18 Μαΐ 2026
Το αιτούν δικαστήριο (διοικητικό πρωτοδικείο περιφέρειας Λατίου, Ιταλία) κατέθεσε στο ΔΕΕ αίτηση προδικαστικής απόφασης, στο πλαίσιο της δίκης «Meta Platforms Ireland Limited κατά Autorità per le Garanzie nelle Comunicazioni», με αντικείμενο την ερμηνεία του άρθρου 15 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/790 για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και τα συγγενικά δικαιώματα στην ψηφιακή ενιαία αγορά και την τροποποίηση των Οδηγιών 96/9/ΕΚ και 2001/29/ΕΚ, του άρθρου 109 ΣΛΕΕ, όπως επίσης των άρθρων 16 και 52 του Χάρτη. Περαιτέρω, η εν λόγω αίτηση αναφέρεται στην ένδικη διαφορά μεταξύ της Meta Platforms Ireland Ltd και της Ρυθμιστικής Αρχής Επικοινωνιών Ιταλίας (AGCOM), σχετικά με τη νομιμότητα απόφασης την οποία εξέδωσε η τελευταία για τον καθορισμό των κριτηρίων υπολογισμού της δίκαιης αποζημίωσης για την επιγραμμική χρήση των εκδόσεων Τύπου. Επισημαίνεται ότι στο πλαίσιο της προδικαστικής διαδικασίας το Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο να κρίνει εάν τα προβαλλόμενα πραγματικά περιστατικά έχουν αποδειχθεί, παρά μόνο να ερμηνεύσει τις σχετικές διατάξεις του Δικαίου της Ένωσης. Για την επίμαχη στην κύρια δίκη εθνική ρύθμιση, η Meta υποστηρίζει ότι τα μέτρα που θεσπίστηκαν με την εν λόγω ρύθμιση, αφενός, δεν κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή, μολονότι συνιστούν «τεχνικούς κανόνες», κατά την έννοια της Οδηγίας 2015/1535, και, αφετέρου, δεν τηρούν την αρχή της χώρας καταγωγής, η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 3 της Οδηγίας 2000/31. Τα κράτη μέλη, κατά τη μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο των δικαιωμάτων που προβλέπονται στο άρθρο 15 της Οδηγίας 2019/790, διαθέτουν περιθώριο εκτίμησης για τον καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής των συγκεκριμένων δικαιωμάτων, εναρμονίζεται πλήρως με τα όρια που θέτει η Οδηγία, καθώς και με τους επιδιωκόμενους από αυτή σκοπούς. Ο δε γενικότερος σκοπός της συνίσταται στην περαιτέρω εναρμόνιση της νομοθεσίας των κρατών μελών για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και τα συγγενικά δικαιώματα, διατηρώντας παράλληλα υψηλό επίπεδο προστασίας των δικαιωμάτων αυτών και συμβάλλοντας στην επίτευξη της εύρυθμης και δίκαιης λειτουργίας της αγοράς για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Περαιτέρω, η θέσπιση στην ενωσιακή νομοθεσία δικαιωμάτων συγγενικών του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας για την αναπαραγωγή και τη διάθεση στο κοινό εκδόσεων Τύπου όσον αφορά επιγραμμικές χρήσεις από παρόχους υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στην εξάλειψη των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι εκδότες Τύπου κατά τη χορήγηση αδειών για τις χρήσεις αυτές και στη διασφάλιση της δυνατότητας απόσβεσης των επενδύσεων που απαιτούνται για την παραγωγή των εν λόγω εκδόσεων. Η κατοχύρωση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας ερείδεται στην ανάγκη αναγνώρισης και ενθάρρυνσης της οργανωτικής και οικονομικής συμβολής των εν λόγω εκδοτών στην παραγωγή των ως άνω εκδόσεων, προκειμένου να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του εκδοτικού τομέα και, κατ’ επέκταση, να προωθηθεί η διαθεσιμότητα αξιόπιστων πληροφοριών, δεδομένου ότι ο ελεύθερος και πολυφωνικός Τύπος είναι απαραίτητος για τη διασφάλιση της ποιοτικής δημοσιογραφίας και της πρόσβασης των πολιτών στην πληροφόρηση. Επιπλέον, ένας πάροχος υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας δεν μπορεί να υποστηρίξει ότι ο εθνικός νομοθέτης παραβιάζει την Οδηγία όταν θεσπίζει ένα καθεστώς το οποίο αποσκοπεί στη διασφάλιση δίκαιης αμοιβής για τους εν λόγω εκδότες. Αναφορικά με την υποχρέωση γνωστοποίησης των στοιχείων που είναι απαραίτητα για τον καθορισμό του ύψους της «δίκαιης αποζημίωσης», μόνον οι πάροχοι υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας διαθέτουν στοιχεία τα οποία καθιστούν δυνατή την εκτίμηση της οικονομικής αξίας που αντιπροσωπεύει η επιγραμμική χρήση των εκδόσεων Τύπου, όπως τα έσοδα που προκύπτουν ή αναμένεται να προκύψουν από τη χρήση αυτή, με αποτέλεσμα οι εκδότες Τύπου να βρίσκονται σε ασθενή διαπραγματευτική θέση έναντι των εν λόγω παρόχων όσον αφορά τον καθορισμό της σχετικής αμοιβής. Οι περιορισμοί στην άσκηση των δικαιωμάτων και ελευθεριών που αναγνωρίζονται στον Χάρτη πρέπει να προβλέπονται από τον νόμο, να σέβονται το βασικό περιεχόμενο των εν λόγω δικαιωμάτων και ελευθεριών και, τηρουμένης της αρχής της αναλογικότητας, επιτρέπεται να επιβάλλονται μόνον εφόσον είναι αναγκαίοι και ανταποκρίνονται πραγματικά σε σκοπούς γενικού ενδιαφέροντος που αναγνωρίζει η Ένωση ή στην ανάγκη προστασίας των δικαιωμάτων και ελευθεριών των τρίτων. Ακολούθως, πρέπει, αφενός, να ληφθεί υπόψη η σημασία τόσο του δικαιώματος διανοητικής ιδιοκτησίας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 17 § 2 του Χάρτη, όσο και του δικαιώματος στην ελευθερία και την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης που κατοχυρώνεται στο άρθρο 11 § 2 του Χάρτη, στο μέτρο που το άρθρο 11 του Χάρτη αποτελεί ένα από τα βασικά θεμέλια μιας δημοκρατικής και πλουραλιστικής κοινωνίας και συγκαταλέγεται στις αξίες στις οποίες θεμελιώνεται η Ένωση. Το Δικαστήριο έκρινε ότι το άρθρο 15 Οδηγ. 2019/790 και τα άρθρα 16 και 52 ΧΘΔ έχουν την έννοια ότι δεν αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση η οποία: (α) προβλέπει δικαίωμα των εκδοτών Τύπου να λαμβάνουν δίκαιη αμοιβή ως αντάλλαγμα για την άδεια που χορηγούν στους παρόχους υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας για τη χρήση των εκδόσεών τους, (β) επιβάλλει στους παρόχους υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, οι οποίοι χρησιμοποιούν ή προτίθενται να χρησιμοποιήσουν τέτοιες εκδόσεις, υποχρέωση έναρξης διαπραγματεύσεων με τους εκδότες, υποχρέωση μη περιορισμού της προβολής του περιεχομένου των εκδοτών στα αποτελέσματα αναζήτησης κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων και υποχρέωση παροχής στους εν λόγω εκδότες και σε δημόσια αρχή των πληροφοριών που είναι απαραίτητες για τον καθορισμό του ύψους της δίκαιης αμοιβής, (γ) εξουσιοδοτεί την εν λόγω δημόσια αρχή να θεσπίζει τα κριτήρια αναφοράς που πρέπει να χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό της δίκαιης αμοιβής και, σε περίπτωση μη επίτευξης ενώπιόν της συμφωνίας μεταξύ των μερών, να καθορίζει το ύψος της αμοιβής, καθώς επίσης να ελέγχει τη συμμόρφωση των εν λόγω παρόχων με την υποχρέωση παροχής πληροφοριών την οποία υπέχουν και, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με την υποχρέωση αυτή, να επιβάλλει διοικητικά πρόστιμα σε βάρος τους, υπό την προϋπόθεση ότι η εν λόγω ρύθμιση δεν στερεί από τους εκδότες Τύπου τη δυνατότητα να αρνηθούν τη χορήγηση της άδειας ή να τη χορηγήσουν άνευ ανταλλάγματος, ότι δεν επιβάλλει στους παρόχους υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας καμία υποχρέωση πληρωμής η οποία δεν συνδέεται με τη χρήση τέτοιων εκδόσεων και ότι οι υποχρεώσεις και οι ενδεχόμενες κυρώσεις που επιβάλλονται στους εν λόγω παρόχους είναι σύμφωνες με την αρχή της αναλογικότητας.