Πρόσφατη νομολογία


21 Ιουλ 2026

ΟλΣτΕ 295/2026: Παραπομπή στο ΑΕΔ λόγω αντίθεσης μεταξύ ΑΠ και ΣτΕ αναφορικά με την έννοια διατάξεων τυπικού νόμου περί αυτοδίκαιης άρσης αναγκαστικής απαλλοτρίωσης

Την υπόθεση παραπέμπει στην Ολομέλεια του Δικαστηρίου η υπ’ αριθμ. 1584/2024 απόφαση του Ε΄ Τμήματος, προκειμένου να αποφανθεί αν συντρέχει περίπτωση παραπομπής στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο λόγω αντίθεσης μεταξύ του Αρείου Πάγου και του Συμβουλίου της Επικρατείας ως προς την έννοια διατάξεων τυπικού νόμου. Με την κρινόμενη αίτηση ζητήθηκε η αναίρεση της 9349/2020 απόφασης του Διοικητικού Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, δυνάμει της οποίας απορρίφθηκε προσφυγή της αναιρεσείουσας ανώνυμης εταιρείας και βεβαιώθηκε η αυτοδίκαιη άρση αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, με την αιτιολογία ότι δεν είχε συντελεσθεί εμπροθέσμως, ενώ η αναγκαστική απαλλοτρίωση είχε κηρυχθεί, υπέρ και δαπάναις της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «Οργανισμός Σχολικών Κτιρίων Α.Ε.» (Ο.Σ.Κ. Α.Ε.), με την 1045770/3402/Δ0010/15.6.2006 απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων σε ακίνητο, το οποίο φέρεται να ανήκει στην αναιρεσείουσα, ευρισκόμενο στον Δήμο Καλαμαριάς του Νομού Θεσσαλονίκης, για λόγους δημόσιας ωφέλειας και, ειδικότερα, για την ανέγερση διδακτηρίου του 1ου Λυκείου Καλαμαριάς του ως άνω Δήμου. Σημειώνεται ότι υπό την ισχύ του Συντάγματος 1975/2001 εξειδικεύτηκαν οι κανόνες του Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων αναφορικά με τη συντέλεση της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης και της αυτοδίκαιης άρσης της, λόγω μη καταβολής της ορισθείσας αποζημίωσης, ο οποίος ορίζει, μεταξύ άλλων, ότι η αναγκαστική απαλλοτρίωση συντελείται με την καταβολή στον δικαστικώς αναγνωρισθέντα ή στον αληθινό δικαιούχο της αποζημίωσης που προσδιορίστηκε προσωρινά ή οριστικά κατά τον παρόντα νόμο ή με τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως γνωστοποίησης ότι η αποζημίωση κατατέθηκε στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων. Περαιτέρω, ορίζεται ότι η αναγκαστική απαλλοτρίωση αίρεται αυτοδικαίως εάν δεν συντελείται μέσα σε ενάμισι έτος από τη δημοσίευση της απόφασης προσωρινού καθορισμού της αποζημίωσης και, σε περίπτωση απευθείας οριστικού καθορισμού αυτής, από τη δημοσίευση της σχετικής απόφασης. Η διοικητική πράξη για την επέλευση της αυτοδίκαιης άρσης, που εκδίδει η αρμόδια για την κήρυξη της απαλλοτρίωσης αρχή, έχει βεβαιωτικό χαρακτήρα υπό την έννοια ότι περιορίζεται στη διαπίστωση της παρόδου της δεκαοκτάμηνης προθεσμίας, η οποία επιφέρει αυτοδικαίως την έννομη συνέπεια της άρσης της απαλλοτρίωσης, χωρίς να καταλείπεται πεδίο συνεκτίμησης των συνθηκών της συγκεκριμένης περίπτωσης. Συνεπώς, η παράλειψη της Διοίκησης να εκδώσει την εν λόγω βεβαιωτική πράξη, ακόμη και χωρίς την υποβολή σχετικού αιτήματος εκ μέρους του ενδιαφερομένου, συνιστά παράβαση της τασσόμενης από τις ως άνω διατάξεις νόμιμης υποχρέωσής της. Στην προκειμένη περίπτωση, με την ασκηθείσα προσφυγή η αναιρεσείουσα προέβαλε ότι η ένδικη απαλλοτρίωση δεν ήρθη αυτοδικαίως, παρά την πάροδο της προθεσμίας του ενάμισι έτους από τη δημοσίευση της 37476/2010 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης (περί καθορισμού προσωρινής τιμής μονάδας αποζημίωσης) χωρίς να καταβληθεί το ποσό της ορισθείσας αποζημίωσης, καθώς η ίδια εξέφρασε ρητώς τη βούλησή της να διατηρηθεί η απαλλοτρίωση, αφενός μεν, με την υποβολή στις 2.7.2012, ήτοι εντός έτους από την πάροδο της ανωτέρω προθεσμίας του ενάμισι έτους, των προαναφερθεισών ...2012 και ...2012 αιτήσεων προς τους Υπουργούς Οικονομικών και Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων, αντίστοιχα, αφετέρου δε, με την άσκηση, στις 14.9.2012 της αγωγής κατά της Ο.Σ.Κ. Α.Ε., ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης. Κατά την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση ούτε οι αιτήσεις της αναιρεσείουσας προς τους αρμόδιους Υπουργούς είχαν ως συνέπεια τη διατήρηση της απαλλοτρίωσης, διότι, υπό τις νέες ρυθμίσεις του άρθρου 39 § 3α Ν. 4024/2011 δεν αρκεί, πλέον, μόνη η υποβολή από τον θιγόμενο ιδιοκτήτη δήλωσης για τη διατήρηση της απαλλοτρίωσης, που έχει αυτοδικαίως αρθεί, προκειμένου η επελθούσα αυτοδίκαιη άρση να θεωρείται ως «μη γενομένη», αλλά πρέπει, επιπροσθέτως, το σχετικό αίτημά του να γίνει αποδεκτό «από την αρχή που κήρυξε την απαλλοτρίωση και υποχρεούται στην καταβολή της αποζημίωσης». Εν προκειμένω, ανακύπτει αμφισβήτηση μεταξύ των δύο ανωτάτων δικαστηρίων ως προς την έννοια των ίδιων διατάξεων τυπικού νόμου, η ερμηνεία των οποίων προς τη μία ή προς την άλλη κατεύθυνση, αποβαίνει κρίσιμη για την έκβαση των υποθέσεων τόσο ενώπιον του Αρείου Πάγου, κατά τα κριθέντα με την 12/2018 απόφαση της Ολομέλειάς του, όσο και ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου. Το Δικαστήριο έκρινε ότι πρέπει να αναβληθεί η έκδοση οριστικής απόφασης και να παραπεμφθεί το ζήτημα ενώπιον του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου, προκειμένου να αρθεί η υπό κρίση αμφισβήτηση.


Σύνδεσμος

ΟλΣτΕ 295/2026 - Πλήρες κείμενο »