Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου με την απόφαση της 9ης Νοεμβρίου 2017 (υπόθεση Fırat κατά Ελλάδας αρ. προσφυγής 46005/11) έκρινε ότι η υπερβολική διάρκεια της διαδικασίας ενώπιον των ποινικών δικαστηρίων παραβιάζει το άρθρο 6 της ΕΣΔΑ (δικαίωμα  δίκαιης δίκης).

Η παρούσα υπόθεση αφορά αιτίαση περί προσβολής του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη, του δικαιώματος πραγματικής προσφυγής και του δικαιώματος για διπλό βαθμό δικαιοδοσίας σε θέματα ποινικού δικαίου, όπως αυτά κατοχυρώνονται στα άρθρα 6 παρ. 1, 13 της ΕΣΔΑ και 2 του 7ου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ αντίστοιχα. Ειδικότερα, ο αιτών είναι Τούρκος υπήκοος, ο οποίος κατά το κρίσιμο διάστημα εκρατείτο στις φυλακές της Θεσσαλονίκης. Τον Μάρτιο του 2008, ο προσφεύγων συνελήφθη με τις κατηγορίες της παράνομης μεταφοράς λαθρομεταναστών στην Ελλάδα και της πρόκλησης ναυαγίου, που έθεσε σε κίνδυνο τις ζωές τους. Τον Οκτώβριο του ιδίου έτους ο προσφεύγων καταδικάστηκε πρωτοδίκως για τα παραπάνω αδικήματα σε ποινή κάθειρξης 10 ετών και έξι μηνών, την οποία μετά από λίγο προσέβαλε με έφεση, χωρίς ανασταλτικό αποτέλεσμα. Η εκδίκαση της υπόθεσης αρχικά προσδιορίσθηκε για τον Νοέμβριο του 2010 και, έπειτα από 2 αναβολές, έλαβε χώρα τον Ιούνιο του 2012, οπότε ο προσφεύγων καταδικάστηκε σε ποινή κάθειρξης επτά ετών και δύο μηνών. Το Εφετείο για τον προσδιορισμό της ποινής αφαίρεσε το διάστημα έξι μηνών και 23 ημερών που είχε εκτίσει ο προσφεύγων κατά την προφυλάκισή του. Μετά από πρόταση του διευθυντή των φυλακών Θεσσαλονίκης, διετάχθη η υπό όρους απόλυση του προσφεύγοντος τον Ιούλιο του 2012. Ερειδόμενος στις ανωτέρω διατάξεις, ο προσφεύγων παραπονείται για την υπερβολική διάρκεια των διαδικασιών εκδίκασης της υποθέσεώς του και για την απουσία αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας.

Το ΕΔΔΑ, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι από την σύλληψη του προσφεύγοντος (Μάρτιος 2008) έως την εκδίκαση της εφέσεώς του (Ιούνιος 2012) παρήλθε μακρό χρονικό διάστημα και παραπέμποντας σε παλαιότερη νομολογία του, έκρινε ότι η διάρκεια της διαδικασίας υπήρξε υπερβολική. Επισημαίνεται επίσης ότι ο προσφεύγων δεν διέθετε αποτελεσματικό ένδικο βοήθημα για την ικανοποίηση του δικαιώματός του να εκδικασθεί η υπόθεσή του εντός εύλογου χρονικού διαστήματος. Συνεπώς, υπήρξε παραβίαση των άρθρων 6 § 1 και 13 της ΕΣΔΑ.

Περαιτέρω, ο προσφεύγων ισχυρίσθηκε ότι, λόγω της καθυστέρησης εκδίκασης της υπόθεσής του, ο ίδιος κρατήθηκε στις φυλακές για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από εκείνο που θα ήταν δικαιολογημένο σε περίπτωση που η υπόθεσή του είχε εκδικασθεί νωρίτερα. Το ΕΔΔΑ, όμως, λαμβάνοντας υπόψη τα πραγματικά περιστατικά και την πιθανότητα να είχε εκδικασθεί η έφεση του προσφεύγοντος στον αρχικώς προσδιορισθέντα χρόνο, ήτοι τον Νοέμβριο του 2010, έκρινε ότι ακόμη και στην περίπτωση αυτήν δεν θα πληρούνταν οι προϋποθέσεις του άρθρου 105 του ποινικού κώδικα προκειμένου να απολυθεί υπό όρους ο προσφεύγων. Ο τελευταίος  άλλωστε δεν προσκόμισε στοιχεία σχετικά με τον αριθμό ημερών που είχε εργαστεί πριν από την τελευταία αυτή ημερομηνία, ώστε να ληφθούν υπόψη υπέρ του για τον υπολογισμό της επιβληθείσας ποινής (άρθρο 105 § 6 του Ποινικού Κώδικα). Εξάλλου, η υπό όρον απόλυση δεν ήταν αυτόματη, αλλά χορηγήθηκε μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Συνεπώς, σύμφωνα με το ΕΔΔΑ, δεν υπήρξε παραβίαση του άρθρου  2 του 7ου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ.

Ολόκληρο το κείμενο της απόφασης στα γαλλικά είναι διαθέσιμο εδώ.