ο αιτών Δήμος υπέβαλε εμπροθέσμως αίτημα για τη διατήρηση της λειτουργίας του νομικού προσώπου με την επωνυμία «Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού ελληνισμού», στο οποίο περιλαμβάνονται, κατ’ αρχήν, τα στοιχεία που προβλέπει ο νόμος. Κατόπιν τούτου, ο Υπουργός Εσωτερικών όφειλε, ασκώντας την προβλεπόμενη από τον νόμο αρμοδιότητά του να εξετάσει και να αξιολογήσει την αίτηση του αιτούντος Δήμου καθώς και τα στοιχεία που αυτός υπέβαλε, και να κρίνει αν τα σωρευτικώς αναφερόμενα στον νόμο κριτήρια πληρούνται στην ένδικη περίπτωση, ακολούθως δε είτε να την κάνει δεκτή, είτε να την απορρίψει με την έκδοση πράξεως φέρουσας ειδική αιτιολογία, η οποία, εν προκειμένω, παρίσταται έτι περαιτέρω αναγκαία δοθέντος ότι, το Ι.Α.Π.Ε. είχε διατηρηθεί ως αυτοτελές ν.π.δ.δ. με την 3628/4-8-2011 απόφαση του αυτού Υπουργού, κατ’ εφαρμογή της § 3 του άρθρου 103 του Ν. 3852/2010. Απαραδέκτως δε επιχειρείται εκ των υστέρων, με το έγγραφο των απόψεων του Δημοσίου προς το Δικαστήριο η αιτιολόγηση της σιωπηρής απόρριψης του αιτήματος του αιτούντος Δήμου. Κατόπιν τούτων, το ΣτΕ έκανε δεκτή την αίτηση ακυρώνοντας την πρώτη προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το μέρος που με αυτήν εκδηλώθηκε η σιωπηρή απόρριψη του προαναφερθέντος αιτήματος του Δήμου Καλαμαριάς, καθώς και τη δεύτερη προσβαλλόμενη διαπιστωτική πράξη, η δε υπόθεση αναπέμφθηκε στη Διοίκηση για νόμιμη αιτιολογημένη κρίση.