Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την απόφαση της 12^ης Σεπτεμβρίου 2017 (Υπόθεση C-589/15 P, Αναγνωστάκης κατά Επιτροπής) επιβεβαίωσε ότι δεν μπορεί να καταχωρισθεί η πρόταση ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας πολιτών, την οποία είχε υποβάλει Έλληνας υπήκοος, με σκοπό να καταστεί δυνατή η διαγραφή του δημοσίου χρέους των χωρών που βρίσκονται σε κατάσταση ανάγκης.

Η ΣΕΕ αναγνωρίζει υπό προϋποθέσεις σε πολίτες κρατών - μελών της Ένωσης την δυνατότητα να αναλάβουν πρωτοβουλία, δια της συλλογής υπογραφών, να ζητήσουν από την Επιτροπή να προτείνει στα νομοθετικά όργανα της Ένωσης την έκδοση νομικής πράξης για την εφαρμογή των Συνθηκών. Πριν αρχίσει η συλλογή υπογραφών, η πρωτοβουλία πολιτών οφείλει να ζητήσει την καταχώρισή της από την Επιτροπή, που εξετάζει τον σκοπό και το αντικείμενό της. Στην υπό κρίση περίπτωση, η Επιτροπή απέρριψε την αίτηση καταχώρισης πρότασης του αναιρεσείοντος (διοργανωτή πρότασης σχετικής ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας πολιτών), σχετικά με την καθιέρωση της αρχής της κατάστασης ανάγκης, δυνάμει της οποίας, η άρνηση καταβολής του δημοσίου χρέους κράτους – μέλους είναι αναγκαία και δικαιολογημένη όταν απειλείται η υπόσταση του κράτους αυτού, με την αιτιολογία ότι η πρόταση αυτή προδήλως δεν ενέπιπτε στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της. Κατόπιν, ο αναιρεσείων προσέφυγε ενώπιον του ΓΔΕΕ, με αίτημα την ακύρωση της ως άνω απόφασης της Επιτροπής, πλην όμως το ΓΔΕΕ απέρριψε την προσφυγή με την αναιρεσιβαλλόμενη.

Σύμφωνα με το ΔΕΕ, το άρθρο 122 παρ. 1 ΣΛΕΕ δεν αφορά μέτρα που έχουν κατ’ ουσίαν ως σκοπό να μετριάσουν τις σοβαρές δυσχέρειες χρηματοδότησης που αντιμετωπίζει κράτος μέλος, ενώ η ίδια διάταξη δεν μπορεί να αποτελέσει την βάση για τη λήψη μέτρου ή για την καθιέρωση αρχής που θα προσφέρει την δυνατότητα σε κράτος – μέλος να αρνηθεί μονομερώς την αποπληρωμή του συνόλου ή μέρους του χρέους του. Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 122 παρ. 2 ΣΛΕΕ, δεν δικαιολογείται η νομοθετική καθιέρωση γενικού και μόνιμου μηχανισμού διαγραφής του χρέους ο οποίος θα στηρίζεται στην αρχή της κατάστασης ανάγκης, αντικείμενο δε της ως άνω διάταξης είναι αποκλειστικά χρηματοδοτική ενίσχυση την οποία χορηγεί η Ένωση και όχι τα κράτη μέλη. Τέλος, η αρχή της κατάστασης ανάγκης δεν μπορεί να δικαιολογηθεί ούτε βάσει του άρθρου 136 ΣΛΕΕ, δυνάμει του οποίου το Συμβούλιο λαμβάνει μέτρα για να ενισχυθεί ο συντονισμός και η εποπτεία της δημοσιονομικής πειθαρχίας των κρατών μελών της Ευρωζώνης και για να χαράσσονται οι προσανατολισμοί οικονομικής πολιτικής που αφορούν τα κράτη αυτά. Υπό το φως των ανωτέρω σκέψεων, το ΔΕΕ απέρριψε την αίτηση αναιρέσεως.