31 Δεκ 2025
Το αιτούν δικαστήριο (διοικητικό πρωτοδικείο Γκέτεμποργκ, αρμόδιο για θέματα μετανάστευσης, Σουηδία) κατέθεσε στο ΔΕΕ αίτηση προδικαστικής απόφασης, με αντικείμενο την ερμηνεία των διατάξεων των άρθρων 3 § 1, 17 § 1, 19 § 2 της Οδηγίας 2001/55/ΕΚ, σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές παροχής προσωρινής προστασίας σε περίπτωση μαζικής εισροής εκτοπισθέντων και μέτρα για τη δίκαιη κατανομή των βαρών μεταξύ κρατών μελών όσον αφορά την υποδοχή και την αντιμετώπιση των συνεπειών της υποδοχής αυτών των ατόμων, της Οδηγίας 2011/95/ΕΕ, σχετικά με τις απαιτήσεις για την αναγνώριση των υπηκόων τρίτων χωρών ή των απάτριδων ως δικαιούχων διεθνούς προστασίας, για ένα ενιαίο καθεστώς για τους πρόσφυγες ή για τα άτομα που δικαιούνται επικουρική προστασία και για το περιεχόμενο της παρεχόμενης προστασίας, καθώς και του άρθρου 10 § 2 της Οδηγίας 2013/32/ΕΕ, σχετικά με κοινές διαδικασίες για τη χορήγηση και ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας. Η ένδικη διαφορά έχει προκύψει μεταξύ έξι υπηκόων τρίτων χωρών, δικαιούχων προσωρινής προστασίας, και της Migrationsverket (Υπηρεσίας Μετανάστευσης, Σουηδία), αναφορικά με αποφάσεις της τελευταίας περί απόρριψης των αιτήσεών τους διεθνούς προστασίας, με τις οποίες αυτοί ζήτησαν τη χορήγηση του καθεστώτος του πρόσφυγα και του καθεστώτος επικουρικής προστασίας. Κατά το γράμμα της Οδηγίας 2001/55 (άρθρο 19), όταν δεν χορηγείται το καθεστώς του πρόσφυγα ή, ενδεχομένως, άλλο είδος προστασίας σε κάποιο άτομο το οποίο είναι επιλέξιμο για προσωρινή προστασία ή απολαύει της προστασίας αυτής, μετά την εξέταση της αίτησης ασύλου, τα κράτη μέλη προβλέπουν ότι το συγκεκριμένο άτομο απολαύει ή εξακολουθεί να απολαύει προσωρινής προστασίας για το υπολειπόμενο διάστημα αυτής της προστασίας, χωρίς το δικαίωμα να αρνηθούν να εξετάσουν αν ο αιτών διεθνή προστασία πληροί τις προϋποθέσεις για να υπαχθεί στο καθεστώς επικουρικής προστασίας, ενόσω ο ίδιος απολαύει της παρεχόμενης από την Οδηγία 2001/55 προσωρινής προστασίας. Εξάλλου, ο μηχανισμός προσωρινής προστασίας που θεσπίζει η Οδηγία 2001/55 έχει ως βασικό σκοπό τη διατήρηση της εύρυθμης λειτουργίας του συστήματος διεθνούς προστασίας εντός των κρατών μελών, ενώ η διεθνής προστασία που συνιστά αντικείμενο της εν λόγω Οδηγίας, πρέπει, κατ’ αρχήν, να παρέχεται σε κάθε υπήκοο τρίτης χώρας και ανιθαγενή, ο οποίος έχει βάσιμους λόγους να φοβάται ότι θα διωχθεί λόγω φυλής, θρησκείας, ιθαγένειας, πολιτικών πεποιθήσεων ή της ιδιότητας του μέλους ιδιαίτερης κοινωνικής ομάδας, ή διατρέχει πραγματικό κίνδυνο σοβαρής βλάβης. Ως προς τις απαράδεκτες αιτήσεις του άρθρου 33 § 2 της Οδηγίας 2013/32, σημειώνεται ότι δεν μπορούν να εφαρμόζονται γενικώς, δεδομένου ότι αυτή η διάταξη απαριθμεί εξαντλητικώς τις περιπτώσεις στις οποίες τα κράτη μέλη μπορούν να απορρίψουν αίτηση διεθνούς προστασίας ως απαράδεκτη, χωρίς να προβούν σε καμία επί της ουσίας εξέταση της αίτησης αυτής. Τόσο από την Οδηγία 2011/95, όσο και από την Οδηγία 2013/32 προκύπτει, αφενός, ότι ένα κράτος μέλος δεν μπορεί να απορρίψει ως απαράδεκτη αίτηση διεθνούς προστασίας για τον λόγο και μόνον ότι υποβλήθηκε από υπήκοο τρίτης χώρας ή από απάτριδα, ο οποίος είναι δικαιούχος της προσωρινής προστασίας που προβλέπει η Οδηγία 2001/55 και, αφετέρου, ότι, πριν απορριφθεί η αίτηση αυτή ως αβάσιμη, πρέπει να εξεταστεί αν ο αιτών αυτός πληροί τις απαιτούμενες προϋποθέσεις, τόσο για τη χορήγηση του καθεστώτος του πρόσφυγα, όσο και για τη χορήγηση του καθεστώτος επικουρικής προστασίας, δεδομένου ότι το γεγονός ότι απολαύει ήδη προσωρινής προστασίας δεν ασκεί συναφώς επιρροή. Εναπόκειται, δε, στο αιτούν δικαστήριο να εκτιμήσει αν το άρθρο 5 του Κεφαλαίου 21 του νόμου περί αλλοδαπών μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η χορήγηση άδειας διαμονής βάσει της Οδηγίας 2001/55 δεν εμποδίζει την εξέταση του βασίμου αίτησης διεθνούς προστασίας, με την οποία ζητείται η χορήγηση του καθεστώτος επικουρικής προστασίας. Το ΔΕΕ έκρινε ότι τα άρθρα 3, 17 και 19 της Οδηγίας 2001/55/ΕΚ, ερμηνευόμενα υπό το πρίσμα της Οδηγίας 2011/95/ΕΕ και της Οδηγίας 2013/32/ΕΕ έχουν την έννοια ότι δεν επιτρέπουν σε κράτος μέλος να απορρίψει αίτηση διεθνούς προστασίας, στο μέτρο που αυτή αποσκοπεί στη χορήγηση του καθεστώτος επικουρικής προστασίας, για τον λόγο και μόνον ότι ο αιτών απολαύει προσωρινής προστασίας δυνάμει της Οδηγίας 2001/55. Τέλος, το άρθρο 18 της Οδηγίας 2011/95 και το άρθρο 33 της Οδηγίας 2013/32 έχουν την έννοια ότι έχουν άμεσο αποτέλεσμα και ότι ελλείψει ερμηνείας της εθνικής νομοθεσίας κατά τρόπο σύμφωνο προς τις επιταγές που απορρέουν από τα ως άνω άρθρα 18 και 33, τα εθνικά δικαστήρια οφείλουν να αφήσουν ανεφάρμοστη τη νομοθεσία αυτή.