20 Μαρ 2026
Ο προσφεύγων, κάτοικος στη Βουδαπέστη και δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ουγγαρία, πάσχει από αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση και επικαλείται ενώπιον του ΕΔΔΑ το δικαίωμα να υποστηριχθεί στον θάνατο. Ειδικότερα, ο προσφεύγων υποστηρίζει ότι για να διατηρήσει τη σωματική και ψυχική του ακεραιότητα πρέπει να αυτοκτονήσει όσο ακόμα μπορεί, πριν η ασθένειά του καταλήξει σε ανυπόφορη κατάσταση, δηλαδή στο στάδιο όπου η κινητικότητά του θα μειωθεί τόσο σοβαρά, που δεν θα μπορεί να τερματίσει τη ζωή του και θα πρέπει να περιμένει μέχρι να χρειαστεί τελικά θεραπεία διατήρησης της ζωής η οποία, στην περίπτωσή του, θα συμβεί μόνο –αν ποτέ– αμέσως πριν από το θάνατό του. Σημειώνεται ότι η ευθανασία μεταφέρει τον χρόνο του θανάτου σε προγενέστερο χρόνο από το φυσικό τέλος, ενώ οι γιατροί δίνουν όρκο και είναι εξουσιοδοτημένοι να θεραπεύουν και να ανακουφίζουν τα βάσανα του ασθενούς και όχι να αφαιρούν τη ζωή άλλου ατόμου. Η οικεία εθνική νομοθεσία περί υγειονομικής περίθαλψης δεν επιτρέπει την υποβοηθούμενη αυτοκτονία ή την ευθανασία, καθώς οποιαδήποτε ενέργεια που αποσκοπεί στον τερματισμό της ζωής ενός ατόμου είναι ασυμβίβαστη, τόσο με το ιατρικό επάγγελμα, όσο και με την ιατρική δεοντολογία, συνιστάμενη σοβαρό ηθικό αδίκημα. Επιπλέον, κρίνεται ότι η τελική παρηγορητική ιατρική δεν είναι το ίδιο με την ευθανασία, ενώ το αρμόδιο Συνταγματικό Δικαστήριο ορίζει ότι η διακοπή της ιατρικής παρέμβασης για τη διατήρηση της ζωής από ιατρό κατόπιν αιτήματος ασθενούς σε τελικό στάδιο και ο τερματισμός της ζωής ενός τελικού ασθενούς από ιατρό, κατόπιν αιτήματος του ασθενούς, απαγορεύονταν σχεδόν σε όλες τις χώρες του κόσμου. Μάλιστα, αρκετές αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και του ΕΔΔΑ μπορούν να χρησιμεύσουν ως παραδείγματα του γεγονότος ότι οι μεταβαλλόμενες συνθήκες, συμπεριλαμβανομένων των επιστημονικών εξελίξεων, έχουν καταστήσει παρωχημένες ορισμένους περιορισμούς στα ανθρώπινα δικαιώματα που παλαιότερα θεωρούνταν νόμιμοι. Ωστόσο, τονίζεται ότι δεν θεωρείται ευθανασία όταν ο ασθενής αρνείται θεραπεία διατήρησης της ζωής, αφού λάβει επαρκείς πληροφορίες –και υπό τις προϋποθέσεις που ορίζει η νομοθεσία– διότι έτσι ο θάνατος επέρχεται ως αποτέλεσμα της φυσικής πορείας της νόσου. Επιπρόσθετα, το δικαίωμα να αποφασίζει κανείς για τον δικό του θάνατο πρέπει να το απολαμβάνουν όλοι οι άνθρωποι, ανεξάρτητα από το αν είναι υγιείς ή άρρωστοι – είτε στο τελικό στάδιο, όπως έχει σήμερα η τέχνη της ιατρικής, είτε όχι · για τον λόγο αυτόν τα σύγχρονα νομικά συστήματα, συμπεριλαμβανομένου αυτού της Ουγγαρίας, απαγορεύουν μόνο τη βοήθεια στην αυτοκτονία, αλλά όχι την ίδια την αυτοκτονία, σε αντίθεση με παλαιότερες εποχές, όπου η αυτοκτονία τιμωρούνταν σε πολλά μέρη: σε όσους αυτοκτόνησαν επιβλήθηκαν διάφορες κυρώσεις τους μετά θάνατον. Σύμφωνα με την κρίση του ΕΔΔΑ, επί του παρόντος εμφανίζεται μια ορισμένη τάση προς την αποποινικοποίηση της αυτοκτονίας με ιατρική βοήθεια, ιδίως όσον αφορά τους ασθενείς που πάσχουν από ανίατες παθήσεις. Περαιτέρω, η άρνηση ή η απόσυρση της θεραπείας σε καταστάσεις στο τέλος της ζωής αποτελεί αντικείμενο ιδιαίτερης εξέτασης ή ρύθμισης λόγω της ανάγκης διασφάλισης του δικαιώματος στη ζωή. Εντούτοις, μια τέτοια άρνηση ή απόσυρση συνδέεται εγγενώς με το δικαίωμα της ελεύθερης και ενημερωμένης συναίνεσης, παρά με το δικαίωμα βοήθειας στον θάνατο. Το δικαίωμα άρνησης ή ανάκλησης της συγκατάθεσης για παρεμβάσεις στον τομέα της υγείας αναγνωρίζεται στη Σύμβαση του Οβιέδο, η οποία, αντίθετα, δεν προστατεύει κανένα συμφέρον σε σχέση με το PAD, με το Δικαστήριο να θεωρεί ότι η υποτιθέμενη διαφορά στη θεραπεία των προαναφερθέντων δύο ομάδων ασθενών σε τελικό στάδιο είναι αντικειμενικά και εύλογα αιτιολογημένη. Το ΕΔΔΑ έκρινε με ψήφους 6 κατά και 1 κατά, ότι δεν υπήρξε παραβίαση του Άρθρου 8 της Σύμβασης, με ψήφους 6 κατά και 1 κατά, ότι δεν υπήρξε παραβίαση του Άρθρου 14 σε συνδυασμό με το Άρθρο 8 της Σύμβασης.
ΕΔΔΑ της 13.06.2024, Dániel Karsai κατά Ουγγαρίας, Προσφυγή32312/23 - Πλήρες κείμενο »